просачиваться, выступать слегка, проступать; баастан хаан аҕыалаата из раны выступила кровь.

I щебетать, чирикать; саҥаран быычыгыраа = щебетать.
II просачиваться, выступать, проступать (мелкими каплями); ср. бычыктаа =.

просачиваться; уу төлүннэ вода просочилась (напр. при копании ямы) # аҕынньым төллөр меня тошнит (обычно от какой-л. пищи).

несов. 1. (о реке, ручье) сүүрүгүр, аас, бар; 2. (просачиваться) өтөн киир, быыһылаан киир; вода протекла в лодку оҥочоҕо уу быыһылаан киирдэ; 3. (пропускать воду) тэһин; крыша протекла кырыыса тэһиннэ; 4. (о времени) аас; 5. перен. (о болезни) ааһан ис, баран ис; болезнь протекает без осложнений ыарыы бэргээбэккэ ааһан иһэр.

I тужиться (при родах —о животных); ынах төрөөрү аллар у коровы начались родовые потуги.
II выступать, проступать; просачиваться; сирэйиттэн көлөһүн-балаһын аллыбыт он сильно вспотел; арыы-сыа аллыбыт а) прямо жир капает (напр. об очень жирном мясе); б) перен. он лоснится от жира.
III затмевать собою (другое небесное тело —о небесных телах).

аат. Кыра сүүрээн, үрүйэ. ☉ Источник, родник, ключ или маленький ручеёк
Кылыгырыы-тылыгырыы сыркы тэбэр... В. Миронов
Биир хайысхаҕа дьулуһан сүүрүгүрдэр сыркылар ууларыттан улуу күүс үөскүүр. К. Чиряев. Посейдон үс бастаах үҥүүтүнэн очуос хайаны дьөлө кэйбитигэр сыркы уута өрө тыга түспүт. КФП БАаДИ. Тэҥн. дьүүктэ, сыккыс
ср. ДТС сарк ‘сочиться, просачиваться’, карач.-балк. ырхы ‘поток’

туохт., эргэр. Быыһылаан, өтөн таҕыс, алын (кырыс уутун туһунан). ☉ Постепенно проникать сквозь что-л., просачиваться (о грунтовых водах). Уу бөҕө төллүбүт
◊ Аҕынньыта төллөр (холлор) көр аҕынньы
Сыт-сымар диэн, төрөөбүт түбэбэр этэллэринии, киһи аҕынньыта төллөр үлүгэрэ. «ХС»
Омуга төллөр — аҕынньыта төллөр (холлор) диэн курдук. Эһэ үөһүн, саһыл хараҕын сиэтэлээтэ, онтон омуга төллөн хотуолаан куллугуратта. Н. Түгүнүүрэп

туохт. Туох эмэ үрдүнэн тахсан кэлэн сүүр, бычалый. ☉ Проступать, просачиваться, сочиться
Аһаҕас устун буордаах уу хачылыйа сүүрдэ. Н. Якутскай
Хараҕа кып-кыһыл буолбут, уута өссө да хачылыйар. У. Нуолур
Маһынан муоҕу хаһыйбытыгар, тоҥ сир арыллан, сонно тута ирэн, баас курдук хачылыйан барда. И. Данилов

1) проникать, просачиваться насквозь; самыыр таҥаспын өттө дождь промочил меня до нитки; 2) перен. выступать, проявляться; проглядывать; өтө бил = предвидеть, предусмотреть; өтө көр = быть прозорливым, предвидеть; өтө көһүн = (или билин =) быть видным сразу, бросаться в глаза; кини булчута өтө биллэр сразу видно, что он охотник; өтөн киир = проникнуть; сир өт = обычно в отриц. ф. одолевать, покрывать какое-л. расстояние; сир өппөт дьон они далеко не пойдут; үчүгэй үчүгэйэ өтөр погов. у хорошего проявляется хорошее.

I
туохт. Быыс-хайаҕас булан туох эмэ курдат таҕыс, курдаттыы илит (убаҕаһы этэргэ). ☉ Проникать, просачиваться через что-л. насквозь, намочить насквозь (о чём-л. жидком)
Сытар таас анныгар уу өппөт (өс хоһ.). Ханан эмэ уу өттөҕүнэ, ол уу кэлбит хайаҕаһын түргэнник сиэмэнинэн бүөлүү кутан кэбиһиэхтэрэ. Суорун Омоллоон
Халыҥ таҥаһы өтөн, Оппоос этигэр тымныы уу тиийдэ. В. Тарабукин
2. көсп. Туох эмэ быыһынан киир, тулалыыр эйгэҕэ тарҕан, билин (сырдык, сыт о. д. а туһунан). ☉ Проникать, просачиваться сквозь щели (напр., о лучах солнца, запахе чего-л.)
Күн уотун күндээрин дуйдаммыт Күһүҥҥү айылҕа күлүмэ Эн эккин курдаттыы өтүөҕэ, Эн искэр, сүрэххэр сөҥүөҕэ. Күннүк Уурастыырап
Ыһаарыланар эт тотоойу сыта бэл манна өтөн киирэр. Н. Габышев
Өстөөх Ийэ сиргэ уламулам өтөн киирэн иһэрин туһунан араадьыйанан уонна бэчээтинэн иһиллэ турар. У. Нуолур
♦ Сир өппөт көр сир I
Кыһыны быһа көлүллэн сылбаахы буолбут, ордугун наһаа көтөхтөрбүт оҕустар сир өппөт, кыайан таппат буолбуттара. Н. Босиков
Оҕонньор билигин кырдьанбуорайан, бөһүөлэк иһиттэн сир өппөт. И. Федосеев
[Даача тутааччы] Килэрийдэ-молоруйда, Үлэлиир-үлэлиир, Сир өппөт. С. Тимофеев
др.-тюрк., тюрк. өт
II
туохт., эргэр., сөбүлээб. Элбэҕи, бөтүөххэ диэри сиэ (хол., сиикэй хааны, бөлүөҕү). ☉ Есть до отвала, до икоты (сырую пищу, напр., сгустки крови)
Ол курдук хааны хабан, бөлүөҕү бүрүнэн, өһөҕү өтөн бараҥҥыт, халтаҥ халлааҥҥа хара суор буолан, халыйаниэҕиллэн эргийиҥ. Эрилик Эристиин