несов. 1. см. скрыться; 2. (прятаться) сас, хорҕой.

сов. I. (покрыться) сабын; 2. (спрятаться, скрыться) сас, хорҕой; укрыться от дождя самыыртан хорҕой; 3. с отриц. (не остаться незамеченным) сас; ничто не укрылось от его взгляда кини хараҕыттан туох да саспатаҕа. уксус м. уксус.

сов. 1. (образовать смесь) булкус, былаас, холбос; 2. (перепутаться, перемешаться) булкус, булкулун; 3. (скрыться) булкус, киир; смешаться с толпой дьон быыһыгар киир; 4. (о мыслях) бутулун; 5. разг. (смутиться) бутулун; ученик смешался үерэнээччи бутулунна.

несов., ускользнуть сов. 1. (вырваться) халты туттар, ньылбы туттар, мүлчү бар; рыба ускользнула из рук балык ньылбы туттарда; 2. разг. (скрыться) ньылбыс гын, дьылыс гын, мүлчү туттар; он куда-то ускользнул кини ханна эрэ дьылыс гынна; 3. перен. разг. (уклониться) куот, куотун; он ускользнул от прямого ответа кини быһаччы эппиэттииртэн куотунна.

туохт. Суола-ииһэ, туох да бэлиэтэ суох симэлийэн суох буолан хаал. ☉ Пропасть, скрыться, потеряться, исчезнуть бесследно
Тогойкин …… хараҥаҕа иҥэн-сүтэн хаалла. Амма Аччыгыйа
Баһаар иһинээҕи дьон быыл будулҕаныгар киирэн бары быыл буолан, иҥэн-сүтэн бараллар. Эрилик Эристиин
Оттон билигин кини тотон оһоҕос обургу уоскуйбутун кэннэ олбу буолар-буолбат кутталлар бары ханна эрэ кистэнэн, иҥэн-сүтэн хааллылар. Н. Заболоцкай
Дьахталлар, кырбыйтан саһар чыычаахтыы, хаҥас диэки тарҕаһан иҥэн-сүтэн хааллылар. М. Доҕордуурап

сов. I. (отправиться) бар, баран хаал; пароход уйдёт в пять часов борокуот биэс чааска барыаҕа; 2. (скрыться, спастись) баран хаал, куотан биэр; мы еле ушли от дождя биһиги самыыртан арыычча куотан биэрдибит; 3. (оставить службу) бар, баран хаал, бырах; он ушёл с работы кини үлэтиттэн барда, үлэтин бырахта; 4. (миновать — о времени) аас; время ещё не ушло бириэмэ өссө ааһа илик; 5. (израсходоваться, потребоваться на что-л.) бар; 6. (погрузиться во что--либо) киир, батары түс, тимир; 7. (впитаться во что-л.) иҥ; вода ушла в землю уу сиргэ шгнэ; 8. перен. (целиком отдаться чему-л.) төбөҕүнэн түс, ыллар; с головой уйти в работу үлэҕэ тебөҕүнэн түс; 9. разг. (о кипящей жидкости) куот, таһынан бар; молоко ушло үүт куотта; # уйти в область истории умнулун; уйти в себя ис санааҕар ыллар, толкуйга туе.

I м. 1. (внешность, состояние) көрүҥ, дьүһүн; у него здоровый вид кини доруобай көрүҥнээх; в * *каком-л. *виде көрүҥнээх, туруктаах; в пьяном виде итирэн баран; 2. *(перспектива, картина, пейзаж) көстүү, сир кестүүтэ; из окна открывался вид на горы түннүгүнэн хайалар көстүүлэрэ арыллара; 3. виды мн. (предположения, намерения) сабаҕалааһын, суоттаныы, санаа; виды на урожай үүнүү сабаҕалааһына; иметь виды на кого-л. кимиэхэ эмэ суоттан (санааҕын уур); # скрыться из виду (или из вида) көстүбэт бүол; быть на виду билин-көһүн; вид на жительство уст. олохсуйуу докумуона (паспорт); для вида көстүүтүгэр; под видом сылтанан, кубулунан; ни под каким видом туох да иһин, ончу; делать вид, что... хайаабыта буол, буолбута буол, кубулун; не показать виду биллэримэ; иметь в виду 1) (подразумевать) санаа, санаан эт; 2) (учитывать) өйдөө, умнума; 3) (иметь намерение) санан; упустить из виду өйдөөбөккө хаал, умнан кэбис; поставить на вид кому-л. сэмэлээн сэрэт; он видывал виды разг. кини көрүөҕү көрбүт киһи, мунна тыллыбыт киһи.

