дьүһ. туохт. Дьоһуннаахтык улахан киһи курдук тутун-хабын, сааскар дьүөрэтэ суох дьоһумсуйбут көстүүлэн (кыра оҕо туһунан). ☉ Держаться серьёзно как взрослый, иметь серьёзный вид (о маленьком ребёнке)
Һы, бу киһи балачча улаатан тоотойбут доҕор! Амма Аччыгыйа
Боччумура тоотойбут октябрёнок. П. Тулааһынап

дьүһ. туохт. Көнөтүк хоноччу тутун; хороҕор көстүүлэн. ☉ Быть высоким, стройным, прямым; вытягиваться в высоту, вверх
Сирэй-харах дьондойон (туруйа) тойон буолуо суох киһи дуу? ПЭК ОНЛЯ II
Кыталык кынтайан Кырыымпа туппут, Туруйа дьондойон Трубач буолбут. Хоһоон т. Балаҕан үөлэһиттэн …… хойуу маҥан буруо маҥнай эрэ дьондойон тахсар, онтон өҕүллэн киирэн, өрүс ортотугар тиийэ ыраахха диэри субуллан турар. В. Короленко (тылб.)

дьүһ. туохт. Сөбө суохтук улааппыт көстүүлэн (кыра киһи, ордук оҕо иһин этэргэ). ☉ Быть большим, выпяченным, торчащим (о животе человека маленького роста, обычно ребёнка)
Оҕолор, дьонноро санаарҕаабыттарын билэннэр, …… уу ымдааҥҥа дэлби киэптэтэн, лэһэйэн хаалбыт истэрин ититэн, кэл эн уоту тула к эчигир эһ эн олороллоро. Н. Түгүнүүрэп

туохт.
1. Тааһы кутан бөҕөргөт (хол., суолу). ☉ Покрывать галькой, щебнем (напр., дорогу).
2. (Күндү) тааһынан киэргэт (хол., биһилэҕи). ☉ Украшать драгоценным камнем (напр., перстень).
3. Өстүөкүлэлээ эбэтэр атын дьэҥкир матырыйаалынан бүрүй. ☉ Вставлять стекло, остеклять; покрывать что-л. тонким прозрачным материалом
[Былыр] таас түннүктэрдээх ыаллар аҕыйахтар, үгүстэрэ түннүктэригэр оҕус хабаҕын тиирбит буолаллар, сорохтор сүлүүдэнэн таастыыллар. И. Гоголев
Тигиллибит үүнээйилэргитин дьэҥкир салапаанынан бүрүйдэххитинэ, эбэтэр хаартыска курдук таастаатаххытына, сүрдээх үчүгэй көстүүлэниэхтэрэ. КВА Б
4. түөлбэ. Тааска таҕыс, тааска айаннаа. ☉ Ехать, подниматься в гору. Сорох булчуттар быйыл таастаабыттар

дьүһ. туохт.
1. Ыраас, кылааккай, үчүгэй көстүүлэн. ☉ Сиять чистотой, свежестью, светиться радостью, блистать красотой
[Куорат кыыһа] Күн курдук куоҕайан-нуоҕайан, Кыл курдук сыыйыллан ньылбаарыйан …… Остолобуой хоско олоро ньургуйда. Өксөкүлээх Өлөксөй
Ньукуу дьэ кэҥээн, мичээрдээн ньылбаарыйа олорор. И. Гоголев
Айылҕа түүҥҥү ууттан уһуктан суунна, тараанна, ньылбаарыйда, чыычаахтар киһи этин сааһынан киирэр курдук кэрэтик тойук туойан дьурулаттылар. «ХС»
2. көсп. Албыннаһан бэрт буола сатаа. ☉ Стараться польстить, подкупить кого-л. лестью
Абыраамап саҥата ньылбаарыйар: «Эн биһикки биир быанан бааллыбыт дьоммут, биир өлүүгэ өлүөхпүт, биир ииҥҥэ көмүллүөхпүт». Л. Попов
Ньуолбар, албын сымыйа Үөмэр-чүөмэр үктэнэр, Солко курдук ньылбаарыйар, Арыы курдук чөмчөөрүйэр. И. Гоголев
[Лэкиэһэп] эмиэ ньылбаарыйан, бэрт буола сатаан, саҥаран барар. «ХС»

