Якутские буквы:

Якутский → Русский

быычыгыраа=

I щебетать, чирикать; саҥаран быычыгыраа = щебетать.
II просачиваться, выступать, проступать (мелкими каплями); ср. бычыктаа =.

Якутский → Якутский

быычыгыраа

I
туохт. Кыра таммахтарынан хойуу гына таҕыс (хол., көлөһүн туһунан). ☉ Просачиваться, выступать, проступать (мелкими каплями)
[Дириэктэр] кабинетыгар соҕотох. Төлөпүөнүнэн кимниин эрэ итийэн-кутуйан кэпсэтэрин быыһыгар икки чанчыгынан быычыгыраан тахсар көлөһүнүн соттор. Н. Лугинов
II
тыаһы үт. туохт.
1. Тохтоло суох ыллаа, саҥар (чыычаах, бочугурас о. д. а. тустарынан). ☉ Чирикать, щебетать (о птицах)
Бочугурастар көтөн тирилэстилэр, чугас тииккэ тахсан олорон, быычыгырыы-быычыгырыы дьону көрөн өҥөҥнөстүлэр. Далан
Биһиги тыабыт хаһан баҕарар ыллыы-туойа быычыгырыы, күлэ-сала күлүмүрдүү, чуопчаара туруоҕа. В. Сыромятников
2. Түргэнник, тохтоло суох саҥар (үксүгэр оҕо, эдэр дьахтар тустарынан). ☉ Говорить скороговоркой, щебетать (обычно о детях и молодых женщинах)
Кини эбирдээх сирэйдээх, уҥуоҕунан орто, ньуолбар, оҕуруктаах өйдөөх, куруук күлэн быычыгырыы сылдьар биэс уончалаах киһи. М. Доҕордуурап
Уолчаан Тээллэрииһи үтүгүннэ, кыыс күлэн быычыгыраата. И. Гоголев. Кыысчаан эбэтигэр тугу эрэ үөрүүлээҕи кэпсээн айаҕа хам буолбат, биир кэм быычыгырыыр, омунугар ыстаҥалаан ылбахтыыр. Ыҥырар ы

Еще переводы:

бычыктаа=

бычыктаа= (Якутский → Русский)

проступать, выступать (каплями); появляться (в небольшом количестве — о жидкости); бааһыттан хаан бычыктыыр рана сочится кровью; кыраантан уу бычыктаан кэлэр вода из крана течёт с перерывами; ср. быычыгыраа = II.

быычыгырас

быычыгырас (Якутский → Якутский)

I
быычыгыраа II диэнтэн холб. туһ. Бэрдьигэстэр быыстарыттан улардар көтөн тилигирэһэллэрэ, бочугурастар быычыгыраһаллара, сэргэх туртастар мастар быыстарынан элэҥнэһэллэрэ. Далан
Оһох турбатын аттыгар уйа туттубут хараҥаччылар быычыгыраһаллара. Уот ч. Түннүгүнэн чыычаахтар биир кэм күлэр курдук, куччугуй куоластарынан быычыгырас да быычыгырас. «ХС»
II
даҕ. Быычыгырыыр саҥалаах (үксүгэр көтөрдөр тустарынан). ☉ Щебечущий (обычно о птицах).

бочугурас

бочугурас (Якутский → Якутский)

аат. Куруппааскыттан кыра эриэнниҥи бороҥ дьүһүннээх мас көтөрө. ☉ Птица, относящаяся к боровой дичи, с пестро-серым оперением, размером меньше куропатки, рябчик
Эмискэ иннибитигэр бочугурас көтөн тирилээтэ. Быычыгырыырыттан иһиттэххэ, оҕолоох ийэ. Далан
Ханна эрэ ыраах саа тыаһыыр, хаппыт сэбирдэхтэри тыаһатан моҕотой сыбдыргыыр, бочугурас бычыгырыыр. Амма Аччыгыйа

кылар

кылар (Якутский → Якутский)

