туохт., эргэр. Олус улаатан сорҕостон түс (улахан искэни этэргэ). ☉ Сильно увеличившись в объёме, свеситься (о большой опухоли)
Салыбыраан түспүт искэни саадахтаммыт дииллэр. ПЭК СЯЯ
Якутский → Якутский
саадахтан
саа-саадах
аат. Былыргы боотурдар, кыылы бултааччылар эбэтэр билигин буойуннар сэриигэ туттар сэптэрэ-сэбиргэллэрэ; саа-сэп. ☉ Личное вооружение воина, зверолова (лук со стрелами, меч, копьё или винтовка и т. п.); оружие
[Бандьыыттар үүтээҥҥэ] сэрии сэбин, буорах, сибиниэс, ботуруон, саа-саадах бөҕөнү таспыттара. Л. Попов
Аатырар булчуту бэйэтин өйдөөндьүүллээн көрдөххө, киһиттэн туох да атына суох, сылдьар сирэ-уота, көлөтөтэрилэ, саата-саадаҕа барыбытыгар баар. «Кыым»
♦ Саата-саадахта тут — саата тут диэн курдук (көр саа)
Саха суруйааччыларын аҥаарыттан ордуга аҕа дойду Улуу сэриитигэр саа-саадах тутан сэриилэспит. «ХС»
саадах
аат., эргэр.
1. Былыргы саха ытар тэрилэ: ох саата, саатын хаата, ытар охторо, охторун хаата. ☉ Старинный якутский лук со всеми принадлежностями: чехлом, колчаном со стрелами
Кэлэн кураахтаах саатын саадах ыйыыр мас муоһугар ыйаан кэбистэ. Саха сэһ. I
[Эдэр поэт] Саадах тутар сааһыгар тиийбит Сүрэҕэ тэһийбэтэ… «Кынаттаах буолан, ийэ сирбин эргийдэрбиэн!» — диир этэ. Эллэй
2. Ох саа хаата. ☉ Чехол для лука, налучие
Аал Луук Мас хаҥас анныгар турар лөкө сэргэҕэ бухатыыр киһи кэһэҕэ, саадаҕа ыйаммыт. Суорун Омоллоон
3. Былыргы ох саа охторун (оноҕосторун) угар хаа, кэһэх. ☉ Кожаная сумка, футляр для стрел, колчан. Уол оҕо саадаҕын үстэ курданан баран киһи буолар (өс хоһ.). Тыгын уолаттара көрбүттэрэ, арай Майаҕатта дьиэтин диэкиттэн, батастаах саадаҕын иилиммитинэн, кырыктаах үҥүүтүн кыбыммытынан, ньир муос саатын туппутунан, супту хааман суодайан иһэр эбит. Саха сэһ
1977
тюрк., монг. саадак, саадаг, саадак, сайдак
саалан-саадахтан
туохт. Саа-сэп булунан-талынан сэриилэс. ☉ Вооружившись, воевать против кого-л.
Сааланан-саадахтанан, Суолбутун солуоҕуҥ! Эллэй
Сорох өрөбөлүүссүйэлэр холоруктарыгар сөрөнөн, сааланан-саадахтанан, хоодуоттук сылдьан төннөн кэлбитэ. Н. Габышев
Якутский → Русский
саа-саадах
1) уст. лук с колчаном и стрелами; 2) перен. вооружение (личное); саа-саадах тут= вооружаться (боевым оружием).
саадах
уст. 1) лук (со всеми принадлежностями — футляром, колчаном, стрелами и поясом); 2) налучие, саадак , сайдак (ножны для лука); курдаах саадах налучие на поясе.
Еще переводы: