рожок, соска (для кормления).

кормить через рожок, соску.

туохт. Эмэкэнэн аһат, эмсэхтээ. ☉ Кормить через рожок. Оҕоҥ ытаата, эмэкэлээ

1) питающийся через рожок, соску; 2) имеющий пристрастие к чему-л.; сыа эмсэхтээх пристрастившийся к жирной пище.

1) питаться через рожок, соску; ытаабат оҕо эмсэхтэммэт погов. неплачущему ребёнку не подают рожок (соотв. дитя не плачет— мать не разумеет); 2) перен. постоянно употреблять что-л., любить что-л.; сыанан эмсэхтэн= постоянно употреблять жиры, жирную пищу.

прил. маныыһыт; пастушья шляпа маныыһыт сэлээппэтэ; # пастуший рожок маныыһыт рожога (нуучча норуотугар үрэн тыаһатар музыкальной инструмент); пастушья сумка бот. маныыһыт суумката (үүнээйи).

1) низать; нанизывать; насаживать; оҕуруота тис= нанизать бусинки; үтэһэҕэ тис= насадить на рожок (мелкую рыбёшку); сип гыммыты ситиигэ тиһэр погов. что ни услышит, на верёвочку нанижет (о сплетницах); 2) шнуровать; бэрэмэдэйи тис= зашнуровать перемётную суму.

побуд. от эргий= 1) вертеть, крутить, кружить; көлөһөнү эргит = вертеть колесо; 2) двигать, обводить кого-что-л. вокруг чего-л.; күөлү эргит = заставить кого-л. обойти озеро кругом; 3) повёртывать, поворачивать; үтэһэни эргит = повернуть рожок; эргитэ уур = перевернуть (на другую сторону); эргитэ тарт = поворотить, повернуть назад # эргитэ санаа = обдумать хорошенько, со всех сторон.

аат. Кыра оҕоҕо үүтү иһэрдэр эмсэх. ☉ Рожок с соской, из которого кормят младенца молоком
Оҕонньор бургунаһын муоһун төбөтүн эрбээн ылан эмэкэ оҥорбут. И. Гоголев
Уола, эмэкэтин өр буола-буола тобурҕаччы обортолоон, утуйан барбытын Маайа …… сыттык үрдүгэр сытыарда. Эрилик Эристиин
Саҥа киһи сирэйэ түүлээх таҥастан быыкаатык көстөр, чороччу кэлгиллэн хаалбыт. Олус кыра, оҕолор көрбөтөх эмэкэлэрин, муос төбөтүн оборбохтуур. А. Сыромятникова

I
аат., эргэр.
1. Кыра оҕону эмнэрэн аһатар билиҥҥи суоска кэриэтэ оҥоһук. ☉ Рожок, соска (для кормления младенцев или детёнышей животных). Муос эмсэх. Өрбөх эмсэх
□ Туҥуй ынах туматынан Тумуктаах эмсэҕинэн Ньуулдьаҕай, куччугуй бэйэбин Уһааран улаатыннарбыта. С. Зверев
Кини [оҕо] аттыгар таҥас эминньэхтээх муос эмсэх таҥхалла сыппыта. И. Никифоров
2
эминньэх диэн курдук. Баллыгынай маҥнайгы күннэригэр төбөтүн алын өттүнээҕи эмсэхтэринэн уу аннынааҕы үүнээйилэртэн тутуһааччы. ББЕ З
♦ Эмиий куурдар, эмсэх кээһэр оҕо көр эмиий
Мин ийэлээх аҕам буолуохсут Оҕонньордоох эмээхсин киэннэрэ, Айыыһыт атаарар, Иэйэхсит тэйитэр, Эмиий куурдар, Эмсэх быраҕар, Ньилбэк сойутар, Тоһоҕо тохтотор, Оһоҕос түгэҕинээҕи Оччугуй кыыстара. Күннүк Уурастыырап
Богдьо Балбаара кыыһын сааһыран иһэн оҕоломмута: «Оһоҕос түгэҕинээҕи, эмиий куурдар, эмсэх кээһэр бүтэһик оҕом», — диирэ. С. Маисов
ср. уйг. эмчэк, тат. имчэк, алт. эмчек ‘женская грудь; сосок’
II
1. Оҥорбут уйгутун апчарыйтаран, көлөһүннээһиҥҥэ, кыһарыллыыга, атаҕастабылга түбэспит киһи. ☉ Тот, кто подвергается угнетению, притеснению, эксплуатации со стороны другого
Лээһэй баайдар Эмсэх гынан, Адьырҕа баайдар Аһылык оҥостон, Хамначчыт хараҕын уутунан Халыҥ хаһаламмыттар, Сордоох сүһүөҕүн уутунан Суон саалламмыттар. С. Зверев
2. Кыһалҕа, санаа-оноо баттааһына, соро-муҥа. ☉ Страдание, мучение от переживаний
Кини бандьыыттаабыт буруйун-сэмэтин боруостаан, кэлин бу учаастак төһүү үлэһитэ буолар. Ол да буоллар, санаа-оноо эмсэҕэр эмнэрэр. С. Федотов
ср. др.-тюрк. емгэк ‘мучение; тягость’