пронзительный крик, вопль; визг; эһэ часкыыра пронзительный рёв медведя.

многоголосый крик, рёв; оҕолор ыһыы-хаһыы бөҕөнү түһэрдилэр ребята подняли невообразимый шум-крик.

аат. Саҥа таһааран улаханнык ытааһын (элбэх буолан). ☉ Громкий плач, рёв, рыдание. Биир саас халаан уута бөһүөлэк дьиэлэрин ылан истэ, уулуссанан тыынан усталлар, быһылаан, иэдээн, көһүү, марылаһыы, ытаһыы… «ХС»

взаимн. от айаатаа = перекликаться рёвом (о быках); оҕус айаатаһан билсэр погов. быки узнают друг друга, перекликаясь рёвом.

I крик, рёв; ыһыы иһилиннэ послышался крик; ср. хаһыы .
II и. д. от ыс = 1) разбрасывание, рассеивание; разбрызгивание; 2) сев, посев || посевной; сааскы ыһыы весенний сев; ыһыы хампаанньата посевная кампания; ыһыы саҕаланна сев начался.
III 1. 1) зубило; тимири ыһыынан быс = рубить железо зубилом; 2) диал. клык; 2. перен. крепкий; ыһыы киһи крепкий человек.

тыаһы үт. туохт. Олус күүскэ орулаа-сарылаа, титирэстиир күүстээх тыастары таһаар. ☉ Издавать сильные дребезжащие звуки, рев
Оҕолор тыраахтар буолан бэрилээтилэр. М. Доҕордуурап
Эһэ куттанан, бэрилии түһээт, киһим үрдүгэр уу-сугунунан мүччү тутан үгүс баҕайытык халыс гыннараат, туох баарынан ойуур диэки ыстанна. Далан

ытаан маккыраа — күүскэ саҥа таһааран ытаа. ☉ Плакать громко, в голос, навзрыд, реветь
Оҕо оонньуурун былдьатар, Убайын сүүрэн куоттарар, Ытаан маккырыыр ыксаан: «Ийээ?» — диэн хаһыытыыр. Баал Хабырыыс
Оҕоҕо дылы ытаан маккырыы олордоххунуй. Болот Боотур
Киргиэлэй соҕотох Бэрт атаах оҕолоох, Күнүһүн сарылыыр, Түүннэри ытаан маккырыыр. И. Гоголев
ср. кирг. баркыра ‘реветь, издавать рёв’, бур. бархира ‘расплакаться’, др.- тюрк. бахыр ‘кричать, реветь’

аат. Уһун-уһуннук «мөө» диэн саҥа таһаарыы (оҕус туһунан). ☉ Рёв ил и протяж ный г улк ий крик, подобный «му-у» (о быке)
Дьэпсэ [оҕус аата] мөҥүрээһин диэки хайыһа түстэ, хардары лүҥкүнэттэ. Далан
Үрэх диэкиттэн бэрт дириҥ, иҥсэлээх мөҥүрээһин сири түгэҕинэн ньириһийэн иһилиннэ. «ХС»

1. 1) страшный, ужасный; дикий; бааһырбыт эһэ ынырык хаһыыта дикий рёв раненого медведя; 2) грозный; кини ынырык көрүҥнээх у него грозный вид; 2. нареч. разг. страшно, ужасно; ынырык куһаҕан суол ужасно скверная дорога; 3. в роли частицы разг. означает высокую степень признака, выраженного кач. прил., прич. и именами, а также соединительным деепр. страшно, ужасно; харата ынырык ужасно чёрный; күүһүҥ ынырык ты ужасно сильный; ахтара ынырык он ужасно скучает

I
туохт. Талбыккынан, сөбүлүүргүнэн тутун, кими да кытта аахсыма. ☉ Поступать, действовать, вести себя своенравно, независимо
Толлор киһитэ суох, көҥүл айаабыт. СГФ СКТ
Дьэ, ити курдук аҥаардастыы айаан сылдьыбыт үгүс ахсааннаах норуот [хуннар] кэлин өттүгэр өнүйбэккэ, улам сүтэн-оһон барбыта киһини бэркиһэтэр. «ХС»
Дьокуускай куораппытыгар, Сэргэлээх уопсайын бэһис куорпуһугар көрсөн, бүтүн сайыны устудьуоннуу айаан, айманан олорбуппут. Н. Габышев. Тэҥн. айбардаа
II
аат. Дуорааннаах күүстээх хаһыы (үксүгэр атыыр оҕус, кулааһай туһунан). ☉ Гулкий, протяжный рев (обычно о быке, изюбре)
Ол кунан оҕус Дьалхааннаах айаата Салгын баһыгар Саар куолакал тыаһын курдук Сатарыы, ньириһитэ турар эбит. П. Ядрихинскай
Сүүрүк уларыйар тыаллыын хатыһыыта, Кулааһай айаата — бу саас кинигэтэ. К. Кулиев (тылб.)