несов. см. расширить(ся).

побуд. от кэҥээ = прям., перен. расширять; хоһу кэҥэт = расширить комнату; үлэни кэҥэт = расширить работу.

побуд. от кэтирээ = делать широким, расширять; муостаны кэтирэт= расширить мост.

сов. что 1. (расширить) кэҥэт, кэҥатэ хас; 2. (долбя испортить) үлтү хас.

с. 1. (по гл. расширить) кэҥэтии; 2. (по гл. расшириться) кэҥээһин; 3. (расширенная часть) кэҥээһин, дэлбиһэх. расширенный 1. прич. от расширить; 2. прил. (увеличенный) кэҥэтиллибит; киэҥ ыҥырыылаах; расширенное заседание киэҥ ыҥырыылаах мунньах; 3. прил. киэҥ, киэҥник ылыллар; расширенное толкование закона сокуон киэҥник ылыллар өйдөбүлэ.

сов. что, разг. 1. үлтү сыс, дэлби сыс, алдьат; расколотить тарелку тэ- риэлкэни үлтү сыс; 2. (расширить, расплющить) сыс, тэнит; расколотить подошву уллуҥу сыс (тэнит).

сов. что 1. (расширить, сделать обширнее) кэҥэт; 2. (власть, влияние и т. п.) тарҕат, кэҥэт; 3. (учение, опыт и т. п.) тарҕат; 4. (запах) тарҕат, тунуй; 5. (раздать, продать) тарҕат.

сов. что 1. (сделать больше, расширить) улаатыннар; увеличить посевную площадь ыһыы сирин улаатыннар; увеличить портрет мэтириэти улаатыннар; 2. (количественно) улаатыннар, элбэт; увеличить число школ оскуолалар ахсааннарын элбэт; 3. (усилить) улаатыннар.

сов., расставлять несов. 1. кого-то (поставить, разместить) туруортаа, аттаран туруортаа; расставить часовых часо-войдары туруортаа; правильно расставить рабочую силу үлэһит күүһү сөпкө аттаран туруортаа; 2. что (раздвинуть) алчат, атыт; расставить ноги атахтаргын алчат; 3. что (расширить) кэҥэт, киллэҕэһиннэ киллэр; расставить платье былааччыйаҕар киллэҕэ-,һиннэ киллэр.

аат.
1. Дьиэ сүөһүтүн тииһин, айаҕын көҥдөйүн эмтээһиҥҥэ сыҥааҕы атытарга туттуллар тэрил. ☉ Приспособление для раскрытия пасти домашних животных при лечении их зубов, ротовой полости. Били Ньукулаас аҥаабылбын уларсан баран, аҕалан биэрэ илик дии. Сэмэн аҥаабыллаах этэ, киниттэн көрдөө
□ Ньирэй көрөөччү аҥаабыл мас оҥостон айаҕар уган баран аалан биэриэхтээх, уһулуччу үүммүт омуртарын хаппыт төбөлөрүн кыптыыйынан кырыйар наада. МСИ ССНьЫаУО
2. эргэр. Тымтык төбөтүн кыратык хайытан, ону аппаччы тардан, испиискэ саҕа маһынан тирээбиллээн баран, ол тирээбили уматтахха, тостон, туора ыстанар (былыргы оҕо оонньуута). ☉ Если кончик лучины немножко расщепить, расширить появившуюся щель, вставить в нее щепку величиной со спичечную коробку и зажечь ее, то лучина ломается и отлетает в сторону (старинная детская игра). Былыр, биһиги кыра эрдэхпитинэ, аҥаабыл диэн оҕо оонньуута баар этэ