Якутские буквы:

Якутский → Якутский

сатаархай

даҕ. Сатаарыйан, эҥээриччи дуораһыйан иһиллэр. Протяжный, громкий, раскатистый
Саалаҕа мустубут элбэх ахсааннаах американецтар Кизергэ ыалдьан …… хатаннык иһиирэн сырылаталлар, туох эрэ сатаархай тыастаах турбалары үрэн сатарыталлар. Е. Неймохов
Оҕолор чэгиэн куоластарын, сатаархай ырыаларын …… күөдьүтэргэ бэйэтэ да ананан айыллыбыт сир. Н. Заболоцкай
«Хамнаһы баҕас аахсаахтыы түһээхтиибин», — диэн киһиргэс, сатаархай саҥа …… иһилиннэ. В. Протодьяконов


Еще переводы:

сатаархайдык

сатаархайдык (Якутский → Якутский)

сыһ. Сатаарытан, эҥээриччи дуоратан (дуорайан). Протяжно, громко и раскатисто (раздаваться — о голосе, звуке чего-л.)
«Саҥа кыыһы кытта дорооболос. Аата Таня диэн!» — Соня, сатаархайдык күлэн баран, Таняны кытта билиһиннэрдэ. М. Доҕордуурап

алларастаа

алларастаа (Якутский → Якутский)

туохт. Айаххын ата-ата улаханнык, сатаархайдык күл. Громко смеяться, хохотать, заливаться смехом
Сүөдэр күлэн алларастаата. Амма Аччыгыйа
Көлөпүнэ мин буор буолан турбуппун көрөн иччилээх, хатан үлүгэрдик күлэн алларастаата, өттүккэ бэриннэ, сис тутунна. Н. Заболоцкай
Ким эрэ кыайтаран, кыыһыран буугунуур, ким эрэ өрөгөйдөөн, күлэн алларастыыр. Н. Лугинов
Дьолтон, үрдүк үөрүүтүттэн Дьон күлэллэр. Оттон тэбиэс тиэхэттэн Алларастаан биэрэллэр. С. Данилов

сатаарыччы

сатаарыччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Сатаарыйан иһиллэр курдук, сатаарытан, сатаархайдык (тыаһаа, саҥар, күл). Протяжно, громко, гулко (звучать, говорить, смеяться)
Оруудьуйалар араас «куоластаахтар»: сорохтор чиҥник, кылгастык көхсүлэрин этитэн кип гыннаран кэбиһэллэр, …… сорохтор сатаарыччы саанан хаалаллар. Амма Аччыгыйа
[Бухатыыр] Сааскы киһини кытта Сатаарыччы кэпсэтэ турар Дьалхааннаах сарайдаах эбит. Суорун Омоллоон
Онтон бары сатаарыччы күлүстүлэр. Р. Баҕатаайыскай

часкыс

часкыс (Якутский → Якутский)

часкый диэнтэн холб. туһ. Икки сырҕан эһэ …… часкыһа-часкыһа сытар буолан хаалбыттар. ПЭК ОНЛЯ III
Аппа үрэҕин килэҥ мууһугар хараҥаҕа оҕолор хаҥкылаан, үөрэн-көтөн сатаархайдык часкыһаллар, күлсэллэр. Н. Габышев
Илбис иирээн ииримтийдэ, Оһол-содуом улаатта …… Часкыһа-часкыһа Чабырҕай алларыстылар. П. Ядрихинскай