даҕ. Харахтарын кэҥэриитин диэки тартаран симэ соҕус хардары көрөр. ☉ Косоглазый, косой
Кийиит киирэн ханар-ханар хаамтаҕына, киис кыыл сүүрбүтүнэн барыа диэн, оноҕос оҥостоллоругар эрбэхтэрэ хастарыйбыт, кыҥыылларыгар харахтара кылар буолбут. Саха фольк. Дьиэлээх эмээхсин кылар харахтаах уончалаах кыыһын кытта тымтык тутан тураллара. И. Гоголев
Федоров кылар харахтарынан кылаҕаччыйа, күлэн быычыгыраата. М. Доҕордуурап

ньуолбар

ньуолбар (Якутский → Якутский)

  1. даҕ. Көрсүө, наҕыл; албыннаһары, табан кэпсэтэри, сатыыр. ☉ Тихий, спокойный; умеющий хитрить, плутоватый
    Пётр Васильевич хас биирдии тылын кичэйэн лоп бааччы саҥарара, сымнаҕас баҕайынан имэрийэрдии көрбүт олус ньуолбар быһыылааҕа. Н. Лугинов
    Айдаан, түлүөн буоллаҕына Аска-үөлгэ тиксээри, Ньуолбар саһыл, бука, дьэ Чуҥнаан, кэтээн эрдэҕэ. Күннүк Уурастыырап
    «Айылҕаттан тэйбит дьоннор ириэнэх хаана суохтар, халыҥ тириилээх, ыарыһах, албын, ньуолбар буолаллар», — дии-дии оҕонньор мичээрдээн кэбистэ. И. Гоголев
    Кини [кинээс] эбирдээх сирэйдээх, уҥуоҕунан орто, ньуолбар, оҕуруктаах өйдөөх, куруук күлэн быычыгырыы сылдьар, биэс уончалаах киһи. М. Доҕордуурап
  2. аат суолт. Албын, чиэһинэйэ суох быһыы. ☉ Хитрость, плутовство, изворотливость
    Чаров, тордуохтаһартан чугуйан, ньуолбарыгар түстэ. Р. Баҕатаайыскай
    Мөрүөн Саабыс, ньуолбарыҥ, киитэрэйиҥ бэрт. «ХС»
тирк гын

тирк гын (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Бүтэҥитик, кылгастык тыаһаан ыл (көтөр эмискэччи көтөн тахсар тыаһа). ☉ Издать лёгкий глухой звук, похожий на шум крыльев внезапно взлетевшей птицы
[Чыычаах] Тирк гына тирилиирэ, Тэйэ түһээт, иһийэрэ. Д. Дыдаев
Бочугурас кынатын тыаһа Тирк гынар. Онтон саҥата быычыгырыыр. «ХС»
Кыраабылым туох эрэ кытаанахха тирк гына охсулунна. ПП ОА
◊ Тирк гынан хаал — олус түргэнник баран хаал. ☉ Уйти очень быстро, мгновенно, исчезнуть
Ваня ааҕа сыппыт кинигэтин киэр уураат, таһырдьа тирк гынан хаалбыта. Далан
Остуолга аҕыйах хаһыаты, икки суругу быраҕаат, саҥата суох тирк гынан хаалбыта. «Чолбон»
ср. тюрк. тэрк, терк ‘скоро’

чуопчаар

чуопчаар (Якутский → Якутский)

туохт. Тохтообокко ыллаа-туой (чыычааҕы этэргэ). ☉ Долго, заливисто петь, заливаться (о птичках)
Кытылга талах чыычааҕа чуопчаарар. И. Гоголев
Чугастааҕы тыаттан чыычаахтар ырыалара чуопчааран иһиллэр. ЖЕА ТС
[Ымыылар] кыһын кэлбитигэр үөрэн чуопчаараллар. ОВИЛТ
△ кэпс. Туохтан эмэ үөрэнкөтөн элбэхтик кэпсээ-ипсээ, саҥар-иҥэр (үксүгэр оҕону этэргэ). ☉ Радуясь чему-л., много и воодушевлённо говорить о чём-л. (обычно о детях)
Чүүчүк [кыыс] чыычаах курдук биир кэм чуопчаарар. Ф. Филиппов
Кыра киһи, аҕатыгар көтөхтөрө сылдьан, ону-маны кэпсээн чуопчаарбыта. ЧМА СТС СЭ
Оҕо минньигэс-минньигэстик мичилийдэ, үөрэн-көтөн быычыгыраата, тойтоҥноото-тоһугураата, чаҕаарда-чуопчаарда. «Кыым»