прил. холуста; холщовая рубаха холуста ырбаахы.

холст || холщовый; холуста ырбаахы холщовая рубаха.

прил. кумач таҥастан тигиллибит, кумач; кумачовая рубаха кумач ырбаахы.

1) рубаха, рубашка, сорочка (мужская); 2) уст. разг. платье; дьахтар ырбаахыта женское платье.

потеть, покрываться потом; пропитываться потом; сирэйэ көлөһүннэммит его лицо покрылось потом; көлөһүннэммит ырбаахы пропотевшая рубаха.

аат., эргэр. Саҕынньах. ☉ Старинное название дохи
Убаһа көнньүгэстээх. ПЭК СЯЯ
ср. тюрк. кейнэк ‘рубаха’

1) загрязняться, пачкаться; ырбаахы киртийбит рубаха загрязнилась, стала грязной; 2) перен. быть очернённым, запятнанным; аата киртийбит его имя запятнано.

аат. Эр киһи ыстааныгар уктубакка кэтэр тас ырбаахыта эбэтэр дьахтар дьууппатын таһынан түһэрэр куоптата. ☉ Мужская верхняя рубаха, которую носят не заправляя в брюки, или женская легкая кофта, надеваемая навыпуск поверх юбки, блуза
Күнүс Глафира …… соруйан боростуой буолан баран ис киирбэхтик таҥынна: сырдык күөх булууһа, хараҥа өҥнөөх дьууппа, хара түүппүлэ. Л. Попов
Тигээйи [киһи аата] …… болотуна булууһатын сиэҕинэн хараҕын сотунна. Э. Войнич (тылб.)

аат. Ырбаахы курдук бүтэйдии кэтиллэр таба таҥас. ☉ Кукашка (рубаха из оленьих шкур)
Дьиҥнээх табаһыт сиэринэн Чэпчэки кукааска кэттим. С. Данилов
Лэкиэ өрө туста сылдьар ыт оҕотун таптаан, имэрийбэхтээн баран тас кукааскатын устан, тэбии түһээт, наартаҕа элиттэ. Т. Халыев
Алитет кукааскатын анныттан мөкөчүк муос кыын быга сылдьар. С. Курилов (тылб.)

аат.
1. Кылгас эбэтэр уһун сиэхтээх, иннинэн тимэхтэрдээх чараас соҕус таҥас (үксүгэр эр киһи киэнэ). ☉ Рубаха, рубашка, сорочка (обычно мужская). [Мэхээлэ:] «Киһиэхэ эрэ бэйэтин ырбаахыта этиттэн чугас» диэн нуучча өһүн хоһооно кырдьык эбит… А. Софронов
[Симон] хаар маҥан нейлон ырбаахытын нэлэккэйдэммит. Л. Попов
Пуд Ильич ырбаахытын устан баран, бууһурҕаччы тыына-тыына, чэйин иһэн бурулатар. Далан
2. Дьахтар ис таҥаһын таһынан кэтэр уһун тас таҥаһа, былаачыйа. ☉ Женское платье
Микиитэ …… ийэтин илбирийбит ырбаахытыгар сөрөнөн хаалла. Амма Аччыгыйа
[Көстөкүүн] ойоҕун ырбаахытын сиэбиттэн күлүүһүн тылын былдьаан ылаары гыммыта ойоҕо биэрбэтэ. Күндэ
Балаакка аттыгар күөх ырбаахылаах биир дьахтар эргичиҥнии турар. Т. Сметанин
♦ Сүрэҕин ырбаахыта чараас көр сүрэх I
Биригэдьиир мөлтөх охсооччуларга сүрэҕин ырбаахыта чараас — олох сэмэлээбэт. «ХС»
Маайа кыыс ойуурга киирдэҕинэ сүрэҕин ырбаахыта чараас — олус куттанар. «ХС»
Уһун баттахтаах (суһуохтаах, ырбаахылаах) көр уһун II. Убайа биир олус дьиибэ итэҕэстээх — уһун ырбаахылаахха олох чугаһаабат. Р. Кулаковскай. Ырбаахылаах төрөө калька. — табыллымтыа, дьоллоох-соргулаах буол. ☉ Родиться в рубашке
Нуучча өһүн хоһооно этэринии, ырбаахылаах төрөөбүтэ эрэ кинини тыыннаах хаалларбыта. Е. Неймохов
◊ Ис ырбаахы — сыгынньах эккэ, таҥас иһинэн кэтиллэр таҥас. ☉ Надеваемая прямо на тело нательная рубаха, нижнее бельё
Нина аҥаардас ис ырбаахынан эрэ сиэркилэ иннигэр турар. Н. Габышев
Ис ырбаахым илийэн баран, эппэр хам сыстан, иэммин аһытар. Т. Сметанин
Оҕонньор баккылаах ис ырбаахынан сүр хоһууннук тура эккирээн, ампаарын аанын тэлэйэ баттаата. С. Никифоров
Халадаай ырбаахы көр халадаай. Иннибэр эбэм …… хараҥа от күөҕэ өҥнөөх уһун халадаай ырбаахытын тэллэҕэ тэлээриҥниир. Н. Лугинов
Суон Даарыйа …… күөх халадаай ырбаахытын сайбаччы …… кэппит. М. Доҕордуурап. Ырбаахы тэллэҕэ — ырбаахы, былаачыйа аллараа өттө. ☉ Подол платья
Уус Мандар ийэм ырбаахытын тэллэҕэр уонча дьэдьэни кутан кэбистэ. И. Гоголев
Өлөксөөс ырбаахытын тэллэҕинэн сототун суулана-суулана, саҥата суох олордо. А. Бэрияк