Якутские буквы:

Якутский → Якутский

сааҕынаа

б. күрүс тыас туохт. Хатана суохтук, суугунуур курдук дыыгынаа (ордук сахсырҕаны этэргэ). Издавать лёгкий протяжный гул, жужжать (обычно о мухе)
Сахсырҕа сааҕыныыр, күүгэс күүгүнүүр. Күннүк Уурастыырап
Олус элбээ, хойун (сахсырҕаны этэргэ). Роиться в большом количестве, размножаться стремительно (о насекомых)
[У луу Кудаҥса алааһыгар] кымырдаҕас бөҕө кыймаҥнаата, хомурдуос бөҕө хончоҥноото, хара төбөлөөх үрүҥ үөн үллэҥнээтэ, сахсырҕа бөҕө сааҕынаата. П. Ойуунускай
ср. др.-тюрк. шаҕыла ‘журчать’, эвенк. сагинадя-ми ‘журчать’

сааҕынаа-суугунаа

туохт., кэпс. Аргыый сахсыллан тыаһаа (хол., от-мас сэбирдэҕин этэргэ). Издавать лёгкий шум, шелест, шелестеть (напр., о листве)
Аар Луук Мас Тэллэхтэллэх саҕа Нэлэмэн көмүс сэбирдэхтэрэ, Салгына суохха салгыдыйан, Сааҕыныы-суугунуу …… тураллар эбит. П. Ойуунускай

Якутский → Русский

сааҕынаа=

издавать лёгкий протяжный звук; жужжать, гудеть; сахсырҕа сааҕыныыр муха жужжит.


Еще переводы:

сааҕынат=

сааҕынат= (Якутский → Русский)

побуд. от сааҕынаа =.

сааҕынаһыы

сааҕынаһыы (Якутский → Якутский)

сааҕынас I диэнтэн хай. аата. «Табаар сыаната уларыйар үһү», — дии-дии сааҕынаһыы буолбута
Сахсырҕалар үрүт-үрдүлэригэр түсүһэ-түсүһэ, сааҕынаһыы бөҕө. В. Ойуурускай

сааҕынат

сааҕынат (Якутский → Якутский)

сааҕынаа диэнтэн дьаһ
туһ. Нуучча таҥаһын арсыыннаан сааҕынатан эрэллэр. ПЭК СЯЯ
Сара кус саҕа Сахсырҕаны сааҕынатта. П. Ойуунускай

ырҕаҥнас

ырҕаҥнас (Якутский → Якутский)

ырҕаҥнаа диэнтэн холб. туһ. Сир үчүгэйин апчарыйан ылаары эмиэ сис баайдар ырҕаҥнастылар, ыадаҥнастылар, суугунаһыы-сааҕынаһыы бөҕө буолла. И. Гоголев

салгыдый

салгыдый (Якутский → Якутский)

туохт., фольк. Бэйэҥ искиттэн салгыннан, сиккиэрдэн. Качаться, подрагивать даже при отсутствии ветра
Салгына суохха салгыдыйбыт тирэх мас. ПЭК СЯЯ
Аал-луук Мас Тэллэх-тэллэх саҕа Нэлэмэн көмүс сэбирдэхтэрэ, Салгына суохха салгыдыйан, Сааҕыныы-суугунуу тураллар эбит. П. Ойуунускай

сааҕынас

сааҕынас (Якутский → Якутский)

