скелет, остов; киһи дьардьамата скелет человека; сүөһү дьардьамата скелет домашнего животного; отуу дьардьамата остов шалаша.

м. 1. (скелет) уҥуох, дьардьама; 2. перен. тирэх, тирэнэр олох; костяк коллектива коллектив тирэнэр олоҕо.

I подр. дребезжащему звуку, напр. при ударе по треснувшей доске.
II : дар уҥуох иссохшие кости; голый скелет.

1. аат. Көтөр кынатын уҥуоҕа. ☉ Скелет крыльев птиц
   [Көтөр оҕото] долуота ситэн, кыната кууран, көтөн үрдүгү былдьаһар. П. Филиппов
   Көтөр кутуругун, долуоларын төрдүн быһаттаабат курдук, сэрэнэн ыраастаныллыахтаах. АБН ЭТМС
   Саҥа эрэ түү анньыммыт долуолардаах эдэр хотойдор сүрдээх кэрэ өҥнөөх буолаллар. «ББ»
2. даҕ. суолт. Улахан (үксүгэр поэзияҕа тут-лар). ☉ Большой (обычно употр. в поэз.)
   Тойон долуо сүрэххин долгутаары... Өксөкүлээх Өлөксөй
   Тойон долуо сүрэҕиҥ долгуйдун, Хайҕах хара быарыҥ хамнаатын. А. Софронов
   Ахтар эрэ буолаайаҕын Тойон долуо сүрэхпин. «ХС»

аат.
1. Киһи эбэтэр харамай этигэр-сиинигэр тирэх буолар уҥуохтара. ☉ Скелет (кости остова тела человека и животных)
Киһи дьардьамата [симиэт аанньал] хотууру өрө туппутунан ынырыктык ырдьаллан турар. Амма Аччыгыйа
Атын уокуруктартан уу оҕуһун дьардьамата, онтон да атын элбэх зоологичексай экспонаттар бэлэх киирбиттэрэ. П. Филиппов
Дельфин дьардьаматын тутула быдан былыргы өбүгэлэрэ хонууга олорбуттарын, сир устун хаампыттарын уонна «илиилээх» эбиттэрин туһунан туоһулуур. ДьДьДь
2. Туох эмэ тутуу, оҥоһук бэйэ-бэйэтин кытта холбоммут чаастардаах сүрүн тирэҕэ. ☉ Остов, каркас (внутренняя опорная часть какого-л. сооружения, устройства)
Салама бөҕөнү ыйааммыт, бэрик бөҕө бэриллибит барҕа баай тиит анныгар киппэтик оҥоһуллубут отуу дьардьамата турара. Л. Попов
Аҕыйах хоноот биһиги дивизиябыт чаастара ньиэмэс тааҥкаларын умайбыт дьардьамаларын кыргыһыы хонуутугар хааллара-хааллара, тус арҕаа диэки баран испитэ. И. Никифоров
Киэһэ кини били ампаар акылаата дьардьама буолан хаалбыт сиригэр соҕотоҕун олордо. «ХС»
3. көсп. Уҥуоҕа көстө-биллэ сылдьар гына дьүдьэйбит, дьүүкэрбит киһи, харамай. ☉ Скелет (о сильно похудевшем, истощенном человеке)
Итинник дьардьама буолан баран, дьиэтигэр сүгүн да олорбот. Н. Габышев
Букатын муннук ыксатыгар синиэл үрдүгэр, дьардьама курдук саһарбыт дьүдьэх, тыйыс сирэйдээх, сэҥийэтигэр хоруллубатаҕа ырааппыт маҥан бытыктаах кырдьаҕас саллаат Ростову супту одуулаан олорор эбит. Л. Толстой (тылб.)
4. көсп. Туох эмэ дьыала-куолу барыла, сүрүн былаана. ☉ План, набросок; основа какого-л. дела
Үлэтин сүрүн дьардьамата баар эбит. Н. Лугинов
Биһиги хуорбутун сүнньүнэн торумнаатыбыт, дьардьаматын эрэ бэлэмнээтибит. АҮ
Бу проблема [лексическэй синонимы үөрэтии] сүрүн дьардьамата быһаарылыннаҕына, Амма Аччыгыйын курдук бөдөҥ суруйааччы синонимы хайдах туһанарын үөрэтии бэйэтэ биир дьоһуннаах боппуруос буолуох этэ. «ХС»

дар гын - чараас хаптаһыннартан холбоммут адарайы сиргэ бырахтахха тыаһыырын курдук сатархайдык тыаһаа. ☉ Издавать дребезжащий звук, подобный звуку при падении доски (досок) на твердый пол
Аһыллан турар хаптаһын халҕаны дар гына сабан, киһи баран хаалла. Амма Аччыгыйа
Доруоп дьэ эстэн дар гына тыаһыыр. И. Гоголев
Тахсан хаптаһыннарын киллэрдэ, өйдөөбөккө дар гына бырахта, дьиэтэ түөрт муннуктарынан сатарыйан ылла. Н. Заболоцкай; дар мас кэпс. - таҥаһа, тэллэҕэ суох халтаҥ мас орон. ☉ Дощатый настил без подстилки
Лаампаларын уотун саба үрэн баран, тэллэҕэ суох дар маска соннорун саптан, саҥата суох сыттылар. Л. Попов
Ыалдьымына, дар мас муоста баҕайы абырыа дуо? Күннүк Уурастыырап
Бу итиитин, үчүгэйин, сыттаҕа сымнаҕаһын, синньигэс дар мас буолбатах, сылаас сымнаҕас бэриинэ. Н. Заболоцкай; дар уҥуох кэпс. - уҥуох-уҥуохтара бүтэйдии биллэ-көстө сылдьар гына көтөхтөрбүт, ырыган (киһи-сүөһү туһунан). ☉ Иссохшие кости; голый скелет (о тощем, худом человеке, скотине)
Дар уҥуох түөһүгэр оҕотун ыбылы кууһан олорон, Өлөөнө ытыыр икки ынчыктыыр икки ардынан төлө биэрэр. Н. Якутскай
Бөрө олус улахан уонна дар уҥуох этэ. Далан
Кулуба дьиэтин суон бэрэбинэлэрин дьадаҥылар дар уҥуох сарыннарынан таспыттара. А. Сыромятникова