сов. разг. 1. (остыть, охладиться) сой, тымный; 2. (простудиться) тымный; он совсем простыл кини дэлби тымныйбыт.

1. көр угаардаа. Сарсыарданан кыыс хоһуттан, үгээрдээбит киһи курдук, байааттаҥнаан тахсыбытым. И. Тургенев (тылб.)
   Дьон үгээрдээтэхтэрин аайы Ойоотуҥҥа тиэстэн иһиэхтэрэ дуо? ДФС КК
2. Тымныйан ыарый, тумуулаа. ☉ Простудиться, заболеть от простуды
   Ыал аайы сотору-сотору дьон дьаҥныыллар. Тааска, сиргэ сырыттахтарына, ким да үгээрдээбэт, тумуулаабат этэ. Болот Боотур
   Күнү быһа сөтүөлээтим, Онтон сылтаан үгээрдээтим. «ХС»
   [Үстээх Оппуоччук] кыратык үгээрдээбит, онон Варвара Николаевна: «Үтүөр, аны ыалдьыма», — дии-дии, битэмиин, глюкоза, кэмпиэт эҥин биэрэр. ИМС ОС

1. сыыс I диэн курдук. Хас да куобах кылыыбын көрөн, туораан чонойбут Биир сыыстаран бурҕаттарбыт. Амма Аччыгыйа
   [Егор Егорович:] Дьэ, бөлүүн күрээн хаалбакка улаханнык сыыстардыбыт. С. Ефремов
   «Толя, эн сыыстардыҥ ээ, испэр туох былас муостааҕа ити киирэн кэллэ», — диэтэ Гриша кини санаатын таайбыттыы. «ХС»
2. кэпс. Тымныйан ыарый, ыарыыҥ дириҥээн, бэргээн уустук пуормаҕа кубулуй. ☉ Простудиться, получить осложнение (напр., болезнь)
   Сарсыарда эрдэ туран, чох киллэрэ күүлэҕэ атах сыгынньах тахса сылдьыбытым, онтон сыыстарбыт этим. Н. Габышев
   Эн бэйэҥ хаһан эмэ сыыстаран сэбиргэхтэтэ сылдьыбыккын өйдүүгүн дуо? Г. Колесов. Саас эрдэ төрөөбүт кулуннар үгүстүк сыыстаран ыалдьаллар, ону таһынан ийэлэрэ үүттүйбэккэ кыайан улааппаттар. Сылгыһыт с.

1) лёгкий, нетрудный || легко, нетрудно; маны оҥорор дөбөҥ сделать это нетрудно; тымныйдахха ыалдьар дөбөҥ простудишься — заболеть легко; 2) быстрый, скорый || быстро, скоро; мантан куоракка тиийэр дөбөҥ отсюда скорее можно добраться до города.

частица модальная 1) придаёт высказываемому оттенок убеждённости -то; ол баҕас чахчы это-то правда; ытарбынан баҕас үчүгэйбин стрелять-то я мастер; балыгы баҕас хостуур инибит рыбы-то наверняка наловим; 2) употр. обычно с личн. мест., выражает пренебрежение, высокомерное, неуважительное отношение говорящего к кому-чему-л., а также уничижение: кини баҕас өйдөөххө дылы ... он, такой-сякой, будто умный...; мин баҕас тугу да оҥорботум я, ничтожный, ничего не сделал; 3) усил. выражает эмоциональное отношение к высказываемому: эттэҕиҥ баҕас сүрүн ! ну и сказал же!; эчи , ырааҕын баҕас ! уф, как далеко!; тугун баҕас хомолтолооҕой ! как это досадно!; ср. баҕаһын; 4) усил. с оттенком пожелания: бүгүн кэллэр баҕас пришёл бы он сегодня; ср. ханнык II; 5) усил. с оттенком ограничения: иһиттэр баҕас өһүргэниэ этэ если бы он услышал, обиделся бы; тымныйбатар баҕас туох да буолуо суоҕа если только не простудится, то с ним ничего не случится; ср. эрэ 1.