сыһ. Буһарбакка, оргуппакка эрэ. ☉ В сыром виде (есть что-л.)
«Бу аһы мин сиикэйдии аһыыбын дуу, ийээ?» — диэн ыйытар. Амма Аччыгыйа
Доҕорум биһиэхэҕэ быары сиикэйдии аҕала охсон биэрдилэр. А. Софронов
Үчүгэй хаачыстыбалаах эти уонна балыгы сиикэйдии бэриллэр. БЗИ СА

дьуххар диэнтэн дьаһ
туһ. Кураанах бэчиэнньэ күөмэйгэ барбат этэ. Кыһыл арыгынан күөмэйбитин дьуххардыбыппыт. Далан
Сэмнэҕин-тобоҕун сиикэйдии Сиритэ-хайыта тыытан сии-сии, Күөмэйин дьуххардар утахха баҕаран, Көҥүскэ-үрэххэ сүүрбүтэ үһү. Улуро Адо (тылб.)

көр кэрчий
Ким эрэ биллибэт гына кэччийэн дуу, кэрбээн дуу кэбиспит тайаҕа түбэһэн, тостон уол эрэйдээҕи тыыннаах ордубута дииллэр. Н. Заболоцкай
Табаны өлөрдөхтөрүнэ, ол өҥүргэс муоһу быһаҕынан кэччийэн, буһарбакка, сиикэйдии сииллэр. Н. Абыйчанин

тыаһы үт. туохт. «Ньам-ньам» тыастаахтык аһаа. ☉ Есть с чавканьем, причмокивая
Күөс буһуор диэри оҕолор быары, сүрэҕи үтэһэ мас төбөтүгэр хатаан, уот үөһүгэр салла түһээт, айахтарын сиэтэ-сиэтэ ньамырҕаттылар. Болот Боотур
Дьахталлар сордоҥ иһин …… сонуннарыгар маҥнай сиикэйдии сиэн ньамырҕаталлар. Нэртэ

аат., түөлбэ. Ууттан тыыннаах тахсыбыт эмис балык тутатына сиикэйдии сиир күндү аһылык курдук астаммыта. ☉ Блюдо из свежевыловленной сырой жирной рыбы
Сабатаай диэни билэҕин дуо? Ол баар дьэ үчүгэй ас: тыыннаах балыгы ылан туустаан сиигин. С. Руфов

аат.
1. Сэбирдэҕэ аһылыкка сиикэйдии туттуллар оҕуруот үүнээйитэ. ☉ Салат (съедобное в сыром виде растение). Даачаҕа салаат буолар үүнээйилэр ыһыллыбыттар
2. Оҕуруот аһын кырбаан, үксүгэр сымыыттаан, эттээн уо. д. а. булкуйан, туох эмэ тумалаах оҥоһуллар аһылык. ☉ Салат (блюдо)
Маннык салааты кыһыл майонеһы, сүөгэйи эбэтэр подсолнух арыытын кытта остуолга ууруллар. ФВН ТС
◊ Салаат иһитэ — остуолга салаат кутан уурар иһит. ☉ Салатник, салатница. Остуолга салаат иһитэ турар

туохт. Баар чахчыны уларытан, токурутан эт, кэпсээ. ☉ Говорить неправду, лгать, обманывать, врать
Эмээхситтэр сымыйалаабатахтар: Нина …… үтүө асчыт эбит. Далан
Ол аата тыыны аҕаллахтара. «Сидор Бакланов сымыйалаабатах» дии санаабытым. Н. Якутскай
[Икки суруктан] хайаларын да кырдьыктаммакка сылдьабын, иккиттэн биирдэрэ сымыйалыыр. М. Доҕордуурап. Тэҥн. сиикэйдээ

м. салат (1. сиикэйдии сиэнэр сэбирдэхтээх оҕоруот аһа; 2. ол сэбирдэхтэртэн оҥоһуллар гарнир, тума; 3. оҕоруот араас аһыттан бэлэмнэнэр сокууска).

1. хаҕылаа диэнтэн атын. туһ. Сирэйим тириитэ күн уота быһа сиэн, хатыран, хараара-хараара хаҕыланан түһэн баран, саҥа тириинэн бүрүллэрэ. С. Маисов
   Хаҕыламмыт кольраби хаппыыстаны оҕолор сиикэйдии сииллэрин сөбүлүүллэр. ЛПМ ХХ
   Кулуннары хаҕыламмыт эбиэһинэн аҥаардастыы эбэтэр куруппаны булкуйан …… аһатыллар. КПЫ
2. Хаҕынан бүрүлүн, хахтаах буол. ☉ Покрываться коркой, твёрдой оболочкой, струпом
   От саҕата тоҥон, мууһунан хаҕыланан эрэрэ туртайан көстөр. Улдьаа Харалы
   Хапкааны ыраас уунан сууйан баран тымныыга тоҥордоххо, чараас мууһунан хаҕыланар. ТСКБ

аат. Хоту олохтоохтор үгэстэринэн сиикэйдии силиитин охсон сиэниллэр таба, тайах атаҕын бүлтэс уҥуоҕа. ☉ Берцовая кость (обычно оленя, лося), костный мозг из которой употребляется в сыром виде как лакомство
«Чэ, нокуо, түргэнник бу тойотторгор чоҥкуларын охсо охсон биэр, амтаһыйдыннар», — диэн Учукаас дьаһайда. А. Софронов
Онтон бары таба чоҥкутун охсон, силии сиэбиттэрэ. Далан
Бу чохороон сүгэтинэн быйыл сайын хас тайах чоҥкутун охсубутун, хас туртаһы чокуйбутун …… кэпсиэҕэ. М. Ефимов
ср. эвенк. чеҥа, ченга ‘мозговая кость’