возвр.-страд. от кыраа= 1) проклинать себя; 2) проклинаться, быть проклятым.

проклинать, предавать проклятию; кырыыстаах кыраабытын курдук погов. как-будто проклял заклинатель (говорят, когда особенно не везёт или всё валится из рук).

туохт. Кими эмэ дэлби саҥаран, үөҕэн ык, түүр. ☉ Ругать кого-л. на чём свет стоит, проклинать, стыдить
[Сүөдэр Бэһиэлэйэп] Бэргээбит күнүгэр дьиэтигэр киҥэ-наара холлон, дьадаҥы тулаайахтары ииппитин …… үөҕэ-түрүйэ, элэк-хаадьы оҥосто олорор. Амма Аччыгыйа
Баайга бас бэринэ, киниттэн толло, титирэстии үөрэммит дьадаҥылар, кинилэри үөҕэнтүрүйэн хос ааттаан туманнаан барбатахтар. ФЕВ УТУ

туохт., кэпс. Кими эмэ араастаан куһаҕан тылларынан үөх, мөх. ☉ Бранить, ругать, проклинать кого-л.
Дьиэлээх хотун биир умнаһыт эмээхсини талаҕынан илиигэ, санныга сып гына охсо-охсо, мөҕөн таныйа турар. А. Фёдоров
Кини диэтэх киһи таныйартан, часкыйартан, баргыытыыртан атыны билбэт. ФЕВ УТУ
Уопсайынан, оҕону куһаҕан, ыарахан тылынан таныйан саҥарар аньыы. ПНИ ЭД
Кинини киҥнээх хотуна хайаларынааҕар да ордук таныйара. «ХС»
ср. др.-тюрк. тану ‘передавать, сообщать’

туохт. Кимиэхэ эмэ бары куһаҕаны, өлүүнү-алдьархайы ыҥыран ыар тыллары эт, кими эмэ кырыыска туруор. ☉ Предавать кого-л. проклятию, проклинать
Охоноон: «Соҕотох сорсуйан өлөргө дьылҕа кыраабыт да муҥнааҕа эбиппин», — диэн суланара. Л. Попов
Биирдэ кулуну уоран сиэбитин иһин: «Сааһыҥ тухары кулуннуу кистии-кистии собулҕаны тоҥсуйа сырыт», — диэн тойоно кыраан кээстэ үһү. Амма Аччыгыйа
Икки удаҕан Икки аҥыы кыыран — Биирдэрэ кыраан тамалыйда, Биирдэрэ алҕаан аймаһыйда. С. Васильев
△ Ыардык, хабырдык үөх. ☉ Жестоко обругать кого-л. [Уйбаан:] Арай күн тура-тура мөҕөрүҥ, кырыырыҥ эрэ баар. А. Софронов
Саҥардаҕыҥ, кыраатаҕыҥ тоҕо баҕас бэрдэй, санааҥ тоҕо ыараханай? МНН
♦ Кырыыстаах кыраабытын курдук көр кырыыстаах
тюрк. карҕан

туохт. Кими эмэ кырыыска туруоран, ыардык, хабырдык саҥар, арахсыбакка элбэхтик дьаҥсай. ☉ Проклинать, клясть (долго и упорно)
Улуу ойуун сэттээхтик кыраан-таныйан ол дойдуга көтөҕүллүбүтэ аанньа буолуо дуо?! И. Гоголев
Ити мин соҕотох оҕобун туора көрөн, кыраан-таныйан, дьолун-соргутун тоҕо этэн кэбистэ дии. Болот Боотур
Кырыыс тылынан Күтүр өстөөххүн Кыраан-таныйан эттэҕим буоллун: харах уутунан Халаанныы туолан Хампа күөҕэ кубарыйа куурдун! И. Егоров
△ Ааспаккаарахпакка кырыктаахтык мөх, үөх. ☉ Долго жестоко ругать
[Боккуо:] Киэһэ буолла, оҕолоор, бу чаанньык оргуйумаары гынна, дьэ эмиэ киирэннэр, кырыахтаныйыах бэйэлэрэ буоллаҕа. А. Софронов
Ийэм Молуой буолбут сыппах тылынан Кийиитин кырыыр-таныйар. С. Данилов

сыһ. Уҥуор тахсар гына, курдары, дьөлө (хол., ас, хас). ☉ Насквозь (напр., протыкать, пробивать)
Күтүөт батыйатын сулбу тардан ылаат, оҕонньор сүрэҕин тобулу аста. Саха фольк. Хороон курдук тобулу хаһан аан оҥостон утуйар буолбут. П. Ойуунускай
Көрбөккүөн, бу тоҥ буору тобулу үүнэн тахсыбыт ньургуһун сибэккини. П. Филиппов
◊ Тобулу көр көр көр I
Дьиэлээхтэр Күһэҥэй оҕонньору тобулу көрбүттэрэ. Дьүөгэ Ааныстыырап. Тобулу кыраа — кимиэхэ эмэ куһаҕаны, өлүүнүсүтүүнү баҕаран, ыар-нүһэр тыллары эт. ☉ Предавать проклятию, проклинать
[Ньукулай:] Дьон быһыытыгар баҕарбыппын Тумнары туойбута, Тобулу кыраабыта. А. Софронов
[Манчаары:] Ийээ, ытаама, Чоочо тобулу кыраабытын тойон таҥара көрөн турара буолуо. В. Протодьяконов