сов. 1. что (выковать) оҕус, уһанан оҥор; сковать топор сүгэтэ оҕус; 2. что (соединить ковкой) таптайан холботолоо, холботолоо; сковать звенья цепи сыап сүһүөхтэрин таптайан холботолоо; 3. кого-что, перен. (сблизить, сплотить) ыксары ходбоо, ыга түм; дружба накрепко сковала их доҕордоһуу кинилэри ыга түммүтэ; 4. кого-что (надеть кандалы, оковы) хандалылаа, боҕус; 5. кого-что, перен. боҕус, кыаһылаа, буомнаа; страх сковал её движения куттала кини хамсыыр кыаҕын бохсубута; 6. что, перен. (покрыть льдом) эпсэри тоҥор, ыбылы тоҥор, боҕус; мороз сковал реку тымныы өрүһү бохсубут.
Русский → Якутский
сковать
Еще переводы:
сковывать (Русский → Якутский)
несов. см. сковать.
скованный (Русский → Якутский)
- прич. от сковать; 2: прил. перен. бохсуулаах, кыапылаах, буомнаммыт; скованный шаг буомнаммыт хаамыы.
уобуруччулаа (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Туохха эмэ уобуруччута оҥор. ☉ Набивать обруч, обручи
Талаҕынан уобуруччулаан, иилээн мас уһаат оҥорор. С. Маисов
Туруору анньыллыбыт сиэрдийэлэр олбу диэки иэҕэйбэтиннэр диэн талаҕынан уобуруччулаан кэбиһэллэр. КТКҮүА
2. көсп. Киһи өйүн-санаатын хаай, тууй. ☉ Охватить, сковать кого-л. полностью (напр., о тяжёлых думах)
Атын ордук ынырык санаа кини төбөтүн хам уобуруччулуурга дылы. Д. Очинскай
кыаһылаа (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Киһини эбэтэр сүөһүнү атахтарын холбуу баайан хамсаабат эбэтэр ыраах барбат оҥор. ☉ Связать ноги человеку, чтобы обездвижить, или скотине, чтобы ограничить свободу передвижения
Кээрэкээн ол ыты тутан, тумсугар томторук кэтэрдэн, түөрт атаҕын түүрэ кыаһылаан кэбиспит. Амма Аччыгыйа
Ынах ыанарыгар тэбиэлэнэрин иһин атахтарын кыаһылаары, быа ыла кыһыҥҥы хотонноругар барар. Н. Якутскай
Ыт уола, мин атахпын кыаһылыы тураҕын буолбат дуо! Акаарыа, Манчаары атаҕын баай! Софр. Данилов
△ эргэр. Тимир сыабы, хандалыны кэтэрт (хол., хаайылаахха). ☉ Сковать железными цепями, заковать в кандалы (напр., узника, каторжника)
Константин дьону аҥаардас кымньыынан таһыйан, сыабынан кыаһылаан уонна буруйдаан өлөрөн эрэ бас бэриннэрэр кыаллыбатын өйдүүрэ. КФП БАаДИ
2. көсп. Тугу эмэ гынаргын боҕус, буомнаа, көҥүлгүн тууй, адаҕа, мэһэй буол. ☉ Сковывать, лишать свободы, связывать по рукам и ногам
Максим илиитин-атаҕын кыаһылаабыт кэнэн санаа оргууй төлөрүйэн, улам холкутуйан истэ. Н. Лугинов
Олох эрэйэ-кыһалҕата, тиийиммэт-түгэммэт буолуу кинини хам кыаһылаабыта. И. Федосеев
Өстөөх биһигини сэриилээн буулдьа, миинэ ардаҕынан типтэрэн, инники диэки хамсаппат гына кыаһылаата. Н. Кондаков
ытарчалыы (Якутский → Якутский)
сыһ.
1. Төлө ыыппат гына; ыпсары, хам (кими, тугу эмэ ыл, тут). ☉ Крепко, плотно, тисками (хватать, держать кого-что-л.)
Кырааннар булуоктары ытарчалыы кытаахтаан таһаараллар. А. Фёдоров
Аккаастанаары илиитинэн садьыаланан көрбүтэ да, анараа эристиин ытарчалыы харбаабыт. Е. Неймохов
Ытарчалыы хам тутуута төһө кытаанаҕын күлүүһү тардаргар билэҕин. ПАЕ ЭАБ
2. көсп. Олус күүскэ, ааһан-араҕан биэрбэттии (куус — хол., санааны, иэйиини этэргэ). ☉ Как в тисках (держать — напр., о мыслях, чувствах)
Ааһар күннэр улам баттаан, кутусүрү көтүтэр санаа-оноо ытарчалыы ыбылы кууһан истэ. Н. Борисов
Куттаныы, уолуйуу, кэлэнии, кэмсинии — барыта кинини түүрэ кууста, ытарчалыы ытырда. СҮК
♦ Ытарчалыы ыл (ыллар) — 1) ханна да ыыппат, төлөрүппэт гына кими, тугу эмэ кыһарый, күөмчүлээ. ☉ Зажать в тиски кого-что-л., лишая свободы действий
Биир күн эккирэтиһии үлүскэнигэр, тула өттүлэриттэн ытарчалыы ылларбыттарын биирдэ өйдөөбүттэрэ. Н. Лугинов
Улам-улам ытарчалыы ылан, ыган, тастан кэлэр көмөнү быһан бэриннэрии этэ. А. Данилов
Сотору Колчак былааһа Саха сирин ытарчалыы ылбыта. Н. Габышев; 2) кими, тугу эмэ ыпсары, хам ыл (хол., айылҕа күүһүн, ыарыыны этэргэ). ☉ Сковать, прихватить кого-что-л. (напр., о холоде, боли)
Саха сирэ таһырдьа тахсыбыт киһини ытарчалыы ыбылы ылар аам-даам тымныытын ким билбэтэ баарай! Н. Якутскай
Нартаахап өндөйөн үнүөхтээн эрдэҕинэ, абытай ыарыы ытарчалыы ыга ылла. Софр. Данилов
Индигиир эбэ хотун икки кытылларынан кыдьымах муустарынан ытарчалыы ыга ыллара, кылыгырыы, будулуйа уһунна. Ф. Филиппов