дэҥҥэ тут-лар, көр садырыын

сибиэлэ уута — садырыын уута. ☉ Весенняя талая вода.

килээрий диэнтэн холб. туһ. Маҕаһыын битириинэлэрэ килээриһэн көстөллөр
— Харахпар сааскы садырыыннар күөх уулара килээриһэллэр. Н. Босиков

көр садырыын
Сүөһү барахсан саадырын уутун истэр эрэ саламмытынан, түүтэ-өҥө ньалҕарыйбытынан бараахтыыр. Болот Боотур

көр садырыын
Садырыым да чалбаҕа Сайдан тахсыбыта Салаҥ буолар даа эбит. А. Софронов

күөкэҥнээ диэнтэн холб. туһ. Моонньоҕоттор Мустан күөкэҥнэспиттэр, Хаастар Хаамсан ханалдьыспыттар. С. Васильев
Налыыларга халыйбыт садырыын ууларыгар көҕөннөр түһэн күөкэҥнэһэллэр. И. Гоголев

сыһ. Ньыллырҕаан иһиллэр курдук. ☉ Издавая шлёпающие звуки, шлёпая
Сеня уунухаары, сааскы садырыыны ньыллырҕаччы кэһэн дьиэлээн иһэр. Н. Босиков
Лэгиэнтэй …… дьиэтиттэн тахсан, халыҥ арыы чараҥ диэки ньыллырҕаччы үктээн уулаах хотоолунан сүүрэн истэ. Д. Очинскай

садырым уута көр садырыын
Сааскы садырым уутугар Күөх баттахтаах көҕөн куһум Күөгэлдьийэ олорорун курдук Күөх таас иһиттэрбитигэр Күндү-мааны уу аспытын Кэккэлэһиннэрэн-кэчигирэтэн олороммут, …… Кэнчээри ыччаттарбыт кэскиллэрин уруйдуоҕуҥ! Саха нар. ыр. II. Сыгынньах атахтаах хатыҥнар Садырым уутугар сууналлар: Килбиктик кэмчиэрэ арынар Күөх солко халааттаах курдуктар… М. Тимофеев
Билиҥҥи булууска ардах, садырым уута курулаччы кутуллар. «Кыым»

1. даҕ. Намыһах, чычаас уулаах, оттонор (сир). ☉ Низкий, ровный, мелководный, покосный (о местности)
   Алларанан кэҥэс соҕус налыы ү р эх уута мэндээрэ уста турар. Суорун Омоллоон
   Мин күнү көрбүтүм, Мин ман на үүммүтүм — Бу налыы сыһыыбар, Бу чараҥ аларбар. С. Данилов. Тоҕой Сэлэ кырдаллара, онтон налыы хочото күн уотунан күндээрдилэр. Л. П опов
2. аат суолт. Чычаас уулаах сир. ☉ Низменное место, заливаемое водой, покосное угодье
   Налыыларга халыйбыт садырыын ууларыгар көҕөннөр түһэн күөкэҥнэһэллэр. И. Гоголев
   Өрүс эстэрин саҕана бытааннык сыыйа кэллэҕинэ, күөлгэ ити дурда аннынааҕы налыынан кутар. Н. Лугинов
   Табалар бөлөх-бөлөх хайдыһан киэҥ налыыны биир гына тарҕаһаллар. А. Кривошапкин (тылб.)
   ср. монг., бур. налуу ‘отлогий, покатый, пологий’

I
аат. Туох эмэ атылыы эттиктэр икки ардылара. ☉ Промежуток между однородными предметами. Кыра да быыһы-арды булуоҕа
II
сыһ. Үлэ быыһыгар таарыччы (быыска-арыкка ф-ҕа тут-лар). ☉ Между делом, мимоходом
Садырыын уутун кэспиппит, Үрдүк чиэскэ таласпакка, Үтүөнү өҥөнөн буолбакка Үлэлиир быыска-арыкка Үчүгэйи санаан аһарыахха. П. Тобуруокап
Айаҥҥа аналлаах бөскөйбүт тирии бартыбыалыгар биир соруочуканы, соттору, мыыланы, суокканы, паастаны уонна быыска-арыкка ааҕаары, В. Шукшин кэпсээннэрдээх сурунаалы угунна. П. Аввакумов
Быыска-арыкка коллегаларын кытары Саҥа дьыл бырааһынньыгар бэлэмнэнии туһунан кэпсэттилэр. Н. Лугинов
♦ Быыс-арыт бул — 1) тоҕоостоох суолу (хол., быыһанар суолу) бул. ☉ Найти удачный выход (напр., из затруднительного положения)
— Дэдээһэп оҕонньор бэйэтинэн тахсан дьаһайан ахан эрэр ээ! — Ама хайыай? Хата, таҥара көмөлөһөн, быыс-арыт булан, кыһыллар уон тыҥырахтарыттан ордон хаалаахтаата ээ. Эрилик Эристиин
Кини бастакы бандьыыттааһыҥҥа даҕаны, Бэппэлээйэпкэ даҕаны уонна кэнники даҕаны барытыгар сылдьыбыт киһи. Ол гынан баран, хайдах эрэ быыс-арыт булан, туохха да ылларбакка сылдьар. А. Бэрияк
Мин албакаат булунуом. Кини туох эмэ быыһы-арды булар ини. М. Попов; 2) тоҕоостоох түгэни бул (хол., олох иллэҥэ да суох эрээри, кылгас кэмҥэ да буоллар, кимниин эмэ кэпсэтэ, үлэлии эҥиннии түс). ☉ Улучить момент для приема кого-л., разговора с кем-л., несмотря на огромную занятость
Тыыннаах ортоххо хайдах эмэ быыс-арыт булан көрсүһэн көрүллүө. А. Сыромятникова
Икки кыра оҕо көрүүтүн-истиитин, дьиэ-уот түбүгүн, ыччат киэһээҥҥи оскуолатыгар үөрэнэрин соччо-бачча таһаҕас оҥостуммакка, киһи сөҕүөҕүн курдук быыс-арыт булан, араас общественнай үлэҕэ кыттан, улахан убаастабылы ылбыта. «ХС»
Биэс тыһыынчаттан тахса дьонтон быыс-арыт булан, биһигини, саха дьонун, кытта истиҥник кэпсэппитэ умнуллубат өйдөбүлү хаалларда. «Кыым»