поэт. 1) покрываться буйной зеленью (о земле); буйно цвести (о растительности); сир-дойду силигилээбит земля в цвету; 2) перен. расцветать; Советскай дойду силигилиир расцветает Советская страна.

туохт., кэпс. Муҥутаан тубус, дыргыйар сыттаах буол (үүнээйи туһунан). ☉ Наливаться соком, распускаться, расцветать
Сибэкки күлүккэ уоҕурар, Күлүккэ ойуута киэркэйэр, Сыта да ордук дыргыйар, Ордук да тупсар, мүөттүйэр. С. Данилов
Самаан сайын күөх буугунан күөгэйэ таҥнан, дьаралыйа мүөттүйэн, хотун дьахтар курдук дьоһумсуйа нусхайыыта, чап-чаҕылхай сулустар чаҕылыһа мичээрэллэр эбит. Д. Апросимов

сөҥ сүөгэй сүдүрүүннэн — чэлгийэ-чэчирии, үүнэ тур. ☉ Расцветать, наливаться соком (букв. сочиться густыми сливками)
Хахыйах ойуур салбырҕаһа араҕас илгэнэн айгыһыннын, үрдүк маһа сөҥ сүөгэйинэн сүдүрүүннэнэ турдун! ПЭК ОНЛЯ I
Арыылаах саламааттанан, Сөҥ сүөгэй сүдүрүүннэнэн, Мин Сахам сирэ барахсан Аартык-аартык аайы Албан аата Ааттанан аарыгырда. С. Зверев

туохт. Силигилии, муҥутуу тылын (айылҕаны, оту-маһы этэргэ). ☉ Цвести, расцветать (о природе, растениях)
Маа бэйэлээх чэлгийбит саадтара урусхал буолтара, күөх сыһыылара хара буорунан тибиллибиттэрэ. Суорун Омоллоон
Алааһым, үрүйэм Ачата чэлгийдэ, Сир үрдүн бүрүйэн Сибэкким тэтэрдэ. Дьуон Дьаҥылы
Күөх хампа сэбирдэх Киистэтин иилиннэ, Чараҥ тыа мутуга Чэлгийэ хамсаата. С. Васильев
ср. монг. чел, халх. цели ‘светлый’

туохт.
1. Ордук кэтит буол. ☉ Расшириться, стать шире
Бааса балачча улааппыт, кыһыл сирэйэ өссө ордук кэтирээбит. Амма Аччыгыйа
Сорох сирдэринэн [Суола] кэтирээн, мырааныттан мыраана нэһиилэ көҕөрөн көстөр. С. Васильев
Халлаан …… хайалар үрдүлэринэн тыгар сардаҥата үрдээн уонна кэтирээн истэ. Т. Сметанин
2. көсп., үрд. Туругур, бөҕөргөө, чэлгийэ сайын. ☉ Укрепляться, расцветать
Илин өттүгэр Кэбиспит от саҕа Кэскили кэтирэппит. А. Софронов
Үксээн иһэр үлэлэрдээх, Кэтирээн иһэр кэскиллээх …… Сахам эдэр ыччата. С. Зверев. Биһиги: «Орто дойду уорҕата кэтирээтин! — диэн, Ураҕас тургуйбат Уйгута дириҥээтин! — диэн, Муустаах муоралары Модьоҕолоон, Моҕол ураһаларынан моойторуктаабыппыт!» С. Васильев

туохт.
1. Үүнэн таҕыс; бык (үүнээйини этэргэ). ☉ Распускаться; всходить (о растениях)
Дөлүһүөн сибэккитэ хоту дойду сибэккилэриттэн барыларыттан хойутаан тыллар, барыларынааҕар кылгас үйэлээх. И. Гоголев
Муннук остуол аттыгар ситэ тыллыбыт мутукча олордуллубут. Дьүөгэ Ааныстыырап
Сүбүөкүлэ сиэмэтэ тыллар, быган тахсар уонна силис аһа үөскүүр кэмигэр ордук буор сиигэр наадыйар. ЛПМ САЛАК
2. көсп. Сайда, ситэ быһыытый, саҥа сайдан таҕыс. ☉ Раскрываться, расцветать
Нина …… булгуччулаахтык уонна кэбирэхтик мин дууһабыттан саҥа тыллан эрэр кыыс оҕо килбик мөссүөнүн киэр хаһыйбыта. Далан
Дьамыыка …… уол эдэркээн сэбэрэтин, өссө сайда, ситэ тылла илик сытыы өй күлүмэ түспүт харахтарын олус астына-үөрэ көрдө. Н. Лугинов
Туох барыта кэмнээх. Тыллар. Чэлгийэр. Эмэхсийэр. В. Титов

туохт.
1. Ситэн-хотон силигилээ; ууһаа-тэний. ☉ Расцветать; размножаться
Субу аан дойду Иччитэ буолан ньидьирээбит …… Аан Алахчын Хотун эбэкэм! П. Ядрихинскай
Бэйэм да хайдах-туох буоларым биллибэккэ сылдьан, хайдах да ыал буолан, оҕо төрөтөн ньидьириир кыаҕым суох. Н. Лугинов
Оскуолаҕа бииргэ үөрэммит оҕолоро билигин оҕо-уруу төрөтөн, кэргэн-ыал буолан ньидьирээн олороллорун көрдөҕүнэ, тоҕо эрэ ымсыыран, ордугурҕаан кэлэр. ЭКС ТБТ
2. кэпс. Кыаммат соҕустук, тиийиммэттик-түгэммэттик олор (хол., элбэх оҕолоох буолан). ☉ Жить в бедности, испытывая нужду (напр., по причине многодетности)
Үгүс оҕолоох-уруулаах, ыарыһах кэргэттэрдээх эрэйдээхтэр самнаспыт эргэ дьиэлэргэ ньидьирээн олороохтууллар. П. Аввакумов
[Эмээхсин] арай биирдэ оннук ньидьирээн олордоҕуна, «соҕурууҥҥу мааны луохтуур кыыс» көтөн түспүт. Л. Попов
Син ыал ийэтэ буолан, оҕолонон-урууланан, бу ньидьирээн олорбут. П. Ламутскай (тылб.)
ср. монг. жижигрэ ‘раздробляться’