жалобно причитать.

громко плакать, причитать.

стенать, причитать; ср. онолуй= 1.

туохт. Аһыннарыах курдук ытаа, онолуй. ☉ Жалобно причитать. Кыыс ытаан тыҥаалаата

1) напевать жалобные песни, петь жалобно; 2) причитать, оплакивать кого-л., плакать по ком-л.

1) каяться, раскаиваться; плакаться; причитать; буруйу оҥорон баран суланар он горько раскаивается в совершённом поступке; 2) постоянно выражать недовольство (своим положением, тем что имеешь).

туохт., кэпс. Ыллыыр-ытыыр икки ардынан улаханнык саҥар, айдаар, хаһыытаа. ☉ Плакать, кричать, причитать
Киһибит саҥата биэрэстэлээх сиртэн уйдаан-хайдаан иһиллэр. М. Доҕордуурап
Ыксаатылар, уйдуу-хайдыы сатаатылар, Хата күөмэй бүтэ хатта, Харабыл уолбут хамсаабата. П. Ершов (тылб.)

туохт., фольк. Энэлгэннээхтик эҥсэлитэн саҥата таһаар (ыллаа, ынчыктаа, ытаа). ☉ Издавать громкий стон, причитать, выть
Аар Тойон аҕата оҕонньорго, Күбэй Хотун ийэтэ эмээхсиҥҥэ Кыайтаран тахсыбытын кыалыгытан, Кыйданан кэлбитин кистээн, Ыпсаран ыллыы-туойа Ыҥсалыйа турбута үһү. П. Ядрихинскай
[Сайсары] Ыҥсалыйан ытаан барар. Суорун Омоллоон. Уһун Ойуун үс төгүл сүгүрүҥнээтэ, халлаан түөрт саҕаҕын диэки хайыһа-хайыһа салгыы ыллаан ыҥсалыйда. И. Гоголев

туохт.
1. Киһи дууһата долгуйар, уйадыйар гына ыллаа, туой, саҥар. ☉ Петь, говорить, звучать задушевно, чувственно, волнующе
Эр бэрдэ биир кыыска Иэйэрэ-туойара, ааттаһа, ардыгар уордайа. С. Данилов
Иэйэртуойар нарын куолас, чараас түү кынаттарынан тайаарбахтаан кэлэн, Дэнаган сүрэҕин ыгыта кууспаҕалаата. А. Федоров. [Хабдьы] ыҥырар, иэйэртуойар саҥата, бэрт хойуу, бэрт омуннаах: эбэ-эбэ-эбэ, эбээх-эбээх! Н. Заболоцкай
Этигэн тыллаах хомус иэйэтуойа этэрэ, эккэ-хааҥҥа иҥэрэрэ бэрт элбэх. С. Федотов
2. Улаханнык саҥа таһааран ытаа-соҥоо, сулан-кэлэн. ☉ Громко причитать, оплакивать кого-л., плакать по кому-л.
Бу киһиэхэ биэримэ диэн, ааттыы, иэйэтуойа сатаан кэбистим. Н. Неустроев
Көмө таһааралларыгар, ийэтэ Өрүүнэ инчэҕэй эттээх тулуйбатынан иэйдэ-туойда. Болот Боотур
Аан Далбар эмээхсиэн, уоскуй... Тыынар, тыыммат барыта сандал күн барахсаны Ыллыы көрсөллөр, Ыллыы атаараллар, Күн көрөрүгэр суланар-кэлэнэр, иэйэр-туойар айыылаах буолуо. И. Гоголев
Хаайыылаах дьоннортон сорохторо тоҥон, үлүйэн иэйэр-туойар хаһыылара иһиллэр. Эрилик Эристиин

туохт.
1. Улахан ыарыыттан, аһыыттан суланар курдук уһуннук саҥа таһаара-таһаара, ынчыктаа, ытаа. ☉ Громко, протяжно стонать, плакать, причитать, стенать (от тяжёлой болезни или большого горя)
Алаас кулуһуннаах күөлүн үрдүнэн бар дьон энэлийэ ытыыра эҥсиллэ уһунна. Амма Аччыгыйа
О, эн кэбис куттаныма — Суланыа, ытыа — диэҥҥин, Энэлийэн, ынчыктаан, — Бар дьонун куттуо, — диэҥҥин. С. Данилов
Кини ойоҕо Алааппыйа эмээхсин хаҥас диэки энэлийэр саҥата иһиллэр. М. Доҕордуурап
2. көсп. Киһи уһуннук ынчыктаан ыган ытыырын курдук дорҕоону таһаар эбэтэр оннук тыаһаа (хол., силлиэ, буурҕа). ☉ Издавать звуки, похожие на стон, плач, выть (напр., о сильном ветре, буре)
Оттон буурҕа син биир энэлийэр, суланар-саанар, абааһы уолунуу бэйэтин арбанар, ыйылыыр. Н. Габышев
Таһырдьа хобдох баҕайы тыал үөлэс үүтүгэр энэлийэр. Дьүөгэ Ааныстыырап
Былыр манна куруҥ тыаҥ Кутурҕанын туойара, Иччилээхтик силлиэ тыал Энэлийэр буолара. П. Тулааһынап
Аан энэлийэн аһылынна. «ХС»
ср. тат. инэлү ‘умолять’, алт. энеле ‘тосковать, сетовать, скорбеть’, монг. энэлэх ‘горевать, сокрушаться, скорбеть, страдать’, эвенк. эну ‘болеть’