1. 1) поездка; үчүгэй сырыы увлекательная поездка; 2) приключение, похождения; мүччүргэннээх сырыы приключения; 3) перен. путь, дорога; салгын сырыыта воздушный путь; уу сырыыта водный путь; өрүһүнэн сырыыны тохтоппуттар дорогу через реку закрыли; 2. перен. разг. распутный, развратный; сырыы дьахтар распутница.

сов. 1. (стать развратным) содур буол; 2. (морально разложиться) дьүдьэх сигилилэн; 3. (избаловаться) атаахтыы үөрэн, буорту буол.

сырбай II диэн курдук
Сааскы үрүйэлэр, Сырбаҥ үрүйэлэр, Чурулаһа, Чырылаһа Сүүрэн-көтөн эрэллэр. И. Гоголев
Куттас куобах, Сырбаҥ саһыл, Мэлийдилэр, Күрэннилэр. Т. Сметанин
◊ Сырбаҥ-татай — сырбай (сырбаҥ)-татай диэн курдук (көр сырбай II)
Сырбаҥалыыр-татакалыыр Сырбаҥ-татай Сытыы кыыс аатырда. Өксөкүлээх Өлөксөй
ср. хак. сырбанъ ‘лицемерный; порочный, развратный’

1. даҕ., сөбүлээб. Сэлээрчэх майгылаах, сырыы. ☉ Развратный, распутный
   Мин ол содурбун дуу, күлүгээммин дуу, дьахтар быраҕан барыаҕын?! Софр. Данилов
   Чэпчэки, содур дьахтар эбит диэммин биирдэ да чугаһаппатаҕым. Болот Боотур
   Сардаана ыраас таптала, сырдык ыра санаата содур киһи кирдээх атаҕынан тэпсиллибитэ. С. Никифоров
2. аат суолт. Сэлээрчэх майгы, чэпчэки сыһыан (дьахтар, эр киһи сыһыаннаһыыларыгар). ☉ Разврат, распутство, блуд
   Арыгыны, күүлэйи, содуру таптыыр куһаҕан дьон эмиэ бааллар. И. Гоголев
   [Ити кыыс] хаартыһытынан, арыгыһытынан, сэлээрчэҕинэн, содурунан бу дэриэбинэ ыалын кэлэппит күтүр. Эрилик Эристиин
   Содур — туспа, таптал — атын: уҥуор-маҥаар тураллар, Суох буолуохтун ити икки өйдөбүлү бутуйар. Ш. Руставели (тылб.)
   ср. монг. садар ‘разврат, распутство’, туркм. саадыр ‘грубый, скверный, плохой’

1. гниль; сытыганы тыытыма, сытыгана тунуйуо погов. не трогай гниль, а то сам гнилью запахнешь; 2. гнилой, тухлый; сытыган балык тухлая рыба; сытыган эт гнилое мясо # сытыган олох разг. развратная жизнь; сытыган эрбэһин бот. полынь.

1. аат.
2. Айан, айаннааһын, барыы-кэлии. ☉ Поездка, путь, дорога
   Сырыы үчүгэй. Киһи бөҕөнү көрдүм, бэйэбин да көрдөрбөхтөөтүм. Н. Лугинов
   Эһэтэ кырдьан сырыыны кыайан сылдьыбат буолан, кыыска «Сүрэх таас» аттынааҕы учаастагын арааран биэрбитэ. Н. Якутскай
   Оройуонтан боломуочунай сырыыта эмиэ үксээтэ. У. Нуолур
   Кини, оҕо эрдэҕиттэн атаҕынан чэпчэки буолан, кыылы эккирэтиһиигэ сырыытын кыайар. С. Никифоров
3. Ханнык эмэ туһаайыынан сылдьыы, барыы-кэлии. ☉ Курсирование по определённому маршруту, рейс
   Онон биир сырыыга уон үс кыыһы аҕалар. Эрилик Эристиин
   Дьокуускайтан, Иркутскайтан иккилииттэн итэҕэһэ суох сырыы кэлэр эбит. В. Протодьяконов
   Түөрт сүүс сүүрбэ тыһыынча туона килэмиэтирдээх сырыыны оҥороммун үс сыллааҕы былааммын сүүс аҕыс уон икки бырыһыан толордум. «Кыым»
   △ Көтөрсүүрэр кэлэр-барар, сылдьар кэмэлдьитэ, үгэһэ. ☉ Направление движения, миграции (дичи, зверей)
   Мантан инньэ күндьыл туругун араадьыйанан этэллэрин кэтээбит киһи, көтөр сырыытын эндэппэккэ билиэ эбит. Далан
   Булт сырыытын таба хаамтахха, булка сатабыл быраап. Л. Попов
   Булт майгытын, сырыытын үчүгэйдик билэр булчут эрэ ыты сонорго сатаан ыытар. Ханнык баҕарар булка киһи бастыҥ доҕоро — ыт. ВМП УСС
4. көсп. Туох эмэ хамсаныытын, сыҕарыйыытын тэтимэ. ☉ Скорость, темп движения, перемещения
   Айанньыт сыарҕатын сырыыта түргэтиир. С. Данилов
   Балай эмэ буолан баран үһүс ыстаансыйа кэлбитигэр паровоз, хаһыытаан баран, арыый сырыытын мөлтөттөр-мөлтөтөн, кэлэн туран кэбиһэр. Эрилик Эристиин
   Үөрүйэх илиилэр имигэс-имигэстик хамсаналлар. Быһах да сырыыта бэрт. Тириитин ойоҕоһуттан араарарыгар, быһахтана барбакка, сутуругунан суптурута түһүөлээн кэбистэ. В. Миронов
5. даҕ. суолт., көсп. Содур, сэлээрчэх (үксүгэр дьахтар туһунан). ☉ Распутный, развратный (обычно о женщине)
   Хайа, ноко, сэрэн эрэ, таһыттан көрөн мин билэр идэлээхпин: кыыһыҥ сырыы кыыс, мүччү тутуоххун баҕарбат буоллаххына, мин этэрбин толкуйдаарыый. Далан
   Аньыы-саат уһуга диэн ааттаан, Аргыар аад айаҕар аан бастаан Сырыы дьон — сэлээччэх бэртэрин Симэллэр дииллэрин истэрим. Р. Гамзатов (тылб.)
   [Морозка] амарах майгыннаах сырыы уонна оҕоломмот дьахтары ойох ылбыта. А. Фадеев (тылб.)
6. сыһ. суолт. Сыһыарыы түһүк форматыгар хайааһын хаһан оҥоһуллубутун, буолбутун көрдөрөр. ☉ В форме дательного падежа указывает время, момент совершения действия
   [Баһылай:] Аныгы сырыыгар иһиттээх кэлээр. А. Сыромятникова. Кустук [ыт аата] бу сырыыга куобах уҥуоҕа, мэйиитэ минньигэһин дьиҥнээхтик билбитэ. И. Федосеев
   Бастакы сырыыбар манна биир да дьиэ суох этэ. И. Данилов
   ♦ Ыт сырыытын сырыт — туһата суох халтайга баран кэл. ☉ Ходить, ездить куда-л. напрасно, предпринимать бесполезную поездку куда-л. «Дьэ ыт сырыытын сылдьан төннүүһүбүт доҕор», — Соппуруон бу буолбутуттан төһө да кыбыстар курдугун иһин, дьиэтигэр хайыы-үйэ тиийбит саҕа үөрдэ. У. Нуолур
   ср. ДТС йорых ‘поведение, образ жизни, поступь, походка; поступок’