дьүһ. туохт. Кынаттаргын өрө даллатан сапсыммахтаа. ☉ Взмахивать крыльями
[Хаххан] соһуйан дабдаҥныы түстэ. И. Эртюков
[Тураах] Байах тииккэ Дабдаҥнаата. С. Васильев

сотуоскайдаа диэнтэн дьаһ
туһ. Макаар илиитин үрэн баран, түөһүн тылыгар туох да бокуойа суох туора-маары сапсыммахтаан сотуоскайдата турда. Суорун Омоллоон

өндөҥөлөө диэн курдук
Өлөксөй ийэтигэр көтөхтөрө сылдьан өрүтэ өндөҥкөлөөн икки илиитинэн сапсыммахтаан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
[Ойуун (эккириэх курдук өндөҥкөлүүр):] Илбис кыыһа Иирэн чохой Эдьиийим, бэттэх, бэттэх буол, Оһол кыыһа Обот чохой Уруум бэттэх буол! Эрилик Эристиин

даҕ. Дэгиэлээх, тордуохтаах. ☉ Крючковатый, загнутый, с загибом
Борохуот эрдиитин бытаардан, оргууй сапсыммахтаан тиийэн кэллэ, баҕыырдаах дьаакырын ыһыктан, халыр гыннарда. А. Сыромятникова
Мончуор, атаҕар баҕыырдаах тимирдэри иилинэн баран, аҕыс кырыылаах баҕанаҕа ыттан барда. Эрилик Эристиин
Тогойкин маһы сулбу тардан ыларын кытта, дьөлөҕөс аҥаар кырыытын баҕыырдаах тыҥырахтаах халыҥ ытыс охсон хабылыннарда. Амма Аччыгыйа

туохт. Улахан күөҥҥүнэн күөгэҥнии, кутаҥныы хамсаа. ☉ Двигаться, перемещаться, выделяясь крупным и мощным корпусом, телом
Хаҥас диэки биир дыгдалыйбыт дьахтар тиэстэ охсон либиргэтэ турар. Суорун Омоллоон
Күһүн борохуот Өлүөнэ өрүһү өксөйөн дыгдалыйан иһэр. Ф. Софронов
Күөх буруонан сапсыммахтыы Дуул тыраахтар дыгдалыйар. Д. Апросимов

дьүһ. туохт. Элэгэлдьийэн көһүн (хаар маҥан чаҕылхай өҥнөөх туох эмэ туһунан). ☉ Мелькать (о чем-л. ослепительно белом)
Оҕонньор намыһах суон атахтарынан түргэн-түргэнник битийэн, түнэ этэрбэһэ кылбараҥныыр. Н. Заболоцкай
[Сылгы чыычааҕа] үөнү-көйүүрү эккирэтэн, …… кынатынан сапсыммахтаатаҕына, ойоҕосторо кылбараҥныы, сүүрэнкөтөн дуодарыйара. И. Федосеев
Мааҕын өйүө суулаабыт Маайатын маҥан былаата Киһим көхсүгэр хайы-сах Кылбараҥнаан ыраатта. С. Тимофеев

дьүһ. туохт. Кытаата илик кынаттаргынан сапсыммахтаа эбэтэр тугу эмэ тугунан эмэ хотоойута суохтук сапсый, сабыта оҕус. ☉ Бессильно помахивать ещё неокрепшими крылышками (напр., об утятах); суетливо обмахивать чем-л. кого-что-л.
Ийэ кус оҕолорун батыһыннартаан устан дьурулаан эрэр. Өтөр буола-буола өрүтэ дайан ылаттыыр. Оҕолоро ону үтүктэн быыкайкаан кынаттарынан сэниэтэ суохтук сапсынан сапсыахайдыыллар. М. Ефимов

аат., кэпс. Кулунчук кутуруга. ☉ Хвост жеребёнка
Наташа кылгас суһуоҕун бобо туттарбыта тойтохо курдук дэйбиирдэнэр. «Кыым»
♦ Кулун тойтохото киирбит — кулун атаҕа киирбит диэн курдук (көр кулун). Хобороос Мииккэ оҕонньор кылгас дэйбииринэн сапсыммахтыы иһэрин көрдө: «Эдэр ойохтонон, кулун тойтохото киирбит илиэһэйэ!» А. Сыромятникова
◊ Күрүҥ тойтохо эргэр. — биэс уонун-алта уонун туолбут дьахтар. ☉ Женщина пятидесяти-шестидесяти лет.

аат. Ыарыылаахтык тигэр иннэлээх чараас кынаттаах көтөр үөн. ☉ Оса
Быллай эмээхсин тигээйиттэн куттаммыттыы илиитинэн сапсыммахтаата. И. Гоголев
Тигээйи — таба улахан өстөөҕө. С. Тимофеев
Тигээйи ыарыылаахтык тигэрин ким барыта билэр. ББЕ З
♦ Тигээйи (тураах, кымырдаҕас) уйатын тоҕо тарт көр тарт
«Ити быччаҕар актыбыыска, үөнэ дьөлө кэйэн тигээйи уйатын соруйан тоҕо тарта», — диэн Мүчүк иһигэр үөхсэн ылла. Р. Баҕатаайыскай
«Дьэ, тигээйи уйатын тоҕо тартыбыт быһыылаах, ньиэмэстэр саҥалара-иҥэлэрэ наһаа айманар, биһигини көрдүүллэр», — диэтэ. И. Никифоров

хаамп диэнтэн холб. туһ. Эмиэ саҥата суох хаамсан, балаҕаннарын тэлгэһэтигэр киирдилэр. Амма Аччыгыйа
Дьон эмиэ туран хаамсан суугунастылар уонна биир сиргэ баран төбүрүөннээн олордулар. М. Доҕордуурап
Хаарчахха киирээттэрин кытта, сүөһүлэр даллаҕар кулгаахтарынан сапсыммахтаан, ыҥырана-ыҥырана, оҕонньорго утары хаамыстылар. Л. Попов
◊ Тэҥҥэ хаамыс кэпс. — кимтэн да, туохтан да хаалсыма, тэҥ буол. ☉ соотв. идти в ногу с кем-чем-л.
Композитор, мелодист Ф. Корнилов олоҕу кытта тэҥҥэ хаамсан испитэ. И. Федосеев
Ыаллыы холкуос күрэхтэһиигэ тэҥҥэ хаамсан иһэр. «Кыым»