кэпс., көр сампааныскай
Уокка ас кээһиитэ диэн баар эбээт, онуоха сампаан даҕаны сөп буолуо этэ. У. Нуолур

омурт I диэнтэн төхт
көрүҥ. Оҕонньор ытыһынан сомсон сылаас соҕус ууну омурдуталаан иһэр. Н. Якутскай
Испэтэрбин да, куппут сампааныскайдарын ыстакаантан омурдуталаабытым. «ХС»

иэҕилин диэнтэн хай
аата. Литература билиҥҥи кэми ойуулааһыҥҥа иэҕиллиитигэр Дмитрий Таас биир бастакы көҕүлээччи быһыытынан биллибитэ. «ХС»
Хос иэҕиллиитигэр Голинныын эҥинниин биир бөлөх дьон сампааныскай арыгыны иһэн көрүлүүнарылыы олорор бильярднай хосторун ааста. Л. Толстой (тылб.)

сайгый диэнтэн хамс
көстүү. [Арыгы] Суудатыан соруннаҕына Субуруопка буолан сургуйар, Саататыан сахтаҕына Сампааныскай буолан сайгыһыйар. Өксөкүлээх Өлөксөй. Икки кытыл икки ардынан киэҥ күөннээх өрүс сүдүтүк нэлэһийэ сытар: уута тыаһа-ууһа суох аа-дьуо сайгыһыйа устар. М. Горькай (тылб.)

аат. Арыгыны кытта сиэниллэр ас. ☉ То, чем закусывают, закуска
Остуолларыгар тымныы сокуускалар, муустаах иһиккэ сампааныскай, быыкайкаан кыраппыыҥҥа ханньаак тардыллыбыттар. Н. Лугинов
Сокууската суох испиттэрэ — арыгылара төбөлөрүгэр тахсан барар, саҥалара-иҥэлэрэ элбиир. Н. Якутскай
Дьиэлээх киһи остуолга сокууска, үрүүмкэ бэлэмнээтэ. В. Чиряев

сыһ. Улахан тыаһы таһааран, улаханнык тыаһаан. ☉ Громко, звонко, шумно
Сампааныскайдар бүөлэрэ тыастаахтык төлүтэ биэрдилэр. Н. Лугинов
Оҕонньор өссө да үгүһү куолулуоҕун Манчаары кыыһыран халҕанын тыастаахтык сабан тахсан барда. И. Гоголев
Улахан күөллэргэ куоҕастар мусталлар, тыастаахтык дайан көтөллөр, умсан балыктыыллар, араастаан хаһыытыыллар, хахаараллар. ПН ТОК

туохт.
1. Туох эмэ үлэни тэрий, салай, толортор, сорудахта биэр. ☉ Организовывать кого-что-л., руководить какой-л. работой, чьей-л. деятельностью; давать распоряжение
Кутургуйа таптаабыт сиригэр тахсар, тойон талбытынан дьаһайар (өс хоһ.). Эйигин кытта биэлсэр кыыс барсар. Бэрэссэдээтэл инньэ диэн дьаһайда. Софр. Данилов
Гимназияны дьаһайар хотун уҥуоҕунан кыра гынан баран, сүр эрчимнээхтик туттубут, сытыы дьахтар. В. Протодьяконов
«Чэйиҥ, күн ыраатта, төннүөҕүҥ», - учууталлара дьаһайда. Н. Габышев
2. Тугу эмэ бэрийэн, хомуйан оннун буллар, уур-тут. ☉ Убираться, приводить в порядок, располагать что-л. по порядку
Оттон эһиги балыктаргытын, үтэһэлээх эттэргитин дьаһайыҥ. Суорун Омоллоон
Сэмэнньэй чаанньыгы, чааскылары, хоччорхой аһы-үөлү дьаһайан маадьахалдьыйда. П. Аввакумов
Тиихээн оҕонньор оҕолор барыны барытын дьып-дьап курдук дьаһайбыттарын көрөн: «Көр эрэ, бу маладьыастар!» - диэн, сирэйэ-хараҕа бэркэ сылаанньыйан ботугураабыта. «ХС»
△ Туох эмэ үлэни толор. ☉ Выполнять какую-л. работу, обязанность
Хобороос оттуур да, бурдук даҕаны бысыһар, барытын дьаһайар, биирдэ эмэ иллэҥ сылдьыбыта суох. А. Софронов
Кыргыттарга сампааныскай, уоллаттарга ханньаах кутулунна, ити аһы Ньургун дьаһайар. Л. Попов
Мин дьиэбинуоппун, маспын-уубун дьаһайа бардым. Софр. Данилов
Мантан антах эһиги бэйэҕитин бэйэҕит бас билинэҕит, оборудованиелары бэйэҕит ылан, бэйэҕит дьаһайаҕыт. В. Яковлев
3. көсп., кэпс. Өлөр. ☉ Убить кого-л. [Бандьыыт тыллара:] Бу улуус хомуньуустарын, милииссийэлэрин боруоста бастарын үнтү баалкылаан дьаһайан баран, урукку бэйэ былааһын эргитиэхтээхпит. Л. Габышев
[Хабырынар Хабырыыс:] Сэпсэкини мин дьаһайыам. Күндэ
[Сүөдэр] эргиллэ түспүтэ - бааһырбыт фашист, аптамаатын ыһыктан баран, кынчаалын ыла сатыы турар эбит. Ону дьаһайа охсоот, эмиэ тула көрдө. «Кыым»
◊ Дьаһайар туһаайыы тыл үөр. - хайааччы сирэй бэйэтинэн оҥорбот, атын киһинэн (предметинэн) оҥорторор хайааһынын көрдөрөр. ☉ Побудительный залог. Арыт дьаһайар туһаайыы икки-үс хос сыһыарыылаах буолар
др.-тюрк. йаса