несов. 1. что (катить) төкүнүт, үҥкүрүт; катать шары по столу остуолга шардары төкүнүт; 2. кого (возить) хатаапылат; катать детей на автомобиле оҕолору автомобилынан хатааһылат; катать на санях салаасканан хатааһылат; катать на велосипеде велосипедынан хатааһылат; катать на лодке оҥочонон хатааһылат; 3. что (скатывать) бөкүнүт; катать шарики из глины туойтан шариктарда бөкүнүт; 4. что (разглаживать) катоктаа, хатайдаа; катать бельё таҥаһы хатайдаа.

туохт.
1. Тарааҕынан эбэтэр тарбахтаргынан баттаҕы, түүнү сааһылыы сыый, көннөр. ☉ Расчёсывать, чесать
Ньукуу тобуктаан туран, сэрэммиттии аргыый аҕай [ийэтин баттаҕын] тарыыр. В. Гаврильева
Таптыыр сэгэрим Нарын тарбахтара Ньалҕаарыччы тарыыллара, Куударам быыһынан Курдат көстө сөтүөлүүллэрэ. С. Васильев
Ананий соноҕоһу сыҥааҕыттан тутан туран, сиэлин тараата. М. Доҕордуурап
△ Кыраабылынан оттоммут оту харбаа; туруоруллубут оту сааһылыы кыраабыллаа. ☉ Собирать сено граблями, граблить; расчёсывать, разглаживать граблями стог сена
Кырдал сир кыргыылаах баттаҕын Кыраабыл тииһинэн тарыырыҥ. Күннүк Уурастыырап
Настааччыйа тиэтэйэ-саарайа отун тараабытынан барар. С. Маисов
[Оту] төгүрүйэ үчүгэйдик тарыыллар. ПАЕ УуАХО
2. кэпс. Буору боромньунан көбүт. ☉ Разрыхлять землю, бороновать
Микиитэ Адаамап оҕонньор сиэйэлкэнэн бурдук ыстарар, арыт тараах тарыыр. Д. Таас
Чараҥ арҕааҥҥы кудьумдьутун иһигэр куурбут сири талан тараабыттара. М. Доҕордуурап
Тимир тиистээх боромньу оҥорторон бааһыналарын тарыыллара. МАП ЧУу
3
тараахтаа диэн курдук. Дьон тардан ол тыаны тараабыттар да эмиэ булбатахтар. И. Гоголев
Онуоха хаһыа да буолан биэс уоннуу миэтэрэ арыттаахтык тыаны тараан барыллар уонна куобаҕы ытан иһиллэр. ПМВ ССК
[Күрэххэ] үүрээччилэр киэҥник тараан муора диэки бардылар. В. Бианки (тылб.)
◊ Тарыыр <мас> көр тарыыр
[Ыттар] истибэтэхтэринэ, бэрт астык, бигэ-таҕа оҥоһуулаах тарыыр мас көмөлөһөр. Н. Заболоцкай
Хаарга батары анньыллыбыт тарыыр кыычыгырыы түһээтин кытары, буочак барыларын төттөрү тардан ыларга дылы гынна. Н. Лугинов
тув. тыра, каракалп. тарау, др.-тюрк. тара

туохт.
1. Туох эмэ төкүнүк быһыылааҕы туох эмэ үрдүнэн үҥкүрүт, бэйэтин иэнинэн эргит. ☉ Вращая, двигать что-л. округлое, по какой-л. поверхности, катить (напр., брёвно)
Уонча киһи акылаат түһэрэллэр быһыылаах, мас хатайдыы сылдьаллар. ЧКС ОДьКИи
Көтөр сымыытын бэйэтэ баттыырыгар тумсунан сөп-сөп төттөрү-таары ис-тас диэки хатайдаан биэрэр уонна эргитэн иһээччи. ЛЕВ ССКИиС
2. Туох эмэ сымнаҕаһы илиигинэн имитэн эбэтэр туох эмэ устун үҥкүрүтэн төкүнүт. ☉ Придавать чему-л. мягкому или вязкому округлую форму, разминая руками или двигая по какой-л. поверхности, катать
Таба тириитин ууга уган сымнатан, быа курдук быһан ылбыттарын маннык хатайдаан куурдаллар, хатараллар, субатын сыыйан, бөҕө быа имитэн бэлэмнииллэр үһү. Н. Габышев
△ Тугу эмэ (хол., тиэстэни) үрдүнэн бөлүөгүнэн төкүнүтэн хаптаччы тэнит. ☉ Разглаживать, раскатывать что-л. вращательными движениями при помощи катка, скалки, валика и т. п., катать (напр., тесто)
Тиэстэни мас бөлүөгүнэн хатайдаан тэнитэллэр. ЮГ КХЭДьС
3. көсп. Хат-хат, хос-хос тугу эмэ оҥор; төттөрү-таары, хардары-таары тугу эмэ гын. ☉ Делать что-л., повторно, много раз, доводя до совершенства или проверяя на качество, обкатывать
[Солдатов] ааҕан бүтэн да баран, дьыаланы төттөрү уунан биэрбэккэ, хос-хос хатайдаан арыйа-арыйа, таастыйбыт курдук дьиппиэрэн олордо. П. Аввакумов
Тыйаатыр элбэхтик айаҥҥа сылдьыбыта. Сороҕор биир-икки ыйы быһа биир оруолу эрэ хатайдаан тахсарыҥ даҕаны айар үлэһиккэ сыанан аҕаабат. «Кыым». Айталын [хоһоонноругар] …… аһаҕастык биллэр санааны төттөрүтаары хатайдаан этэргэ кыһаллар. «ХС»