м. (разлад) сатарыйыы, хайдыһыы; идейный разброд идейнэй сатарыйыы.

с. 1. (разногласие) хайдыһыы, санаа хайдыһыыта; 2. (разлад) атааннаһыы, иирсээн; 3. (отказ) сөбүлэнимии, аккаастаныы, сөбүлэспэт буолуу.

несов. 1. см. разодрать; 2. кого--что, перен. (вызывать разлад) тырыта тыыт, утарыта туруор; 3. кого-что, перен. (терзать) тырыта тыыт, эрэйдээ.

аат. Аанньа түмсүүтэ, тэриллиитэ суох буолуу; сатарыйыы. ☉ Нарушение стройности; разногласие, разлад, расстройство, развал
Үлэһиттэр үксүлэрэ хамнастарын кэмигэр ылбаккалар, дьон ортотугар, саҥа-иҥэ, сатарахсыйыы ырааппыта. В. Яковлев

аат. Кимнээх эмэ ыккардыларыгар сатаспат сыһыан, тапсымыы; иирээн. ☉ Отсутствие взаимопонимания между кем-л., разлад; раздор. Үлэҕэ сатаһымыы
□ Иккиэннэрин мичээрдээбит сирэйдэрин көрө түһээт, кинилэр икки ардыларыгар, көстүбэтэҕин да иһин, ханнык эрэ сатаһымыы тахсыбытын өйдүө этэ. И. Тургенев (тылб.)

туохт.
1. Тыаһаан-ууһаан, саҥа таһааран тулалыыр эйгэ нуһараҥын, чуумпутун долгут. ☉ Своим шумом, голосом нарушать тишину, безмятежность окружающего мира
Арай хаһан эмэ тоҥон турар чуумпуну сур бөрө улуйуута, хагдаҥ эһэ хаһыыта эрэ аймыыр. Л. Попов
Аччык оҕо ытаһыыта, Ала ынах маҕырыыта Алаас иһин аймаата. Эллэй
Алдьархайга түбэспиттэрин биллэрэн, кини көй салгыны аймаабыта биир да ыстаансыйаҕа тиийбэккэ, ким да кулгааҕар иһиллибэккэ хаалбыта. Амма Аччыгыйа
2. Ыс; үргүт, үрүө-тараа ыыт (хол., сүөһүнү). ☉ Разгонять, рассеивать; пугать (напр., скот)
Тыый, эһэ иннэ сыттаҕа дуу? Аны табаны аймыа! Н. Заболоцкай
Атын булчуттар кэлэн аймаабатах буоллахтарына, баҕар, кыылга түбэһиэм диэн [Сэргээчээн] бөҕөх соҕус истэ. Болот Боотур
Тутуу маһын толуута онно үүнэр. Ол эрээри Сатыров оҕонньор тыа кыылын аймыахтара диэн онно маһы кэртэрбэт. И. Федосеев
3. Саамылаа, төттөрү-таары кут; иһитихомуоһу өрө-таҥнары тут. ☉ Переливать, разливать; перемешивать
Сэттэ сири иһиттэн Сэймээн-сэймээн Аҕыс саар ыаҕастан Аймаан-аймаан [арыылаатылар]. П. Ойуунускай
4. көсп. Олус хорҕомноон барат, ыскайдаа, матайдаа (хол., үбү-аһы, баайыдуолу). ☉ Растрачивать, разбазаривать, проматывать (напр., деньги, имущество). Аҕатын баайын аймаабыт
□ Бары киһи баайын-тотун аймыыр хаарты, добунуо, лотуо, дуобат диэннэр дэлэй бардылар. Эрилик Эристиин
Мин эһигини, хара көлөһүммүнэн муспут баайбын-топпун аймаабыттары, алаһа дьиэбин алдьаппыттары, кыраатаҕым буоллун! Н. Якутскай
5. көсп. Холку, сиэрдээх туругу кэһэн, долгуйууну, куттаныыны, сүпсүлгэни таһаар (үксүгэр олох, санаа эҥин туһунан). ☉ Взбудораживать, тревожить, вносить беспокойство, разлад, чувство страха
Биир куһаҕан киһи бүтүн бөһүөлэги аймыыр. Амма Аччыгыйа
Хайа, бэйэҕит сөбүлэһэн тупсуоххут буолаарай? Арахсан, олоҕу аймыыр хайаҕытыгар даҕаны барса суох буолуо. А. Софронов
Арыт киһи уһуну-киэҥи саныы барбакка, дууһаны аймыыр дьэбир тыллары быраҕаттанан кэбиһээччи. Кустук
♦ Аҕыс улууһу аймаан фольк. — киэҥ айдаанынан, элбэх сүпсүлгэни тардан. ☉ С большим шумом, вызвав большое беспокойство, тревогу
Аҕыс улууһу аймаан туран, Араас өҥнөөхтөн талан ылан, Тоҕус улууһу тоҕо хаамтаран, Толбонноох түүлээҕи толору тиэйэн [Халҕан дьиэли аспыттар эбит]. С. Зверев. Атыйахтаах уу курдук аймаатылар (аймыы тэбистилэр) фольк. — Орто дойду олоҕун бүтүннүүтүн долгуттулар, киһи-сүөһү олороруттан аһардылар (олоҥхоҕо бухатыырдар охсуһуулара дуоланын хоһуйар көһөр олук сороҕо). ☉ Привели в смятение, расстроили земную жизнь (часть формулы, живописующей грандиозность богатырского боя)
Орто аан ийэ дойдуну тордуйалаах уу курдук долгуччу үктүөтүлэр, атыйахтаах уу курдук аймыы тэбистилэр. Ньургун Боотур