туохт., эргэр. Сибииккэҕэ бырах, сибииккэҕэ хаай. ☉ Заключить в сибирку (тюрьму)
Арай Томороону сибииккэлээбиттэрин куораттан тойон тахсан, буруйа суох эбит диэн босхолоон кэбиспит. Болот Боотур
Иван Друзьяновы сиэртибэни утарбытын иһин биэс хонукка сибииккэлээбиттэр үһү. М. Доҕордуурап

көр сибииккэ
Биир хонукка сибииркэҕэ да олорпута. Суорун Омоллоон
Күн сарсын улууска киирэн кулубаҕа үҥсэн хара түөкүнү сибииркэҕэ иһин сааҕын хататтаран, хаатыргаҕа ыыттарыам. «Сахаада»

туохт. Тугу эмэ тэллэх гына уур, тэлгээ. ☉ Стелить что-л. в качестве постели
Дьиэрдэ Бахсыыла оҕонньор Чэҥ мууһунан Тэллэхтиир буолаайаҕын... П. Ойуунускай
[Муустаах муора …… Өлүөнэҕэ] [Кыыһым кыһын] Сэттэ ый тухары Ирбэт чэҥ тэллэхтээн, Им балай сибииккэҕэ Иһитэн кэбиһиэхтин! Өксөкүлээх Өлөксөй

бырах диэнтэн хай
аата. Сулууспата-суолтата Умнууга мунна, Майгыта-сигилитэ Быраҕыыга хаалла. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кинини соҕотох тутан ылан, манна сибииккэҕэ быраҕыылара да сөп оҥорбута. А. Сыромятникова
Өрөспүүбүлүкэ успуорду таптааччыларын ортотугар сытыы быраҕыыларынан «айдааны оҥорбут» Николай Захаров үгэс быһыытынан спортивнай саалаҕа быһа эрчиллиигэ кэлбитэ. НЕ ТАО

1. көҕүрэт диэнтэн бэй. туһ. Суох, Доропуун оҕонньор сааһын эбиммэт. Үтүө айылаах эбиэн кэриэтэ, хата көҕүрэтиниэ эбит. Н. Заболоцкай
2. харыс т. Тахсан киир, наадаҕын толун. ☉ Испражняться, ходить во двор
   Ыстааҥҥар да көҕүрэттэн эрбэккин дуо? — диэн баран, Петя сибииккэни аһан халыгыратта. М. Доҕордуурап
   Босхоҥоллой Мүлгүн Күрдьүгэр тахсан, Көҕүрэтинэ турда. ТТИГ КХКК

ук I диэнтэн дьаһ
туһ. Аҕабыыттара хадьыылатыгар чох уктаран, өлбүт киһини ыһаара-ыһаара, эҥээритэн ыллаан барда. Эрилик Эристиин
Имииһити туттаран ылан кинээс сибииккэҕэ уктарбыт. М. Доҕордуурап
♦ Илии уктарбат көр илии
Ол киһи атыттартан илии уктарбат охсооччу. Кирдээх илиигин ук (уктар) көр кирдээх. Эн тоҕо холкуос үбүгэр кини кирдээх илиитин уктараҕын? С. Ефремов

даҕ., кэпс. Киһи тылыгар киириммэт, барытыгар утары этэрин, утарылаһарын сөбүлүүр; хадаар майгылаах. ☉ Тот, кто любит перечить, возражать, крайне несговорчивый. Бөппүрүөк киһи. Бөппүрүөк майгы
□ Ээ, арба, Сөдүөркэ сурдьун, били бөппүрүөк баҕайы уолу, улууска мас кэрдиитигэр киирэртэн аккаастаммытыгар сибииккэҕэ олордо сырытта этэ дуу. Болот Боотур
Онустар, уруккуларынан буоллаҕына, бөппүрүөк соҕус дьон буолуохтаах этилэр. Эн хайдах гынан тылгын ылыннардыҥ? Софр. Данилов
△ Бөппүрүөк санааттан тахсар, бөппүрүөк майгыны көрдөрөр. ☉ Выражающий крайнюю несговорчивость, упрямство (о словах, речи). Бөппүрүөк тыл

