Якутские буквы:

Якутский → Русский

саары

1) толстая кожа с крупа лошади; 2) сары (особым образом выделанная кожа, снятая с конского крупа и идущая на изготовление обуви); 3) торбаса из сары # саары баттаһар , сампай уопсар давят друг другу на круп, хватают ртом за короткие хвосты (говорится, когда цели достигают почти одновременно несколько лиц, напр. при состязании в беге); саарыгын астар = обжечься, получить урок (на собственном горьком опыте).

сыыра-саары

быстрее, побыстрее; сыыра-саары аһаа ! ешь быстрее!

Якутский → Якутский

саары

аат. Сылгы самыытын тириитин, түү өттүн (сүлбэтин) сүлэн, ис эрэ өттүн хаалларан хоруотаан, уратытык таҥастаммыта (мааныга кэтэр этэрбэс буолара). Кожа из нижнего слоя шкуры с крупа лошади, выделанная особым способом и чернёная (раньше из неё шили парадные торбаса)
Тураах мин оҕом саары чаккылаах диэбитигэр дылы (өс ном.). Хатыҥ туоһугар үүнэр ыт мунна диэнинэн сахалар саарыны кырааскалыыллар. Суорун Омоллоон
Саары килэрийэн көстөр буоллун диэн куурусса сымыытын үрүҥүнэн эмиэ ньалҕаарыччы сотуллар. АЕЕ ӨҮОБ
Ат хоҥхочоҕун тириититтэн тикпит саары диэн этэрбэс ууну иҥэриэхтээҕэр, түөрт-биэс күнү мэлдьи ууну да кэһэн сырыттаххына, атаххын быыкааннык да сиигирдиэ суоҕа. УАЯ А
Саары баттаһар — саппай уобус диэн курдук (көр саппай). Саарыгын астар — туохха эмэ инникитин умнубат курдук улахан кэһэлтэтэ ыл. Получить горький урок, «обжечься»
Чэ, эдэр хаартыһыт эриллэн иһиэҥ, кэнники биирдэ-иккитэ саарыгын астардаххына өйдөөхтүк-төйдөөхтүк оонньуур буолуоҥ. Болот Боотур
Саары быһарынан фольк. — сылгы өттүгүн аннынан кээмэйдээх, өттүгүн анныгар тиийэр. До основания таза лошади (мера глубины — напр., водоёма)
Саалыыр сылгым Саары быһарынан Саллырҕаччы кэһэн туоруур Саамал кымыс садырыыннаах Самаан сайын ийэкэбититтэн Саҥарсыаҕыҥ! Саха нар. ыр. II. Саары этэрбэс — саарыттан тигиллибит ууну иҥэрбэт (аһарбат) этэрбэс. Юфтевые чернёные водонепроницаемые торбаса
Маҥан былааттаах дьахтар миин хоргунунан саары этэрбэһи оҕунуохтуур. Н. Заболоцкай
ср. др.-тюрк. саҕры ‘кожа со спины животного’, тюрк. саҕра, саҕры, соору, сауру ‘круп лошади, кожа с крупа лошади’


Еще переводы:

саарылаа=

саарылаа= (Якутский → Русский)

обрабатывать, выделывать сары (см. саары 2).

половинчатый

половинчатый (Русский → Якутский)

прил. икки саары ыккардынан, халбаҥ, саарбах; половинчатый ответ халбаҥ эппиэт; половинчатое решение икки саары ыккардынан быһаарыы.

перепутье

перепутье (Русский → Якутский)

с. суол арахсыыта; # на перепутье мунааран, икки саары ыккардыгар.

чаккы

чаккы (Якутский → Якутский)

аат., эргэр.
1. Ынах сүөһү тириититтэн эбэтэр саарыттан тигиллибит этэрбэс. Торбаса из замши, юфти
Сыппа быа тиһиктээх бороон тириитэ чаккылаах Баһылай киирэн кэллэ. И. Никифоров
2. Этэрбэс таһынан кэтиллэр, холуоһа курдук быһыылаах халыҥ атах таҥаһа. Обувь типа галош, надеваемая поверх торбасов. Эмээхситтэр чаккы тигэллэр
Дьон эрэ барыта …… хааһах курдук тиһиллэр чаккыны оҥостубуттара. «ХС»
Мин оҕом саары чаккылаах көр мин
«Мин оҕом даах, даах, Бэрт саары чаккылаах», — Арай биирдэ тураах [хааҕырҕаабыт]. К. Туйаарыскай. Тураах «мин оҕом саары чаккылаах» диэн өҥнүбүтүгэр дылы, болокунуотум лиистэрэ тус бэйэбэр олус күндү курдуктар. С. Феоктистов
Саары чаккы — саары этэрбэс диэн курдук (көр саары). Таҥара анныгар икки саары чаккы ыйанан турар үһү (тааб.: биэ эмиийэ). Икки харчы, харчы аҥаарыгар Саары чаккы атыылаһан, Дуомах-даамах үктэнним. Саха фольк.
ср. казах. шар шарык, шаркей ‘обувь из сыромятной кожи’, русск. чарки

саарбахтык

саарбахтык (Якутский → Якутский)

сыһ. Хайата да биллибэт курдук, икки саары икки ардынан. Неопределённо, неточно. Саарбахтык быһаар. Саарбахтык оҥор. Саарбахтык тохтоо

саҥаһыар

саҥаһыар (Якутский → Якутский)

көр саҥатык I
Икки кыбартыыралаах саҥаһыар дьиэҕэ тиийдилэр. Софр. Данилов
Мин көрдөхпүнэ, кини саҥаһыар саары этэрбэһин тумсун одуулаһарга дылы. «ХС»

тээтэҥнэт

тээтэҥнэт (Якутский → Якутский)

тээтэҥнээ диэнтэн дьаһ
туһ. Ол курдук, икки-саары икки ардынан тээтэҥнэтэн, күн-дьыл улам баран, үлэҥ хаалан иһэрэ. Далан

астар=

астар= (Якутский → Русский)

I побуд. от ас = I.
II побуд. от ас = II; ат саннын астарда лошади набило холку # астаран ыарыы воспаление лёгких; саарытын астарбыт см. саары ; сүрэҕин астарбыт ему претят жирные и сладкие блюда.

кэрпэстээ

кэрпэстээ (Якутский → Якутский)

туохт. Кыратык бара-бара, тохтуу-тохтуу бытааннык айаннаа. Ехать медленно, небольшими переходами, с остановками
Кэтинчэнэн кэрпэстээн кэхтэр киэҥ сирбэр, саарынан саарбахтаан салыйар саамал дойдубар. ПЭК ОНЛЯ III

салтай-малтай

салтай-малтай (Якутский → Якутский)

сыһ., кэпс. Мээнэ, солуута, дуоспуруна суохтук. Бестолково, бездумно, легкомысленно
Кэдэрги кэпсээн Кэлтэгэр кэрэкээн, Сахалыы-нууччалыы Салтай-малтай Саары уопсуу. А. Софронов