1. аат. Ол-бу чуолкайа суох боруоран көстөр кэмэ, сырдык-хараҥа былдьаһыыта, боруҥуй. ☉ Сумерки, полусвет, полумрак
   Тиийиэм киэһэ уот өһөн, Имик-самык буолуута. С. Данилов
   Туундараҕа имик-самык. Н. Габышев
2. даҕ. суолт.
3. Мөлтөх, нэһиилэ сырдатар; кыламныыр эрэ (уот туһунан). ☉ Слабо мерцающий (об огне)
   Им балай буола түспүт хараҥа хоско арай камин сөҕүрүйэн эрэр чоҕун имиксамык уота …… чаҕылыҥныыр. Г. Угаров
   Кыһын кэнсэлээрийэҕэ уонна аҕыйах ыалга быста-быста, имик-самык уоту биэрэр, ый баһыгар-атаҕар бурдук тардар. С. Васильев
   Романтизм ньыматынан суруллубут кинигэлэр үксүгэр лаампа уотун имик-самык сырдыгар эбэтэр тунаархай ыйдаҥаҕа буолар сабыытыйалаахтар. ФЕВ УТУ
   Дьахталлар көмүлүөк оһох имик-самык уотугар түүн үөһэ ааһыар диэри иистэнэн кыҥастаһаллара. «ХС»
4. Боруҥуй, хараҥаран көстөр. ☉ Темноватый, недостаточно светлый, сумрачный
   Имик-самык хос улахан түннүгүн ыарахан баархат сабыытын кыыс тиийэн тэлэйэ баттаата. Л. Попов
   [Сценаҕа] тахсан имик-самык саала диэки хайыста. Н. Лугинов
   Нэһилиэгим сис кинээһэ Ыадастан, аҥнан киирдэ. Имик-самык дьиэм иһэ Эбии күлүгүрдэ. М. Ефимов
5. көсп. Өспүт, хараастыбыт, уотакүөһэ суох (киһи туһунан). ☉ Унылый, безрадостный, сумрачный (о человеке)
   Бии сааһын тухары күлэр-алларастыыр, өргөллөнөн күлүбүрүүр бэйэтэ …… ытаан-соҥоон эрэр курдук, үдүкбадык, имик-самык. Суорун Омоллоон
   «Ханнык хаартыны туруордуҥ, көрдөр эрэ», - диэтэ Сэмэн Мэхээлэйэп Көстөкүүн диэн …… имик-самык харахтаах, эриччи хаппыкка дылы киһиттэн. Күндэ
6. сыһ. суолт.
7. Бэрт мөлтөхтүк, нэһиилэ (уот, сырдык туһунан). ☉ Слабо, слабо мерцая (об огне, свете)
   Били имик-самык умайа турар уот, күлбүт курдук, чачыгырыы түстэ. Суорун Омоллоон
   Ыһыырынньык имиксамык умайан сыыгыныыр. Софр. Данилов
   Оһохторун уота имик-самык кылаҥныыр. Н. Якутскай
8. Сэниэтэ суохтук, симиктик (кэпсэт, саҥар). ☉ Тихо, неуверенно (говорить)
   Тутатына наадалаах эрэ суолга биирдии-иккилии тылынан имик-самык кэпсэтэллэрэ утары умуллан иһэр. Амма Аччыгыйа
   Имик-самык кэпсэтэ олорбут дьон «оксиэ», «кырдьык, бөдөҥ кыайыы буолбут» …… дэһэллэрэ иһилиннэ. Д. Кустуров
   Ынахтар маҕыраһыылара, дьон саҥата ньамалаһыыта имик-самык соҕустук тыа баһынан охсуллан иһиллэр. Эрилик Эристиин
9. көсп. Бүрүллүбүт, хараастыбыт курдук (киһи дьүһүнүн туһунан). ☉ Сумрачно, грустно, уныло (выглядеть - о человеке)
   Сорокин күөдьүйэн күлүбүрэйэн испитэ хайдах эрэ имик-самык көстүүлэннэ. Р. Баҕатаайыскай
   Мин туох буруйдаахпыный? - Ыларов харахтара тымныйталаан, имик-самык дьүһүннэннэ. Р. Баҕатаайыскай