туохт.
1. Биллибэт-көстүбэт буола хаптай; бүччүм сири булан сас, бааргын биллэримэ. ☉ Пригнуться, чтобы скрыться от чьих-л. глаз; прятаться в укромном месте, притаиться
Миигин [пограничник] көрбөтөр ханнык диэбиттии, биир киһи кирийэн сытар. Н. Якутскай
[Бочугурас] Сиһик талах быыһыгар Симилэххэ кирийдэҕэ. Күннүк Уурастыырап
[Кыыс] Байбал аттыгар саҥата суох кирийэн олорор. И. Гоголев
Чээчээнэ куттанан, орон анныгар кирийбитэ. И. Федосеев
△ Туохтан эмэ толун, чаҕый. ☉ Опасаться, бояться чего-л.
Сарсыарда тымныыттан кирийэн ким да өндөйбөт. Болот Боотур
— Боппуруоһу кытаанахтык туруоруохха! …… Кынчаайаптаах эмискэ кирийдилэр. С. Васильев
△ Бүгэн чуумпур. ☉ Притихнуть, стихнуть (о явлении природы)
Түүн тибии да кирийэр. Баал Хабырыыс
Бары-барыта туохтан эрэ саһан кирийбит, иһиллээбит курдук, суостаах чуумпу буолла. Д. Токоосоп
2. көсп. Ханна эмэ түс, көстүбэт буол (күн туһунан). ☉ Опуститься за горизонт, закатиться (о солнце)
Киэһэ уон чааска кып-кыһыл күн саҕах кэтэҕэр кирийэр. Н. Габышев
Киэһээҥҥи күн хайалар кэтэхтэригэр кирийдэ. И. Данилов
3. көсп. Ханна эмэ тиийэн сүт (тыал туһунан). ☉ Утихнуть (о ветре)
Киэһэтигэр сөрүүн тыал Тирэх маска кирийэр. Р. Баҕатаайыскай
[Холорук] соҕуруу кураанах үрэх айаҕар кирийэр. М. Тимофеев
Бэл диэтэр сиккиэр тыал кыбыстан, Куулаҕа кирийдэ. «ХС»
ср. бур. хирүү ‘застенчивый, несмелый, робкий’