аат. Туох эмэ мунньах, дьүүл хайдах барбытын эбэтэр ураты боломуочуйалаах дьон тугу эмэ хайдах быһаарбыттарын сиһилии суруйбут докумуон. ☉ Документ, содержащий подробную запись хода какого-л. собрания, обсуждения или определения, установления компетентными людьми чего-л., протокол. Мунньах боротокуола
□ Итини барытын мин боротокуолга киллэрбитим. Н. Якутскай
Уоппустааһын боротокуолугар дьэҥдьииргэ сылдьыспыт дьоҥҥо илии баттатта. «ХС»
△ Киһи дьон ортотугар туох эмэ сокуоҥҥа сөп түбэспэти саҥарбытын эбэтэр оннук быһыыламмытын суругунан бигэргэтэр докумуон. ☉ Документ, акт о нарушении кем-л. общественного порядка, законности, протокол
Хорохоот, кэл! Бу бүрүстүүпүнньүгү сип-сибилигин сибииккэҕэ ук! Суруксут, боротокуолла суруй! Күн судаары утары туран, бүтүн мунньах ортотугар бууннаата. Күрээҥ диэн тыл тарҕатта. П. Ойуунускай
Сэбиэт бүрүсүдьүүмүн мунньаҕа Ыстапаан Бэдэһиэйэпкэ боротокуол оҥордо. Бэс Дьарааһын

тыаһы үт. туохт.
1. «Бах-бах» диэн баҕа саҥатын курдук бобуллаҕас дорҕооннордо таһаар. ☉ Издавать отрывистые, сдавленные звуки, похожие на кваканье лягушки
Били баҕа оҕото күтүр улахан дьоннору хамсаабакка-имсээбэккэ көрөн олорон, куттанан хаста да баҕырҕаата. Күндэ
[Ап Чарай:] Саллар сааскыт тухары баҕа буолан, өрүтэ ойуолуу сылдьыҥ, сайын бадарааҥҥа баҕырҕаан тахсаарыҥ. И. Гоголев
Кытыыттан чыычаах ырыата, кэҕэ этэрэ, баҕа баҕырҕыыра, оттон үөс диэкиттэн кус-хаас саҥата иһиллэр. И. Данилов
2. көсп., кэпс. Бобуллаҕас куоласкынан иҥнэ-иҥнэ олуттаҕастык саҥар. ☉ Произносить слова сдавленным голосом, запинаясь
[Бачыгыратар Баһылай – Айгылла оҕонньорго:] Түөкүн! Дьэ тойонум киһини өлөрдө диэн дьоҥҥо баҕырҕаан көрөөр эрэ! Эрилик Эристиин
«Масыанньык! Эн аны биирдэ баҕырҕаан көр эрэ, мин эйигин сибииккэҕэ сытытыам!» – диэн кинээс тоҕо ыстанна. «ХС»

I
1.
сим I диэнтэн дьаһ. туһ. Таба түүтүн сүөкэтэн баран, соччо гына көтөҕөнү симнэрэн уонна табаҥ түүтүн ахсаана бачча буолла диэн суруктаан, ыраахтааҕы суорумньуларынан ыытан кэбиһэр. Саха ост. I
[Чоочо:] Сити тылгар, сибиинньэни, Сирэйгин таһыйан баран, Сибииккэҕэ симнэриэм ээ! А. Софронов
[Маҕалай Мөрүөн:] Мин оҕолорбор, [арыылаах алаадьыны] туос тууйаска симнэрэн баран, эмээхсимминэн ыытыам. Уустаах Избеков
2. көсп. Уҥуох сэллигэр көхсүн уҥуохтарын сиэт. ☉ Быть горбатым и маленького роста, иметь горб на спине или груди (вследствие туберкулёза костей)
Кини сиһин уҥуохтарын бүк-тах симнэрбитэ сон бүтэй кырыылардаах тааһы уктубут курдук, чочоруһан көстөр. Эрилик Эристиин
Саҥа хааман эрэр кыра Маайыһы кытта көхсүгэр улахан кутургуйалаах (көхсүн симнэрбит) Марыына эмээхсин эрэ бааллара. Н. Босиков
II
сим II диэнтэн дьаһ
туһ. Күн манна түүннэри киирбэт, Көҕүтэн киһини симнэрбэт. П. Тобуруокап
Бырдах симнэрбэтэ. Тарбана, дьуккуна сатаан-сатаан баран, төһө да харатын иһин, тириибин харыстааммын, бу туран куоттум. Н. Заболоцкай