туһун 2 диэнтэн тиэт
көрүҥ. Арҕааттан салгыйар сиккиэр тыалтан долгуннурар бэттиэмэ ото өрүтэ тустумахтыыр. И. Сосин

сов. 1. (о запахе) салгылаа, салгый, көт; 2. перен. (забыться) көтөн хаал, умнулун; 3. геол. салгынтан алдьан (салгынынан алдьатылын).

сыһ. Дьоллоохтук, уйгулаахтык, алгыстаах алҕаабытын курдук. ☉ Благословенно, благодатно
Семен Данилов поэзиятын маннык айымньыларыгар патриотизм тыыннара биир сүрэх тэбиитинэн алгыстаахтык салгыйаллар. «ХС»

туохт. Чэбдиктик салгыйан билин, сайа оҕус. ☉ Обдать прохладой, свежестью (напр., о ветре)
Ууттан сөрүүн салгыны Отчуттарга аҕалар Симик сиккиэр сай гына Күрүскүрүс тыынан ылар. Р. Баҕатаайыскай

аат. Салгын салгыйан биллиитэ, кыра сиккиэр. ☉ Веяние, дуновение ветерка
[Өлүөнэ өрүс] Сарсыардааҥҥы сапсыардара, Киэһээҥҥи сипсиэрдэрэ Сахалыы саҥараллар, Киһилии кэпсииллэр. Т. Сметанин

несов. I. (о ветре) үр, сиккий, илгий; 2. безл. чем билин, салгый; веет прохладой сөрүүн салгын биллэр; 3. безл. перен (о приближении чего-л.) билин, сиккиэрөн билин; 4. (развеваться) тэлимнээ; веют знамёна знамялар тэлимнииллэр; 5. что, с. х. көгүт, сиксий.

сайа диэнтэн хат.-күүһүр. Үрэхтэн сөрүүнүнэн салгыйда, сииктээх от сыта түптэ буруотун аһыытыҥы кэрэ сытын сайыта охсор. Н. Габышев
[Тыал] Кэҥкиэбэлээх киэҥ уоруктарын Ардьаах туу курдук сайыта оҕуста. ТТИГ КХКК

даҕ. Аһыы соҕус. ☉ Кисловатый, горьковатый, крепковатый
Үрэхтэн сөрүүнүнэн салгыйда, сииктээх от сыта түптэ буруотун аһыытыҥы кэрэ сытын сайыта охсор. Н. Габышев
Сотору буолаат, аһыытыҥы сыт билиннэ, онтукпут кэнникинэн дыргыйан, сыҥаахпыт уута сүүрэн барда. И. Егоров
Итинник сиилэс күөх өҥнөөх, үчүгэй, аһыытыҥы, арамаат сыта сыттаах буолар. СИиТ

аат. Сайа охсор тымныы салгын; күрүс-күрүс кэлэн ааһар тымныы тыал. ☉ Струя, поток холодного воздуха, порывы холодного ветра
Кээҥсээрдээх Кэрэ киэһэ Киэркэйэн кэллэ. Күннүк Уурастыырап
△ Сылаас кэмҥэ үрэр сөрүүн тыал. ☉ Прохладный ветерок, дующий в теплое время
Дэҥ кэриэтэ сайа охсор кээҥсээр, итии салгыҥҥа бөтө бэрдэрэн, иҥэн-сүтэн хаалар. Сэмээр Баһылай. Киэҥ дойду кээҥсээр-дээх — Сайа охсо салгыйар. С. Тимофеев

дьүһ. туохт., поэт.
1. Тымныы салгынынан үр, саба биэр. ☉ Поддувать, обдавать холодным воздухом
Тыал биллэ тыалырда. Тымныынан аҥыйда. Күннүк Уурастыырап
Быраһаай, сайылык, Чэлгийэр, Долгуйар Тэлгэһэ. Аҥыйан истэҕэ Тибиилээх, Буурҕалаах Хаар кыһын. С. Васильев
Бу дьолу күдэҥҥэ көтүтээри, Арҕааттан анысхан аҥыйда, Киирдилэр — эппитин сэймэктээри, Фашистар — хаанымсах баабырдар. Эллэй
2. Салгый, сиккиэрэн билин. ☉ Слегка обдавать прохладным воздухом
Ийэ дойдум, мин тиийбиппэр, Иэйэн аргыый тыалырда, Итииргээбит мин түөспэр Илгэтинэн аҥыйда. С. Данилов
Онтон дьэ Куйааспыт уҕараан Сибиэһэй Сөп-сөрүүн аҥыйар. С. Данилов