1. аат. Чуор, хатан ырыа эбэтэр хаһыы дуораана. ☉ Отзвук, раскат звучной, звонкой песни или крика
   Туруйа хаһыытын чугдаана Дьыл уһун дьыбарын уһаарда. И. Гоголев
   2
   даҕ. суолт. чугдаа диэн курдук. Чуумпу сарсыарданы уйгуурдан Чугдаан хаһыыны уруйдуубун. А. Кондратьев

прил. 1. этиҥ; громовые раскаты этшг ньиргиэрдэрэ; 2. перен. ньиргиэрдээх; громовой голос ньиргиэрдээх куолас.

гул, гром (напоминающий отдалённые громовые раскаты); канонада ньиргиэрэ иһилиннэ слышен гром канонады.

издавать гулкие звуки (подобные отдалённым громовым раскатам); ырыа ньириһийэр гулко раздаётся песня.

шум; звук; тыа тыаһа шум леса; тыал тыаһа шум ветра; муора долгунун тыаһа шум морского прибоя; мутук тостор тыаһа треск сучьев; саа тыаһа звук выстрела; чуораан тыаһа звон колокольчика; ат туйаҕын тыаһа топот лошадиных копыт; этиҥ тыаһа раскаты грома, громовые раскаты; артиллерия тыаһа гул артиллерии; мотуор тыаһа рокот мотора # тыаһы үтүктэр тыллар грам. звукоподражательные слова.

1) громкое звучание, громкие звуки; ырыа дорҕооно громкие звуки песни; саҥа дорҕоонноох, өс хоһооно киэргэллээх погов. нет слова без звука, нет пословицы без украшения; 2) отзвук, эхо; раскаты; саа тыаһын дорҕооно раскаты выстрела; 3) лингв, звук; аһаҕас дорҕоон гласный звук; бүтэй дорҕоон согласный звук.

I
тыаһы үт. т. Бытааннык доргуйан (хол., сир анныттан) эбэтэр ыраахтан оргууй ньириһийэн (хол., этиҥ этэригэр) иһиллэр биирдэм тыас. ☉ Подражание звуку, напоминающему медленно нарастающий или отдалённый раскат грома
Ньир-ньир саҥалаах бөрө лахаахай баар үһү (тааб.: тойон ыҥырыа). Онно-манна саалар тыастара «тиҥ», «ньир» гыналлара улам аҕыйаан барар. П. Тобуруокап
Ньир-ньир Этиҥ эппэхтээтэ Дабдыр-дабдыр Самыыр таммалаата. ТТИГ КХКК
◊ <Ньирилиир> ньир муос саа нор. айымнь. — муоһунан чиҥэтиллибит улахан ох саа. ☉ Самый крупный лук с роговыми накладками. Майаҕатта ньир муос саатын туппутунан супту хааман суодайан иһэр эбит. Саха сэһ
1977
Ньирилиир ньир муос Ньимирики саанан Ньимсиритэ нэмирийтэлээбит Бэргэн ытааччы. Р. Баҕатаайыскай
II
ньир бааччы — 1) толору, барыта бары ситэри-хотору; хотуулаах (хол., үлэ). ☉ Состоятельный, с полным достатком (о человеке); успешный, плодотворный (напр., о работе)
Атын ыаллар дьиэлэрэ өрүү ньир бааччы, оҕоуруу саҥата, дьон-сэргэ сэһэргэһиитэ. Болот Боотур
Эйэ дэмнээх, ичигэс олохтоох ньир бааччы ыал. Софр. Данилов
Ньир бааччы, хотуулаах үлэ кэнниттэн киһи ордук астына сынньанар. Н. Лугинов; 2) саарбаҕа, халбаҥа суох бигэтик; олохтоохтук. ☉ Твёрдо, без колебаний и сомнений (действовать); в достатке, благополучно (жить)
Эр киһилии ньир бааччы кытаанахтык туттунуохха. Н. Лугинов
Оо, аҕалаах-ийэлээх, оҕолоох, эйэлээхтик ньир бааччы олорор ыалы көрүөххэ үчүгэй даҕаны буоллаҕа. С. Никифоров
Сүөкүччэ туспа дьиэлэнэн-уоттанан ньир бааччы олоруон кэмэ суох баҕарар. П. Аввакумов; ньир бараан — үчүгэй тэрээһиннээх, киһи кута-сүрэ тохтуур (дьиэтэ). ☉ Хорошо сработанный, добротный, уютный (дом, очаг)
Буокай оҕонньор ураһата сылаас, ньир бараан. А. Софронов
Элбэх кэргэннээх ньир бараан ыал олорор диэх курдук. В. Протодьяконов
Ньир бараан сэлиэнньэ буолан көһүннэ. «ХС»; ньир курдук — бигэ, үчүгэй тэриллиилээх. ☉ Крепкий, прочный, основательный (напр., о семье)
Дьыллар көннөхтөрүнэ, баҕар, кимнээҕэр ньир курдук ыал буолан барыахтара этэ. Болот Боотур