Якутские буквы:

Якутский → Русский

салбаҕырыы

и. д. от салбаҕыр =.

салбаҕыр=

иметь бледное, тусклое лицо, быть мрачным (напр. от бессонницы).

Якутский → Якутский

салбаҕырыы

салбаҕыр диэнтэн хай
аата. Күүс өттүнэн атын омук цивилизациятын киллэрии бэйэ култууратын сэнэниигэ, дьүһүннүүнбодолуун салбаҕырыыга тиэрпитэ чахчы көстөр буолла. ВУА БС

салбаҕыр

туохт.
1. Ытаан-соҥоон эбэтэр аанньа утуйбакка, олус илистэн көлбөҕүрбүт дьүһүннэн (киһи сирэйин-хараҕын этэргэ). ☉ Иметь заплаканный или невыспавшийся, утомлённый вид
[Арыгыһыттар] салбаҕырбыттарын, ыалдьыбыттарын таһынан эрэмньитэ суохтук дук-дах туттар, акаарылыы килээриччи көрөр үгэстээхтэр. Н. Босиков
[Табаарыһым] сирэйэ-хараҕа салбаҕырбыт, улаханнык аймаммыт көрүҥнээх. Г. Угаров
Сөдүөрэ ытаансоҥоон салбаҕырбыт сирэйдээх. Эрилик Эристиин
Хойут утуйан, эрдэ уһуктан сылайбытыттан сирэйэ-хараҕа салбаҕырбыт. «ХС»
2. көр саппаҕыр
2
Салбаҕырбыт санаам Салаҥнык сайҕанна. Өлбөөдүйбүт өйүм Үгүстүк үөрдэ. А. Софронов

Еще переводы:

салбаҕырт=

салбаҕырт= (Якутский → Русский)

побуд. от салбаҕыр =.

салбаҕырт

салбаҕырт (Якутский → Якутский)

салбаҕыр диэнтэн дьаһ
туһ. Наар дьиэҕэ олоруу киһини салбаҕырдара биллэн турар суол буоллаҕа ээ. В. Протодьяконов

дьабай

дьабай (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт., кэпс. Сирэйиҥ-хараҕыҥ омооно алдьанан салбаҕырбыт, испит көрүҥнээх буол. ☉ Иметь опухший, одутловатый вид (о лице человека).

көппөҕүр

көппөҕүр (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Салбаҕырбыт дьүһүннэн (санаарҕаан, туохха эмэ хотторон). ☉ Иметь мрачный, угрюмый вид (от болезни, скорби, поражения и т. п.). Уйбаан бүгүн тоҕо эрэ наһаа көппөҕүрбүт

өһүй

өһүй (Якутский → Якутский)

туохт. Өһөн түс, салбаҕырбыт, санаарҕаабыт дьүһүннэн. ☉ Стать мрачным, выглядеть удручённо, подавленно
«Хайа, бу тоҕо сирэйиҥ-хараҕыҥ өһүйдэ?» — диэн оҕонньор түннүгүнэн өҥөс гынна. С. Никифоров

дьабаччы

дьабаччы (Якутский → Якутский)

сыһ., кэпс., кур. Сирэйэ-хараҕа салбаҕырбыт, испит курдук буолбут. ☉ Наречие от дьабай
Дьаба курдук дьабаччы көрбүт. ПЭК СЯЯ
Эн да бааргын дии, тоҕо ыабатаххыный, сирэйиҥ-хараҕыҥ дьабаччы сытыйан баран. Күндэ
Батаа улахан уола бэрт түгэхтээхтик ньамаҕырбыт хараҕынан дьабаччы көрүтэлээтэ. Айталын

көһүөккээ

көһүөккээ (Якутский → Якутский)

көр көһүөркээ
[Уолака:] Ээ, ыарыйда, хайдах эрэ көһүөккээтэ [хараҕым]. Суорун Омоллоон
Үнүрүүн аҕатын көрдүү сылдьан, хараҕын салгыннаппыт эбит, …… дэлби салбаҕырбыт, көһүөккээбит. Болот Боотур
Бэлэс, илиитигэр мас киирэн көһүөккээн, биэлсэргэ эмтэтэ кэлбитэ. Н. Заболоцкай

ардаҕырҕаа

ардаҕырҕаа (Якутский → Якутский)

туохт. Былыттаах күн-дьыл буолуон иннинэ мөлтөх туруктан, ардах-хаар кэлэрин эрдэттэн бил. ☉ Испытывать неприятное ощущение в пасмурную погоду, предчувствовать наступление ненастья (дождя, снега). Бүгүн ардаҕырҕаан тобугум хамсаппат буолбут
□ Бу көтөр ардаҕырҕаан көппөт. ПЭК СЯЯ
♦ Ардаҕырҕаабыт тураах курдук буол — улаханнык санааҥ түһэн эбэтэр ыалдьан салбаҕырбыт, мөлтөх көрүҥнэн. ☉ Из-за большой печали или болезни принять невзрачный, болезненный вид
Туохтан эрэ санаата түһэн дьүһүн-бодо, ардаҕырҕаабыт тураах курдук, салбаҕырбатаҕа буоллар, Маайаны таптыахха үчүгэйкээн киэптээҕэ-таһаалааҕа. П. Аввакумов

көстүүлэн

көстүүлэн (Якутский → Якутский)

көстүүлээ диэнтэн бэй., атын
туһ. Кэм бэйэтэ сиидэлиир: туох үчүгэй, кэскиллээх оҥоһуллубута улам дагдайан, күөрэйэн, көстүүлэнэн иһэр. С. Данилов
Сиидэс ойуутун эрэ илдьэ хаалбыт кытыл борохуот сыналыйа ытыырыттан ордук курус көстүүлэнэргэ дылы. С. Федотов
Салбаҕырбыта суох буолбут, кыайбытхоппут, өрөгөйдөөбүт көстүүлэммит. Р. Кулаковскай

сохсоччу

сохсоччу (Якутский → Якутский)

сыһ. Үллэ, көппөйө сылдьар курдук буола, үллэччи, богдоччу. ☉ Объёмно, вздыбленно, взъерошенно торча в разные стороны (напр., о волосах)
Маахыс сохсоччу үүммүт уһун баттаҕын хаҥас илиитинэн сүүһүгэр таҥнары имэринэ-имэринэ, аа-дьуо дуоскаҕа тиийбитэ. Далан
Бары салбаҕырбыт, улугурбут көрүҥнээхтэр, сохсоччу, өкөччү тоҥмуттар көстөллөр. Болот Боотур. [Бараахтар] эмиэ да сохсоччу туттан баран, сүүрэн сарахачыһаллар. «Күрүлгэн»