несов. 1. что (катить) төкүнүт, үҥкүрүт; катать шары по столу остуолга шардары төкүнүт; 2. кого (возить) хатаапылат; катать детей на автомобиле оҕолору автомобилынан хатааһылат; катать на санях салаасканан хатааһылат; катать на велосипеде велосипедынан хатааһылат; катать на лодке оҥочонон хатааһылат; 3. что (скатывать) бөкүнүт; катать шарики из глины туойтан шариктарда бөкүнүт; 4. что (разглаживать) катоктаа, хатайдаа; катать бельё таҥаһы хатайдаа.
Русский → Якутский
катать
Еще переводы:
хатааһылат= (Якутский → Русский)
побуд. от хатаапылаа=; массыынанан хатаапылат = катать кого-л. на машине.
хатайдаа= (Якутский → Русский)
1) катать; бэрэбинэлэри хатайдаа = катать брёвна; 2) перен. гонять; төт-төрү-таары хатайдаа = гонять кого-что-л. взад-вперёд.
төкүнүт= (Якутский → Русский)
побуд. от төкүнүй = 1) катить; төкүнүтэн киллэр = вкатывать; төкүнүтэн таһаар = выкатывать; 2) катать, валять.
үҥкүрүт= (Якутский → Русский)
катать, валять; катить; бурдукка үҥкүрүт = обвалять что-л. в муке; бэрэбинэни күөлгэ үҥкүрүттүлэр бревно скатили к озеру.
катание (Русский → Якутский)
с. 1. (по гл. катать 1) төкүнүтүү, үҥкүрүтүү; катание мяча мээчиги төкүнүтүү; 2. (по гл. катать 2) хатааһылаатыы (на автомобиле и т. п.); 3. (по гл. катать 4) хатайдааһын; катание белья таҥаһы хатайдааһын; 4. (по гл. кататься 1): катание на лодке оҥочонон хатааһылааһын; катание на автомобиле автомобилынан хатааһылааһын; катание на велосипеде велосипедынан хатааһылааһын, велосипед-тааһын; катание на коньках хаҥкылааһын; катание на лыжах хайыһардааһын; катание с гор (на санках) сыыртан түһэ оонньооһун.
күөлэһит (Якутский → Якутский)
туохт. Кими эмэ көхсүнэн охторон түһэрэн сиргэ үҥкүрүт. ☉ Уронить кого-л. и катать по земле
Мин буоллаҕына, сырсан бурҕачытан тиийэн, тойоннорун атахха тэбэн күөлэһитэн түһэрээт, тараччы тутан ылабын! И. Семенов. [Бычырдаан] биирдэ бүдүрүйэн, сынньанан көрбөккө барыта уон сэттэ киһини күөлэһитэн, мустубут дьону улаханнык сөхтөрбүтэ. Хапсаҕай
Өссө кинилэр истэрэ аһыйдаҕын аайы, мин утуйуо суохтаах үһүбүн, атаскын тахсан хаарга күөлэһитэр инибин. «ХС»
хатайдаа (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Туох эмэ төкүнүк быһыылааҕы туох эмэ үрдүнэн үҥкүрүт, бэйэтин иэнинэн эргит. ☉ Вращая, двигать что-л. округлое, по какой-л. поверхности, катить (напр., брёвно)
Уонча киһи акылаат түһэрэллэр быһыылаах, мас хатайдыы сылдьаллар. ЧКС ОДьКИи
Көтөр сымыытын бэйэтэ баттыырыгар тумсунан сөп-сөп төттөрү-таары ис-тас диэки хатайдаан биэрэр уонна эргитэн иһээччи. ЛЕВ ССКИиС
2. Туох эмэ сымнаҕаһы илиигинэн имитэн эбэтэр туох эмэ устун үҥкүрүтэн төкүнүт. ☉ Придавать чему-л. мягкому или вязкому округлую форму, разминая руками или двигая по какой-л. поверхности, катать
Таба тириитин ууга уган сымнатан, быа курдук быһан ылбыттарын маннык хатайдаан куурдаллар, хатараллар, субатын сыыйан, бөҕө быа имитэн бэлэмнииллэр үһү. Н. Габышев
△ Тугу эмэ (хол., тиэстэни) үрдүнэн бөлүөгүнэн төкүнүтэн хаптаччы тэнит. ☉ Разглаживать, раскатывать что-л. вращательными движениями при помощи катка, скалки, валика и т. п., катать (напр., тесто)
Тиэстэни мас бөлүөгүнэн хатайдаан тэнитэллэр. ЮГ КХЭДьС
3. көсп. Хат-хат, хос-хос тугу эмэ оҥор; төттөрү-таары, хардары-таары тугу эмэ гын. ☉ Делать что-л., повторно, много раз, доводя до совершенства или проверяя на качество, обкатывать
[Солдатов] ааҕан бүтэн да баран, дьыаланы төттөрү уунан биэрбэккэ, хос-хос хатайдаан арыйа-арыйа, таастыйбыт курдук дьиппиэрэн олордо. П. Аввакумов
Тыйаатыр элбэхтик айаҥҥа сылдьыбыта. Сороҕор биир-икки ыйы быһа биир оруолу эрэ хатайдаан тахсарыҥ даҕаны айар үлэһиккэ сыанан аҕаабат. «Кыым». Айталын [хоһоонноругар] …… аһаҕастык биллэр санааны төттөрүтаары хатайдаан этэргэ кыһаллар. «ХС»
түҥкэлий (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Тыастаахтык ыраах аллараа диэки түс, бар. ☉ Падать, катиться вниз с глухим шумом
Эбэтэр туох-баар көлөлүүн-баҕастыын аллара диэки түҥкэлийэ да турдаххына көҥүлүҥ. И. Федосеев
Бэргэн ол ынырык кыылы түргэнник аҕала охсуон баҕаран, ох курдук оҥостон, сир түгэҕэр түҥкэлийэн түспүт. ҮҮА
2. көсп. Туох да былаана, сыала-соруга суох, ыл да ханна эмэ бар, айаннаа; олох ыраата бар. ☉ Ехать, идти куда-л. без оглядки; ехать очень далеко
Сэмэн туран, түүннэри көһөн түҥкэлийбит, итиннэ дэлбэритэ түспүт, онно умсарыта түспүт. И. Гоголев
Туох наадатыгар манна түҥкэлийэн кэлбит дьонуй? Болот Боотур
[Үчүгэй Өрүүнэ:] Кэм буоллаҕа, ол тоҕо төттөрү төннөн түҥкэлийдиҥ? Пьесалар-1978. Ойуун эттэтэр ыарыытыгар Уунан уста сытан, түһээммин эһиэхэ — Иссык-Куль кытылыгар Түҥкэлийэн тиийэбин дии мин. М. Тимофеев
3. көсп., сөбүлээб. Бар, дьүгэлий (холдьохсон этэргэ). ☉ Убирайся прочь, исчезни (слово гневного выпроваживания)
Симиирдээх кымыска Төбөҕүнэн таҥнары быраҕа иликпинэ Мантан түҥкэлий! И. Гоголев
◊ Түүл түһээн түҥкэлий — түүллэ түһээ, түүллэн. ☉ Видеть сон
Түүнүн, ыҥырана-ыҥырана, түүл түһээн түҥкэлийэр, арыт үлүгүнэйэр, сороҕор баллыгырыыр. Р. Баҕатаайыскай
Арай биирдэ өйдөөбүтүм, түүл түһээн түҥкэлийэн эрэр эбиппин. П. Тулааһынап
Хабырыыс төһө да таҥастыын сыттар, үгэһинэн түүл түһээн түҥкэлийдэ. А. Данилов
ср. караим. түнкэл ‘катать’