I
туохт.
1. Суох буолан хаал, сүтэн хаал. ☉ Исчезнуть бесследно; пропасть, скрыться (из виду)
Былыт быыһынан күн уота тыга түһэн баран мэлийэн хаалла. Н. Неустроев
Биирдээх оҕотун эмээхсин балаҕаныгар хаалларан баран, ууга тааһы бырахпыттыы мэлийбитэ. И. Гоголев
2. Туга да суох хаал; туохха да тиксимэ. ☉ Быть обделённым чем-л. (напр., при разделе, раздаче чего-л.); остаться ни с чем
Күһүн өрүс арыытыгар кустаан бараммын, мэлийэн, олус сылайан Тыл инс титутугар арыычча тиийбитим. Амма Аччыгыйа
Уол эдэр буолан олус оннук үлүскэлэспэккэ, бултуйдаҕына — үөрэн, мэлийдэҕинэ — хомойон сылдьыбыт. Далан
Харчы дохуотуттан букатын мэлийдэ. М. Доҕордуурап
3. кэпс. Ким, туох эмэ аһыылааҕы сүтэр, кимтэн, туохтан эмэ мат. ☉ Лишаться кого-чего-л., терять, утрачивать ко го-что-л.
Хаарыан бэйэлээх оҕолоруттан мэлийбит ийэлээх аҕа соҕотох хаалбыт оҕолоругар олус ыллараллар. И. Федосеев
[ Уһун Лөгөнтөй] оҕонньор кырдьык уһун, баабый кырдьаҕас эбитэ үһү да, эрдэ икки хараҕыттан мэлийэн, оттообот-мастаабат буолан хаалла. «ХС»
4. Тугу эмэ көрдөөн баран булума. ☉ Не добиться результата в поисках
Күн ортото ааһыар диэри сир-сири кэрийэн баран мэлийдилэр. Н. Заболоцкай
Сиэнньэ табаарыһынаан Сэргэйдиин, тэл лэйи батыһан мээнэ кый-бырах барбыт пиэрмэ ыанньык ынахтарын көрдөөн, …… булбакка мэлийэн иһэллэр. В. Миронов
ср. эвенк. малии-мии ‘лишаться ч его-л.; ничего не добыть на охоте’
II
туохт. Тугунан эмэ хабырыйан мээккэлээ эбэтэр үлтүрүт, кумалаа. ☉ Молоть, толочь, размельчать
Тоҥ туорааҕы тааска мэлийбитинэн барда. Амма Аччыгыйа
Хаппыт сардааны үлтү мэлийэн суоракка булкуйдахха үтүө ас. Сэмээр Баһылай
Эһэ икки баппаҕайдарынан [туораахтары] үлтү мэлийэн, эриэхэтин тылыгар сыһыаран сиир эбит. Я. Семёнов
ср. эвенк. бурдуква мели-мии ‘обмолот’, монг. мэлү ‘быть гладким, полированным’

туохт.
1. Көрүөх икки ардыгар эмискэ көстөн баран сүтэн хаал. ☉ Мелькнуть смутной тенью, промелькнуть
Хаһан эмэ мас быыһынан куттас куобах сүүрэн элэс гынан ааһар. Н. Неустроев
Эмискэ түннүгүнэн туох эрэ, күлүк курдук, элэс гынан ааһар. Н. Якутскай
[Мундербек] ытаабыт сирэйэ богуон кытыытынан элэс гынан хаалбыта. Эрилик Эристиин
2. Түргэн үлүгэрдик кимтэн эмэ күрэммит курдук эмискэччи сып гынан хаал; кимтэн эмэ мүччү туттар. ☉ Торопливо, быстро уйти, убраться; скрыться, ускользнуть
Ол хаһан кини сыһыахтаан киириэр диэри элэс гынан хаалыах, доҕор, Микиитээ. Амма Аччыгыйа
Көмөлөһүннэрээри тулатын көрүммүтэ, Миша Надялыын ханна эрэ элэс гына охсубуттар. Н. Лугинов
Ити бириэмэҕэ Куонаан, ойон тураат, таһырдьа элэс гынна. А. Сыромятникова
3. Эмискэччи өйгөр көтөн түһээт, сүтэн хаал, кылам гынан ыл (санаа туһунан). ☉ Вспыхнуть, появиться на мгновение, промелькнуть (о мысли)
«Эчи күтүр улаханын, доҕор!» — диэн санаа миэхэ элэс гынан ааста. Суорун Омоллоон
Миша сирэйигэр эрэл кыыма элэс гынна. «Абыраарыый» диэбиттии атаһын диэки көрдө. Н. Лугинов
Мусенька ити хайа эрэ аймаҕын оҕотун кытта сылдьар быһыылаах диэн санаа элэс гынна. Күрүлгэн
4. Биллибэтинэн ааһа охсон хаал (күндьыл туһунан). ☉ Пройти незаметно, промелькнуть (о времени)
Сүүрбэ хонук биллибэккэ, элэс гынан ааһыа. Софр. Данилов
Миша бастакы сыла өрө мөхсүү үөһүгэр адьас биллибэккэ элэс гынан ааспыта. Р. Кулаковскай
Атаака иннинээҕи түүн олус түргэнник элэс гынан ааспыта. КА КПЭ