обновляться; саҥардыллыбыт репертуар обновлённый репертуар.

I побуд. от саҥар =; миигин саҥардаҕыт дуу , суох дуу ? позволите мне говорить или нет?; дадите мне сказать или нет?
II обновлять; театр быйыл репертуарын саҥардыбыт в этом году театр обновил свой репертуар; саҥардан оҥоруу реконструкция.

байыт диэнтэн атын
туһ. Олохтоох ааптардары кытта бииргэ үлэлээһин түмүгэр, тыйаатыр репертуара сылтан сыл ахсын байытыллан, тупсарыллан испитэ. АҮ
[Дьүүктэ уута] хайа боруодаларын халыҥ араҥаларын туораан минеральнай туустарынан байытыллан дьоҥҥо туһалыыр. «Кыым»

кичэй диэнтэн бэй
туһ. Этэрбэстэрин төһө бэркэ кичэммиттэрэ эбитэ буолуой. Амма Аччыгыйа
Бу туох баар тээбирин сатаан кичэнэн олоруу түмүгэр ылыллан испит. Н. Габышев
Туох ханнык иннинэ репертуарын кичэнэн көрүөхтээх. АҮ

сыһ. Өрө күүрдүүлээхтик, таһаарыылаахтык; саҥаны булардыы, айардыы (үлэлээ, сыһыаннас о. д. а.). ☉ Творчески, созидательно, новаторски
Ким күүстээх-эрчимнээх, ол үлэҕэ ордук айымньылаахтык сыһыаннаһар. «Кыым»
Айылҕа аһаҕас кинигэтэ үчүгэйтэн үчүгэйгэ, мэлдьитин эдэр уонна эрчимнээх буоларга, үйэ тухары үөрэнэргэ, айымньылаахтык үлэлииргэ ыҥырар. И. Данилов
Саҥаны булардыы, айардыы Тыйаатыр туох ханнык иннинэ репертуарын кичэнэн көрүөхтээх, киниэхэ айымньылаахтык сыһыаннаһыахтаах. АҮ

I
аат. Дьахтар оҕолонор ыарыыта (дьахтар төрүүрүгэр оҕо киэлитэ (маатката) күүскэ кумуйара, үтэйэрэ). ☉ Родовые схватки, потуги при родах, приступ потужных болей у рожениц
Ити икки ардыгар кэргэним талыыта өссө күүһүрэн истэ. Биир кэм уһуутуу-уһуутуу энэлийэн киирэн барда. С. Никифоров
Сэмэннээххэ баран иһэн дьиэбэр таарыйдым. Дьахтарым талыыта өссө күүһүрбүт. В. Ойуурускай. Арыпыана талыытын кыатанан сымыһаҕын быһа ытырар. Түһүлгэҕэ т. Талыыта киирэн эрэрин таайан, куттанан, иһин имэринэ-имэринэ …… ботугураан көрдө да, хантан ааһыаҕай. Хата, аны иһин түгэҕинэн ыарыыта саҕаланна. НТП ТББ
◊ Айан талыы — дьахтар оҕолоноругар бастакы улахан талыыта. ☉ Первые родовые схватки, первоначальные потуги женщины перед родами
Ийэм эрэйдээххэ Айан талыыны Арҕаһынан киллэрэн, Абытайдатан барбыттааҕым. Өксөкүлээх Өлөксөй
Айан талыыта киирэн Дьалыһыйбахтаан ылла. П. Ядрихинскай. Сиэлэр талыы — хороҥ (хоро) талыы диэн курдук. Хороҥ (хоро) талыы — дьахтар оҕолоноругар бүтэһик улахан талыыта. ☉ Последние схватки, потуги (непосредственно перед изгнанием плода из чрева)
Хороҥ талыыта Ходьоҥнотон барда. П. Ойуунускай
Дьахтар курдук хоро талыыҥ киирдэ дуо? И. Гоголев
Дьахтар этэ тардан барда, Онтон хороҥ талыы киирэн барда. А-ИМН ОЫЭБЫ
Маарыйа бастакы оҕотун төрөөрү хороҥ талыыта киирэ сыттаҕына, ийэтэ дьэп-дьэҥкир тааһы аҕалан ытыһыгар туттарбыт. «Чолбон»
ср. др.-тюрк. талаҕу ‘резкие боли в животе’
II
тал диэнтэн хай
аата. Өскүүрсүйэ маршруттарын талыы, похуокка бэлэмнэнии, үөрүү-көтүү, өрө көтөҕүллүү. Далан
Тыйаатыр репертуарын талыы ыарахаттардаах буолбута. АҮ
Учаастагы сөптөөхтүк талыы улахан суолталаах. ХКА
Кыаххын, дьоҕургун толору арыйар, олоҕуҥ аргыһа оҥостор таптыыр соҕотох идэҕин …… таба талыы киһи инники кэскилин түстүүр. НЕ ТАО
III
даҕ. Атыттартан ордук үчүгэй, бастыҥ, чулуу; талан ылыллыбыт. ☉ Лучший; отборный
Лиҥкинэспит тиит мастаах, лагларыспыт талыы хатыҥнаах таптыыр, ахтар мин дойдум. Далан
Аҕата эмиэ талыы соболору ылҕаан ылан: «Балары таһааран уурталаан кэбис», — диэбитэ. Н. Якутскай
Сербтэр өстөөҕү ыган барбыттара. Онуоха султаан уола саҥа талыы сэриилэри кыргыһыыга киллэрбитэ. АЕВ ОҮИ
ср. др.-тюрк. талу ‘отборный; избранный, особенный’, тув. тала ‘лучший’

