с. 1. (закрепление, скрепление) кытаатыннарыы; 2. горн, бөҕөргөтүү (шахтаҕа тирээбил); 3. (приспособление) иҥиннэрии, туттарыы; крепления у лыж хайыһар туттарыыта.

аат. Тугунан эмэ уһаты-туора эрийэн, тардан баайыы, үүйүү (алдьаммыты, үлтүрүйбүтү). ☉ Скрепление чем-л. чего-л., распадающегося на части
Ийэлэрэ Сүөкүлэ …… остуолу сотон, хайдыбыттара, үлтүрүйбүттэрэ ньаалбаанынан таарбадаһын курдук үүйүллүбүт үс чааскыны сыа-сым курдук тутан аҕалан, остуолга ууран кэбистэ. Р. Кулаковскай

аат.
1. Өстүөкүлэни, хартыынаны уо. д. а. бурууһунан, былааҥканан тулалыы туттарарга аналлаах түөрт муннуктаах, ньолбоҕор эбэтэр атын быһыылаах оҥоһук. ☉ Четырехугольное, овальной или иной формы скрепление из брусьев, планок для обрамления стекла, картины и т. п. Кыһыл көмүс дуйдаах араама иһигэр кыыс оҕо кылааннааҕа кынталлан олорор үһү. Софр. Данилов
Маайа ыллыы-ыллыы, мас араамаҕа тиириллибит холустаҕа Ленин мэтириэтин оһуордуу олорор. С. Ефремов
2. Түннүк маһа өстүөкүлэтин кытта. ☉ Оконная рама со стеклом
Хастаева эргиллээтин кытта, Надежда Алексеевна түннүгүн арааматын тыастаахтык саба тарта уонна остуолугар баран олордо. Софр. Данилов
Дьиэ иһэ тымныы, эркин, куул бүрүөһүннээх түннүктэр араамалара кырыарбыттар. Н. Габышев
3. тех. Туох эмэ көҥдөй бэйэтэ, дьардьамата (хол., массыына, тыраахтар). ☉ Каркас, корпус чего-л. (напр., машины, трактора). Мастарыскыай олбуорун иһигэр хас да массыына араамата сытар
△ Сындыыс тимирдэри эбэтэр мас буруустары бэйэ-бэйэлэригэр муннуктуу тиксиһиннэртээн туттарыллыбыт техническэй оҥоһук. ☉ Техническое приспособление в виде скрепленных под углом друг к другу брусьев, балок
Ити кэмҥэ мас эрбиир арааманан ХТЗ тыраахтар дьиэ истиэнэтэ буолар мастары хайытан тыас-уус ньирилэс. М. Доҕордуурап

1. аат.
2. Иннэлээх сабынан таҥаһы тигии. ☉ Шитье (соединение, скрепление краев ткани посредством иглы и ниток)
   Оок-сиэ, бу иис быйыл кыһын бүтэр да үһүө. А. Софронов
   Кини иискэ төбөтүн оройунан түспүтэ. Н. Заболоцкай
   Эмээхсиним ииһин бүтэрээри үлүмнэһэн, таһырдьа быкпатах. И. Федосеев
3. Туох тигиллибитэ эбэтэр тигиллэ турара. ☉ Шитье (сшитое изделие или изделие в процессе шитья)
   Бүгүҥҥү ииһи бары хайҕаатылар.  Хайа, аҕал эрэ ити иискин, хайдах дьаабылаан тигэн эрэҕин, көрүөх. А. Софронов
   Хобороос ойон кэлэн чаанньыгын үөһэ тарта уонна хаҥас ороҥҥо олорон, ииһин ылан оргууй тикпитинэн барда. А. Бэрияк
4. даҕ. суолт. Таҥаһы тигэргэ аналлаах. ☉ Относящийся к шитью, швейный, пошивочный
   Кыргыттар сорохторо иис комбинатыгар, телеграфка ананнылар. Софр. Данилов
   Эбэм өрдөөҕүттэн куоракка олорор, иис артыалыгар уһуннук үлэлээбитэ, билигин уурайан биэнсийэҕэ тахсыбыта. Н. Габышев
   Дьокуускайдааҕы иис фабрикатын кэлэктиибэ бэйэтин үбүлүөйүн үлэҕэ бөдөҥ ситиһиилэрдээх көрсөргө дьулуһар. «Кыым»
   тюрк. из, ииз