побуд. от сараадый = медленно растопыривать; тарбаххын сараадыт = растопырить пальцы.

сыһ. Сараадыйар курдук, сараадытан. ☉ Распластав, растопырив, раскидисто
Дириэктэри солбуйааччы уҥа илиитин тарбахтарын өрө сараадыччы тутан баран эргичиҥнээтэ. Софр. Данилов
Үөһээҥҥи паара сэбирдэхтэр туора сараадыччы үүммүттэр. МАА ССКОЭҮү

сараадый диэнтэн дьаһ
туһ. Сөмөлүөт модун кынаттарын сараадытан тус соҕуруу диэки түһэ күрүлээтэ. А. Фёдоров
Килэҥ мууска чараас буорга силистэрин сараадытан үүммүт тииттэр эрэйдээхтэр …… умнастара токуркай этэ. Н. Габышев

даҕ. Түрбүөннээх, алдьархайдаах, эриирдээх-мускуурдаах (үксүгэр кубулуйбат эпитет састаабыгар тут-лар). ☉ Тревожный, бедственный (обычно употр. в составе постоянных эпитетов)
Салбанар эмэгэтим сайдаата, Сараһын кынатым сараадыйда. Адырҕаннаах аартыгы арыйар Аанай туомуйум буолла. П. Ойуунускай
Ааспыт араллааннаах арахсыбыт сахтар Адырҕаннаах анараа арҕастарын Алтан чуораан айахпынан Айдаарбахтаан ааһыам дуу? Далан

тыаһы үт. туохт. Биир тэҥ уһуннук «дарр-дарр» диэн улахан сатархай тыаһы таһаар. ☉ Издавать равномерный дребезжащий звук, громко дребезжать
Ороспуой Гитлер полкалара Орудие уотунан уһууран, Тааҥка тыаһынан дарылаан …… Урусхаллыы туруммуттара. Эллэй
Дьарапалаан сарайан Дарылаан ахан кэлбитэ. С. Тимофеев
Сотору тыаны үрдүнэн аҕай, тоноҕосчут курдук, көтөр аал тайааран иһэрэ көһүннэ. Уталыппакка субу дарылаан кэлэн, дьону үрдүнэн сараадыйан ааспыта. Айталын

аат. Таҥара дьиэтин үрдүн куолакаллардаах баасыната. ☉ Колокольня
[Таҥара дьиэтин] үрдүк колокуонньатын сараадыйбыт тимир кириэһэ халлааҥҥа тиийэ анньан турар курдуга. Н. Якутскай
Иллэрээ күн киристиэп таҥара эбит дии, ол иһин тойоттор …… таҥара дьиэтигэр тиийэн колокуонньанан өрө кыырбыттар эбит. Пьесалар-1978. Таҥара дьиэтин уонна колокуонньатын уратыларынан үөһээ өттүлэригэр үрдүк ураһалыы (шатровые) оҥоһуулаахтара буолар. БИГ ӨҮөС

дьүһ. туохт. Сөптөөх киэбэ-кэриҥэ, күүһэ-сэниэтэ суох кыра көстүүлээх буол. ☉ Выглядеть малорослым и слабосильным (о человеке)
Үүтүн тохпут оҕо курдук саппаллан, тугу да гыныан булбакка, таах туран хаалла. В. Яковлев
[Нэтээги] Саһарҕаны сабаары Сараадыйан көппүтэ, — Аттыгар турааччы Араҥас маһыгар, Саккыраҥ суолланан, Сарк гына түстэ. Саатыттан уҥан-таалан, Саппаллан сыттаҕына, …… Халҕаһа хара таас Хараҥа анныттан Чыс тахсан быар куустан, Чыыбыргыы олордо. И. Чаҕылҕан

сараадый диэнтэн холб. туһ. Хотуттан-соҕурууттан сараадыһан кэлэн сүдү сөмөлүөттэр эргийэ көттөхтөрүнэ, бу дьиэлэр килбигийэн, өссө ордук кирийэн биэрэргэ дылы гыналлар. Амма Аччыгыйа
Уулара уолбут үрэхтэр сир тымырын курдук сараадыспыттарын одуулаһа олоробун. И. Егоров
Сотору илин саҕахха тииттэр быыстарынан күн сардаҥалара сараадыһан көстүөхтэрэ. «ХС»

прил. I. сардаҥа; лучевая энергия сардаҥа энергията; 2. (лучеобразный) сараадыйар, сараҕар; лучевые просеки сараадыйар ыллык; # лучевая кость анат. хары утаҕа; лучевая болезнь сардаҥа ыарыыта (организмҥа радиоактивной веществолардьайыыларыт-тан үөскүүр ыарыы).

1. даҕ., биол. Тарбах курдук сараадыйбыт быһыылаах. ☉ Похожий на растопыренные пальцы, пальчатый
   Тарбахтыы тымырданыыга хас да тэҥ суоннаах сүрүн тымырдар сэбирдэх пластинкатын төрдүттэн сардаҥалыы арахсаллар. КВА Б
   Өскөтө сэбирдэх …… биир туочукаҕа кэлэн хатанар хас да пластинкаттан оҥоһуллубут буоллаҕына, тарбахтыы — уустук диэн ааттанар. КВА Б
2. сыһ. суолт. Сарайбыт тарбах курдук, оннук быһыылаахтык. ☉ Похоже на растопыренные пальцы, подобно таким пальцам
   [Ыт тииһэ] сэбирдэхтэрэ синньигэс өлүүкэлэргэ тарбахтыы хайытталаммыттар. МАА ССКОЭҮү
   [Чүмэчи от] сэбирдэхтэрэ туураларыгар тиийэ сыһар гына тарбахтыы хайытталаммыттар. МАА ССКОЭҮү