сыһ.
1. Барыны бары хотор, сытыы буоларын курдук. ☉ Остро (наточить)
Сүөдэкэ оҕонньор эрдэ турсан, Сүгэтин сытыытык буруустаата. С. Васильев
Эн, маастар, быһаххын сытыытык буруустаа! «ХС»
2. Киһини хотутар курдук, тэһитэ кэйэр курдук ыарыылаахтык. ☉ С большой силой, остротой, резко
[Микиитэ] охторугар баттыы түстэҕэ буолуо, хаҥас бэрбээкэйэ сытыытык дьаралыйан ыалдьар, төбөтүгэр быыстала суох чуорааннар лыҥкынаһаллар. Амма Аччыгыйа
Тыал сытыытык быһыта биэртэлиир, эмиэ да намырыыр. АС НИСК
△ Хатаннык, киһи мэйиитигэр хатанардык. ☉ Пронзительно, так, чтобы резало слух (напр., свистеть)
Тогойкин кыһаннаҕына итиннээҕэр өссө сытыытык иһиирэр киһи этэ. Амма Аччыгыйа
Түннүккэ сытыытык чыскыытаан Таһырдьа силлиэ-тыал улуйар. Эрилик Эристиин
Ол баран истэҕинэ — кэнниттэн бэрт сүрдээх сытыытык ат туйаҕын тыаһа чыбыгырыы түстэ. Ньургун Боотур
△ Олус күүскэ, туймаарда (саба биэр — сыт туһунан). ☉ Опьяняюще, дурманяще (распространяться — о запахе)
От мүөттээх дыргыл сыта сытыытык аҥкылыйар. А. Фёдоров
Чуумпуга күн уота ордук күүскэ сырайарга, оттон сибэккилэр ордук сытыытык, минньигэстик дыргыйарга дылылар. ВЛ РБЫ
Охоноон сыппытын курдук балачча хамсаабакка сытта. Муннугар сир, сылгы киитин сыта сүр сытыытык, минньигэстик киирдэ. «ХС»
3. Сырдыктык, чаҕылхайдык. ☉ Ярко, ослепительно
Үрүҥнэр умаппыт отторо сытыытык сандаараннар, хаартан хараҥаны ыраахха диэри хастыы тарыйталаабыттар. Амма Аччыгыйа
Күлэр күн сытыытык Күөх сири убуруур. Күннүк Уурастыырап
Сир-дойду үрдүнэн сытыытык Эргиччи көрөллөр сулустар. П. Тобуруокап
4. Дириҥ иэйиилээхтик, тонолуппакка, тэһэ (көр). ☉ Выразительно, пронизывающе, острым цепким взглядом (смотреть)
Сытыытык көрбүт-истибит, хара бытыктаах эр киһи, үөрэ иһэн бордурҕатар. Амма Аччыгыйа
Миитэрэй хатыҥыр, сытыытык тэһэ көрбүт харахтаах, үгүс оҕо ортотуттан онуманы ойута биэртэлээн саҥарар сүр сытыы, дьиэс-куос курдук оҕо. Бэс Дьарааһын
Александр хараҕын ордук сытыытык, кырыктаахтык көрбүт этэ. М. Доҕордуурап
5. Олус биллэрдик, күүскэ, наһаа (хол., баҕар, аҕын). ☉ Сильно, глубоко, остро (чувствовать)
Аара табахтыахтарын сытыытык тэһэ астаран баҕардылар. И. Гоголев
Хаһааҥҥытааҕар да сытыытык кэмсинии, хомойуу ыган кэллилэр. Н. Лугинов
Тоҕо эрэ дойдубун, алааспын аһара сытыытык ахтан кэлэр буоллум ээ. «Сахаада»
6. көсп. Харса суох, хорсуннук, эрдээхтик. ☉ Смело, храбро, уверенно
Сөдүөччүйэ чуолкайдык, сытыытык, эмсэҕэлэтэрдик эппиэттэһэн иһэр. Амма Аччыгыйа
Саҥаны олохтооһуну утарарын холкуостаахтар сытыытык кириитикэлииллэр. А. Фёдоров. Поэзияҕа уһулуччу сытыытык киирбит, тахсыылаахтык үлэлээбит киһи — Эллэй. СГС ӨСҮДь
7. көсп. Кимиилээхтик, тыҥааһыннаахтык. ☉ Остро, требуя пристального внимания
Үлэһиттэр олохторун-дьаһахтарын усулуобуйатын боппуруостарын быһаарыы сытыытык турар. «Кыым»
Хаалан иһэр хаһаайыстыбалары бастыҥнар таһымнарыгар өрө көтөҕүү эппиэттээх соруга ордук сытыытык туруоруллар. «Кыым»
Театр репертуарын, драматургия тустарынан быһаччы кэпсэтиилэр хаһыаттарга сытыытык барбыттара. «ХС»