I
туохт.
1.
сааҕынаа диэнтэн холб. туһ. Түннүккэ дьиэҕэ хаайтарбыт сахсырҕалар мустан сааҕынаһаллар. Эрилик Эристиин
2. кэпс. Туох эмэ туһунан солуута суох үгүстүк кэпсэт, быстыбат сахсаан оҥоһун. Много и бестолково рассуждать между собой о чём-л., много шуметь по какому-л. поводу
Эһиги, дьахталлар, эр киһини кытта тэҥ бырааптанныбыт диэн сааҕынаһаҕыт да, хата биһиги көҥүлбүт кэҥээтэ, һа-һа-һа! А. Софронов
Ырыынакка дьон бөҕө тоҕуорар, Сахсырҕалыы сааҕынаһан Мэссээннэр, эр-саҕа буоланнар, Сэргииллэр сиидэс таҥаһы. Баал Хабырыыс
ср. монг. загинах ‘ругать’
II
даҕ. Сааҕыныыр, сааҕынаан иһиллэр. Издающий лёгкий протяжный гул, жужжание (напр., о мухе)
Кэҕэ курдук Сэлээр кэпсээннээх, Сахсырҕа курдук Сааҕынас саҥалаах. Өксөкүлээх Өлөксөй
Сааҕынас сахсырҕалар кини үрдүгэр түһэннэр, сүгүн утуппатахтар. Л. Толстой (тылб.)
кэпс. Олус үгүс, олус хойуу (сахсырҕаны этэргэ). Сильно жужжащий (о рое мух)
Остуолун үрдэ сүрдээх: Таракаана кытарыҥнас, Иһитэ төрүт сууйуллубат, Сахсырҕата сааҕынас, Хайаан тыына тууйуллубат? С. Тимофеев

кэниэр

кэниэр (Якутский → Якутский)

аат., фольк. Кыраан этии, кырыыр-таныйар саҥа. Проклятие
Хобуохтуу сытарым, Хоргуйан өлөрүм — Кэнийэр кэниэрим Кэллэҕэ буолаахтыа. П. Ойуунускай. [Ол үстээх оҕону] Отут ордуга тоҕус тиһиликтээх Оҕуруктаах уот-сарай быанан, Кэниэргэ этэннэр, Кэнтиккэ охсоннор, Кэнийэн кээспиттэрэ эбитэ үһү… П. Ойуунускай. Ойуун киһи …… Сатаҕай кэниэрэ Сахсырҕа үөн Саҥатын курдук Сааҕынаан тиийэр. Д. Говоров

салып

салып (Якутский → Якутский)

салып гын — тугу эмэ тылгынан соҕотохто салбаан сыһыаран ыл; салбанан ыл. Схватить языком кого-что-л. разом, слизнуть; облизнуться
Лөкөй туура тэбэн ааспыт чөҥөчөгүн көҥкөлөйүттэн күлгэри былтаҥнаат аттынан көтөн сааҕынаан иһэр сахсырҕаны салып гыннарда. В. Миронов
Саадьаҕай үөнүм сытарын салып гынным. ПЭК СЯЯ
ср. кирг. шалп ‘шлёп’, ног. салп ‘шлёп (звук от падения мягкого предмета)’

сарапачый

сарапачый (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Илиилэргин харса суох өрүтэ сараҥнатасараҥната сүүрэлээ, тиэтэллик хаамп; бокуойа суох сапсынан туора-маары көт. Бежать, идти торопливо, суетливо взмахивая руками; летать сбивчиво, усиленно махая крыльями. Үстээх Аанчык сүүрэн сарапачыйар
Саахарымсах Сахсырҕа Сааҕынаан саҥаран, Сарапачыйан иһэн, …… Таракаан үөн Табаарыһын көрөн, Күтүр үлүгэрдик Күргүйдээн барда. Күн Дьирибинэ

тыс-тас гын

тыс-тас гын (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Туох эмэ улаханнык тыһырҕаан, утум-ситим тостор, быһа барар тыаһын таһаар. Подражать громкому треску, потрескиванию, шуму (напр., от ломающихся сухих сучьев)
Илийбит мас сыыгынаан-сааҕынаан, балай да тыс-тас тыаһаан баран, сыыйа тигинэччи умайбыта. П. Аввакумов
Таба сэгээнин тыаһа хараҥаҕа «тыс-тас, тыс-тас» гынан сүтэн хаалла. Т. Сметанин
Ойуурга мас тостон тыс-тас гынара, мас хайа хаппытын тыал куһуурдара эрэ иһиллэр. Н. Түгүнүүрэп