Якутские буквы:

Якутский → Русский

салама

уст. салама (1) шнур из конского волоса с привязанными к нему пучками конской гривы и с нанизанными дарами духам; 2) жертвоприношения, развешиваемые на деревьях).

илэмэ-салама

илэмэ-салама түс = (или көт =) а) с готовностью принимать участие во всём, проявлять большую активность; общественнай үлэҕэ илэмэ-салама түс = принимать деятельное участие в общественной работе; б) быть предупредительным, любезным, услужливым; в) льстить; угодничать, подхалимничать.

Якутский → Якутский

салама

аат.
1. Сайын кэлиитэ дойду иччитигэр анаан алаас, сыһыы саҕатыгар улахан маска (ордук хатыҥҥа) эбэтэр ыһыах түһүлгэтигэр чэчиргэ сиэл сүүмэхтэрин, тус-туһунан өҥнөөх өрбөх кырадаһыннарын ситиигэ бытырыыстыы кыбыталаан намылхайдык тардыллыбыта. Волосяной шнур с привязанными к нему пучками конской гривы и разноцветными кусками материи, который в начале лета навешивается на большое дерево на краю долины, аласа в дар духу местности (обычно на берёзу). Кроме того, во время кумысного праздника «ысыах» им украшают воткнутые в землю берёзы. Хабырыыс баран иһэн алаас сыырын чабырҕайыгар Огдооччуйа эмээхсин салама ыйаабыт аар хатыҥар тохтоото. И. Гоголев
Саатар, быйыл саас салама да ыйаабатахпыт, баҕар, онтон дойду иччитэ хомойдоҕо дуу, хайдаҕа дуу? Н. Якутскай
2. Суолга дьон тохтоон ааһар бэлиэ сиригэр ол сир иччитигэр диэн ууруллубут туох эмэ кыра маллар. Предметы жертвоприношения (пучок волос, кусок материи, монеты, папиросы и т. п.), которые путники оставляют в определённых для этого местах по дороге
Кырдьаҕас дьон салама диэн ааттаан манньыат кыбытан, таҥас сыыһа баайан, табах ууран бу дойду иччилэригэр үҥэр-сүктэр этилэр. Н. Габышев
ср. тув., хак. чалама ‘шаманская лента’, телеут. йалама ‘священная верёвочка, растянутая между двумя берёзами с двадцатью тряпочками, из коих средняя имеет вид животного’

илэмэ-салама

көр илэ-сала
Үөдүгэй сириттэн оронон, Үөлээннээх доҕорум оҥостон Ыалдьыттыы диэн анаан кэлбитэ Ыраахтан мичээрдии киирбитэ - Букатын мин онно үөрбэтим, Илэмэ-салама түспэтим. С. Руфов. Хата, соруйан аҕаа дии-дии батыһар, илэмэ-салама көтөр киһи табыллыа эбит да, Харитошка ону сатаабата эрэбил. «Кустук»


Еще переводы:

симээһин

симээһин (Якутский → Якутский)

симээ диэнтэн хай
аата. Дьуолка симээһинэ Эрэл Ивановичка былыр оҕо сылдьан эбэтин кытта салама ыйыылларын санатара. Г. Угаров

ыйаттарыы

ыйаттарыы (Якутский → Якутский)

ыйаттар диэнтэн хай
аата. Хартыыналары ыйаттарыы, ону төттөрү хомуйтарыы, онно барытыгар бэйэтэ илэмэ-салама түһүүтэ …… улахан түбүктээх, барыыстаах. С. Руфов

улкумньу

улкумньу (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Сүөһүнү акка холбоон сиэтэргэ, сэтиилэнэргэ аналлаах быа. Верёвка для привязи рогатого скота к лошади. Тоҕус былас уһуннаах Унаар салама улкумньутун тутуурданна. Саха фольк.

саламаат

саламаат (Якутский → Русский)

саламата (кушанье из муки и сливочного масла).

дэлбиргэ

дэлбиргэ (Якутский → Русский)

уст. 1) верёвка из белого конского волоса (употр. для перевязывания чаш и ковшей во время ысыаха); 2) жертва духу-покровителю данной местности; дэлбиргэ салама верёвка из конского волоса для подвешивания жертвы духу-покровителю данной местности.

бардымааскы

бардымааскы (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Сүөгэйгэ оҥоһуллар саламаат хааһы көрүҥэ. Вид национального блюда – саламата – мучной каши, приготовляемой на сметане
Саҥа оҕону бардымааскы сиэн малааһыннаабыппыт. —Ийэбитигэр хобордооххо бардымааскы буһаран биэрбиттэрэ. П. Аввакумов
ср. русск. диал., устар. бурдомага (бурдомажка) ‘дурная смесь жидкого кушанья или питья’

иилилин

иилилин (Якутский → Якутский)

иил диэнтэн атын
туһ. Харчы туһугар хараҕыттан иилиллиэх курдук (өс хоһ.). Тэйиччи икки баай тиит икки ардыгар тардыллыбыт саламаҕа араас бэлэх-туһах иилиллибит. Далан
Көмүс ыҥыырын хоҥсуоччутугар иилиллибит бартыбыала эйэҥниир. М. Доҕордуурап

хордьугунаа=

хордьугунаа= (Якутский → Русский)

равн.-длит. клокотать; журчать; саламаат оргуйан хордьугунаата саламата, закипев, заклокотала.

унаар

унаар (Якутский → Русский)

  1. далёкая лёгкая дымка; марево; киэҥ унаар хочо широкая долина, подёрнутая лёгкой дымкой; күөх унаар синее марево; далёкая синяя дымка (в летний зной); 2. 1) длинный; унаар салама уст. длинный волосяной шнур (натягиваемый в священных местах, на деревьях); унаара биллибэт уу безбрежная вода; 2) перен. продолжительный; длинный; унаар куйаас продолжительная жара; 3) перен. протяжный, медленный, тягучий; унаар ырыа протяжная песня.
айгыраттар

айгыраттар (Якутский → Якутский)

I
айгырат диэнтэн дьаһ
туһ. Аал уоппун умуруортарар, Алаһа дьиэбин саахынаттарар, Анньыылаах сэргэбин сууллартарар, Аар баҕахпын айгыраттарар, Арыы түһүлгэбин түҥнэртэрэр буолаайаҕын. Күннүк Уурастыырап
Өрөбөлүүссүйэ күүстэрин оппортунистарга айгыраттарыа суохтаахпыт, ол биһиги эбээһинэспит. М. Прилежаева (тылб.)
II
айгырат диэнтэн дьаһ
туһ. Абааһы аймаҕар буоллаҕына Арбах баттахтаах Аан дьааһын ойууннарынан Аар саламаны Айгыраттараллар эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй