сиэхтээ

Якутский → Якутский

сиэхтээ

сиэ диэнтэн атаах. [Хаалдьыт:] Дьыала табылыннаҕына ама кыыс сыатыттан сиэхтээ да инибит. А. Софронов
Саламаат сиэхтээри Салҕалаан тиийээхтээн Иэдьэгэй уутун истэ. П. Ойуунускай
«Ааныка эрэйдээх …… оҕото баарыгар кус бөҕөнү сиэхтиирэ», — дии саныы-саныы, табахтыы олорбутум. Суорун Омоллоон

Еще переводы:

тайахтаа

тайахтаа (Якутский → Якутский)

I
туохт. Тайаҕы бултас. ☉ Охотиться на лося
Эһэни көрдөҕүнэ — эһэлиэ, тайаҕы көрдөҕүнэ — тайахтыа. П. Ойуунускай
Биир күһүн биһиги, куолубутунан тайахтыы таҕыстыбыт. Амма Аччыгыйа
Күһүөрү соҕус иккиэ буолан Силээннээх үрэҕэр тайахтыы таҕыстыбыт. Т. Сметанин
II
туохт. Кимиэхэ эмэ тайаҕы биэр, тайахта туттар. ☉ Давать кому-л. посох, обеспечивать, вооружать кого-л. посохом
Улуу баайдары, Мин курдук, ким Муус дьолуо тайахтаан, Муус дьоҥкурууну состорон Суолга хаамтарыа баарай! С. Зверев
Муус тайахтаныы — умнаһыттыйыы, дьадайыы: «муус дьоҥкуо тайахтаабыта». КНЗ СПДьНь
♦ Муус дьоҥку (дьолуо) тайах- таа — кими эмэ киһи аатыттан аһаран, сорго-муҥҥа, умнаһыт олоҕор тиэрт. ☉ Доводить кого-л. до нищенского существования, обрекать на несчастье, горе
Чоочо баай тойон абаҕам …… Муус дьоҥку тайахтаабыта, Муҥ бөҕөнү состорбута, Халҕаһа эҥээрдээбитэ, Хатырык сиэхтээбитэ, Хара хаанынан ытаппыта. Саха фольк. Улуу дойдуну Тумнары баттаабыт Улуу баайдары Мин курдук ким Муус дьолуо тайахтаан, муус дьоҥкурууну состорон Суолга хаамтарыа баарай! С. Зверев

хоолдьуга

хоолдьуга (Якутский → Якутский)

аат.
1. эргэр. Киһи өллөҕүнэ өлөрөн сиэниллэр сүөһү (былыргы итэҕэл быһыытынан өлбүт киһи хоолдьуга сүөһүнү анараа дойдуга көлө гыныахтаах). ☉ Жертвенное животное, забиваемое сразу после похорон, мясо которого едят на поминках (обычно лошадь или бык, на которых покойник якобы будет ездить в загробной жизни)
Киһилэрин кистээн киирэннэр, мустубут дьон хоолдьуга этин аһаабыттар. Болот Боотур
Киэһэнэн оҕонньор эрэйдээх бэргээбитэ. Хоолдьуга булдуттан сүүтүк да саҕаны сиэхтээбэтэҕэ. Тумат. Сыарҕа түөрт өттүнэн сиэтэн симэхтээх-ыҥыырдаах хоолдьуга аттарын аҕалбыттара. «Чолбон»
2. көсп. Ордук чугас, истиҥ доҕор (киһи туохха эмэ куомуннааҕа, кыттыгаһа). ☉ Близкий, закадычный друг
Мишка уол итини истээт, саамай хоолдьугатыгар, сопхуос кылаабынай буҕаалтырыгар тылын былас түһэрэн тиийдэ. Р. Кулаковскай
Давид Романович бэйэтин хоолдьугатыгар Мандаарап туһунан дьиҥнээх ис кистэлэҥ санаатын эттэ. В. Протодьяконов
ср. алт. койло ‘конь, которого хоронят вместе с хозяином’, п.-монг. хойилҕа ‘приносимое в жертву на могиле покойника животное (верблюд, лошадь)’