сатаҕайдык

сатаҕайдык (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Ыпсаҕайа, сатамньыта суохтук, ыһыллаҕастык. Нескладно, неслаженно, неумело, неорганизованно. Сатаҕайдык үлэлиигит. Сатаҕайдык салайар
Сарсыардаҥ сатаҕайдык саҕаланнаҕына, күнүҥ бүтүннүү да табыллыбат. Амма Аччыгыйа
Быйыл наһаа харбааһыннаахтык сыыһа дьаһанан сүөһүлэрин олус сатаҕайдык кыстатта. Болот Боотур
Олохторо хайдах эрэ киһи билбэтинэн сатаҕайдык саҕаламмыт. В. Яковлев
2
сатаархайдык диэн курдук. Саа тыаһа уу чуумпуга олус сатаҕайдык сатараан, ой дуорааныгар охсуллан, ыраах субуһар мырааннар диэки бара турда. Уустаах Избеков
Кырдьаҕаһа бэлэһинэн сатаҕайдык күллэ уонна бытыылкаттан сып гына омурдан ылла. М. Доҕордуурап

сатаҕай

сатаҕай (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Быстаҕастарынан оҥоһуллан, бэлэмнэнэн баран холбоммокко сылдьар (хол., быһыллыбыт таҥас). Раскроенный, но недошитый
«Дьэ, көрөн кэбис, — диир Лидия Ивановна, технологическай лииньийэ саҕаланар сиригэр олорор кыыһы …… ыйа-ыйа, — кини кырыллыбыт сатаҕай таҥастары нүөмэрдиир». «Кыым»
Бинсээкпин олоппоһум өйөнөрүгэр кэтэрдэ ыйаан баран, өссө даҕаны тигиллэ илик сатаҕай сылдьар кумааҕыларбын, ыскааптан ылан, бэрийэргэ сананным. М. Попов
кэпс. Туох да оҥоһуута суох, табаарынан сылдьар (таҥаһы этэргэ). Рулонный (о ткани)
Ити пуондаҕа барыта сүүрбэ тыһыынча миэтэрэ сатаҕай таҥас, уонунан тыһыынча буут бурдук …… бэриллибитэ. ПА
2. Хомулла, дьаһалла, быһаарылла илик. Разобранный, незавершённый, недоведённый до конца. Туох да иһитэ, суута суох сатаҕай малы сатаан илдьибэппин
Билигин даҕаны үгүс искусственнай тутуулар, икки мас муоста саргы сатаҕай тураллар үһү. Н. Босиков
3. Ыпсаҕайа, сааһыланыыта, сатамньыта суох; ыһыллаҕас. Несовершенный; расхлябанный, разболтанный (напр., о дисциплине). Сатаҕай тэрээһин. Сатаҕай дьиссипилиинэ
Уулаах итинтэн салгыы холкуос иһигэр тахсыбыт бары сатаҕай быһыылары кэпсээн барда. Эрилик Эристиин
Уурбут-туппут курдук ыпсарыллыбатах айымньы, композицията сатаҕай буолар. ВГМ НСПТ
Ыһыллаҕас көстүүлээх. Беспорядочный, лишённый единого плана (напр., о селении)
Бөһүөлэк уопсай көстүүтэ олус сатаҕай, бэрээдэгэ суох. «Кыым»
4. сатаархай диэн курдук. [Уот Уһутаакы:] Үөгүлүү былаастаан, Сатаҕай сатаҕайдык Саҥа саҥаран, Сарылыы турбута үһү… П. Ойуунускай
Сатаҕай саҥанан айдааннаах соҕустук Айаатаан, хаһыыран борохуот айманна. Н. Түгүнүүрэп
«Кэһэйдин, тоҕо уорда диирий? Уоруум да хайыым, кыыбаҕатын кыатаннын ээ!» — ким эрэ кэһиэхтээх сатаҕай куолаһа бээҕиниир. «ХС»
5. түөлбэ. Сабыыта, бүөтэ суох, аһаҕас. Незакупоренный, неприкрытый, открытый
Мин өлбүт таба этин тула өттүттэн күрүөлээн кэбистим уонна аҥаар өттүн сатаҕай хаалларан, саанан айа тартым. Н. Заболоцкай
ср. алт. дьадаҕай ‘открытый’, кирг. жадаҕай ‘одинарный; незащищённый’, казах. жадаҕай ‘лёгкая одежда’