прил. сүөһү; скотный двор сүөһү тэлгэһэтэ.
Русский → Якутский
скотный
Еще переводы:
тиэргэннэн (Якутский → Якутский)
туохт. Тиэргэннээх буол. ☉ Иметь усадьбу, скотный двор
[Оҕус:] Талыы-талба, дьоһун долгун дойдуланыам, Киэҥ дуулаҕа тиэргэннэниэм. Саха нар. ыр. II
тиэргэн (Якутский → Русский)
1) двор; тиэргэҥҥэ таҕыс = выйти во двор; 2) скотный двор; сүөһүлэр тиэргэҥҥэ тураллар скот находится на скотном дворе; тиэргэнигэр тиргэлээбит погов. он у его скотного двора силок поставил (т. е. он его везде преследует).
эрсэҥнээх (Якутский → Якутский)
даҕ. Тартарыылаах; имэҥнээх. ☉ Буйный; страстный, пылкий
Киниэхэ атын дууһата — аччыктаан киҥнэммит торҕон кыыл дохсун, эрсэҥнээх дууһата уһуктара. М. Горькай (тылб.)
◊ Эрсэҥнээх тиэргэн эргэр. — төрүүр-ууһуур, элбэх сүөһүлээх тиэргэн. ☉ Плодовитый скотный двор.
двор (Русский → Якутский)
I м. 1. тиэргэн, тэлгэһэ, дьиэ таһа; колхозный двор колхоз тиэргэнэ; 2. (кресть- янское хозяйство) ыал; в колхозе сто дворов колхозка сүүс ыал; # на дворе таһырдьа; скотный двор тэлгэһэ, сүөһү дала; птичий двор көтөр дьиэтэ; монетный двор монетнай двор (манньыат оҥорор дьиэ); гостиный двор көстүүнэй (эргиэн лааппылара); прийтись не ко двору табыллыма, табыгаһа суох буол; ни кола ни двора турар бэйэтэ киһи, дьиэтэ--уота, баайа суох киһи.
тиэргэн (Якутский → Якутский)
аат.
1. Олорор дьиэ эбэтэр ханнык эмэ тутуу тулатынан күрүөлэммит сирэ, дьиэ таһа. ☉ Отгороженный от улицы участок земли с надворными постройками при отдельном доме, усадьба, двор
Оскуола тиэргэниттэн Күөх ыллыктар сыыйыллаллар. И. Гоголев
Алаһа дьиэҕит тиэргэнин иһиттэн Айаҥҥыт аартыга арыллан биэриэхтин! И. Егоров
Аармыйаҕа ыҥырыллан куоракка киириэхтээх дьон сарсыарда кулууп тиэргэнигэр мустубуттара. «ХС»
2. Дьиэ таһыгар сүөһү, сылгы турар сирэ, туспа күрүөлэммит дал. ☉ Скотный двор
Титиик, тиэргэн ахсын Ньирэй торбос тэппит. Күннүк Уурастыырап
Тиэргэҥҥэ ынах киэһээҥҥи ыама саҕаланна. М. Доҕордуурап
Тиэргэҥҥэ ынах маҥырыырын Истэн сүрэх мөҕөн ылла. Дьуон Дьаҥылы
◊ Булкуһа буруолаах <тилиһэ тиэргэннээх> көр булкус
Тилиһэ тиэргэннээх, булкуһа буруолаах Тэҥнээх дьүөгэтигэр, ыкса ыалыгар Кутуйах кыыл Күтэргэ тиийэн [кэпсии олордо]. В. Чиряев. Тиэргэн түгэҕэ — баартан бастыҥ, үүттээх-астаах, үчүгэй төрүөхтээх, кэскиллээх сүөһү. ☉ Лучший, отборный скот с хорошим приплодом
Ньукулай тиэргэн түгэҕэ биэтин матайар хаһатын хайдах уоран аҕалан …… көмүллэһэ сытаҕын? Р. Кулаковскай
[Ньирэйи] тиэргэн түгэҕэ оҥостоору ыалтан саҥа аҕалбыттарыгар титирии-титирии өрө мөхсө турарын аһынара. Н. Борисов
ср. бур. тииргэҥ ‘место в улусе, где стоит скот летом’
торум (Якутский → Якутский)
- аат.
- Туох эмэ сүрүн барыла, тутаах өттө. ☉ Контур, очертания чего-л. [Ыччат] кэлэр кэскил торумнарын билэрэ, өйдүүрэ наада. Багдарыын Сүлбэ
Суруйааччы кумааҕытыгыр Кулаковскай туһунан пьеса былаанын торума баар. КНЗ ТС
Индоевропейскай төрүт тыл …… уопсай торумнара балайда итэҕэтиилээхтик сабаҕаланан тураллар. СПА СТИ - Туох эмэ барбах биллэр бэлиэтэ, омооно. ☉ Примета, знак, признак чего-л. [Былыр көмүллүбүт киһи] билигин ол иинин торума биллэр. Саха сэһ. I
Хаардаах мастар быыстарынан …… толоон торума эйэҥнээн көстүбүт. Амма Аччыгыйа
Ханаалы киһи ханаал диэбэт, торума эрэ баар. В. Яковлев - даҕ. суолт. Омооно эрэ биллэр, дуона суох. ☉ Едва заметный, еле видимый
Дьиэлээх тойон кэтит сүүстээх, торум курдук хара бытыктаах. Амма Аччыгыйа
Мииткэ Сергучёвтаах диэки барар сатыы киһи торум суолун устун бара турда. И. Никифоров
Аан дойду ньыгыл укулааттара …… Торум от буолан тостоллоро. И. Эртюков
◊ Торум айах — кымыс иһэргэ аналлаах улахан чороон. ☉ Большой кумысный кубок (чорон). Торум бытык — уот иччитин эпиитэтэ. ☉ Эпитет духа-хозяина огня. Торум бытык, Хатан Тэмиэрийэ, Аан Уххан, Тойон эһэм! Торум тиэргэн — сүүнэ улахан сүөһү дала, киэҥ-куоҥ (бөҕө) хааччах. ☉ Широкий (громадный) скотный двор, просторный (крепкий) загон. Торум тиэргэн киэркэйдэ эбээт, сэгэрдээр. Саха сэһ - Торум ыһыах — муҥутуур дэлэй ыһыах. ☉ В высшей степени обильный кумысный праздник, ыһыах
Дэлэй ыһыах тэлгэммит, торум ыһыах барҕарбыт. ПЭК ОНЛЯ I
ср. шор. тоорум ‘зарубка’