слезиться и гноиться; хараҕа ньылбараҥнаабыт глаза у него слезятся и гноятся.

туохт. Уунан туол (харах туһунан). ☉ Наполняться слезами, слезиться (о глазах)
Уунан бычыгыласпыт сииктээх харахтар утарыта көрүстүлэр. «ХС»

туохт. Туохтан эмэ сүһүрэн кытар, ууланан, ириҥэлэнэн ыарый (хол., харах). ☉ Краснеть, слезиться, гноиться (обычно о глазах)
Нэһилиэккэ Ытанньахтар саҕа эстибит-быстыбыт ыал суоҕа. Аҕалара, ньылбараҥнаабыт хараҕа уулааҕынанхаардааҕынан көрөн, нэһиилэ сирдэтэрэ. П. Аввакумов
Кырдьа барбыт киһи …… оҕо эрдэҕиттэн ньылбараҥнаабыт кыараҕас харахтара сүтэн хаала сыһан, көмүскэтин уута ыгыллан тахсыбытын илиитин көхсүнэн соттон кэбиһэ олороро субу баарга дылы. С. Тумат

туохт.
1. кэпс. Салгыҥҥа үгүстүк сылдьан тымныы, итии, тыал охсуутуттан уонна күн уотуттан хараар; салгын сиэбит дьүһүннэн (хол., киһи сирэйин, этин этэргэ). ☉ Потемнеть, обветриться на воздухе, солнце (напр., о лице, коже человека)
Сэмэнчик саһарчы салгыннаабыт төгүрүк сирэйдээх. Амма Аччыгыйа
Кини уҥуоҕунан оччугуй соҕус, сиргэ үлэлиир киһи быһыытынан салгыннаабыт, сытыы-хотуу көрүҥнээх сирэйдээх халыҥ киһи эбит. В. Короленко (тылб.)
2. Салгыҥҥа оҕустаран дьүдьэйбит амтаннан, эргэр. ☉ Потерять свежесть, заветриться (напр., о рыбе, мясе)
Оҕонньор тоҥ балыктаахпын, салгыннаары гынна, ону өрүһүйэ кэлиҥ диэн көөчүктээн эрэрэ. Н. Лугинов
3. кэпс. Сааскы сырдыгы тулуйбакка ууланан ыарый (киһи хараҕын этэргэ). ☉ Слезиться от яркого весеннего солнца (о глазах)
Аҕыйах хонон баран кинээс, хараҕа салгыннаан, букатын сабыллан хаалбыта. Н. Заболоцкай
Били Ээйиккэ эрдэҕинээҕим курдук, хараҕым салгыннаан кыайтара сыстым. «ХС»

туохт.
1. Сииги тардан эбэтэр инчэҕэйгэ сыстан сииктэн, илийэн бар. ☉ Напитываться влагой, увлажняться, сыреть. Туус сиигирбит, ардах кэлээри гыммыт
□ Кыыс ньылыбырас солко былаата сиигирэн хаалла. Л. Попов
Быйыл баҕас дьэ сир сиигирии бөҕөнү сиигирдэ, быһыыта. П. Егоров
[Кураайы] ходуһалар, сөҥүү түһүүтүттэн эрэ сиигирэр буоланнар, үүнүүлэрэ мөлтөх. ПАЕ ОС
Сиигирбит хаар …… уонна отуу буруотун хабархайдыҥы сыта холбоһон тымныы салгыҥҥа илгийбэхтии тураллара туохха да холобура суох үчүгэй. Амма Аччыгыйа
△ Сииккэ ылларан, илийэн хаачыстыбаҕын сүтэр, буорту буол. ☉ Терять качество, портиться, пропитываясь влагой, отсыревать. Испиискэ сиигирбит
□ [Октя:] Кока, аҕал эрэ ити мин искириипкэбин
Сиигирэн хаалла дуу, хайаата, боруобалаан көрүөххэ. Суорун Омоллоон
Куһаҕаннык кэбиһиллибит хотойуулаах от сайыҥҥы, күһүҥҥү ардахха балтараа миэтэрэҕэ тиийэ сиигирэр. ПАЕ ОС
2. кэпс. Уулан (үксүгэр киһи уйадыйан хараҕа ууланарын этиллэр). ☉ Слезиться, увлажняться (о глазах — обычно говорят, когда это происходит от наплыва чувств)
Уйадыйа сиигирбит хараҕын кистээн, истиэнэ диэки хайыста. Э. Соколов
[Сэрии огдооболоро] таптыыр доҕотторун суохтаан, харахтара сиигирэ-сиигирэ саас-үйэ тухары сүтэрсии кутурҕаннаах ырыатын ыллыыллара. «ХС»
Дьэ тулуурдаах киһи этэ. Хор, хараҕа биир да уолугар сиигирэн ылбатаҕа ээ. Г. Нынныров
3. көсп., кэпс. Тот, тото аһаа. ☉ Насыщаться, наедаться. Манан аска сиигириэ суох киһи
□ «Сиигирдэҕим үһү!» — диэтэ Моҕус биирдэ. Суорун Омоллоон
♦ Иһэ сиигирэр — аһаан тотор, топпутун билэр. ☉ Наедается, чувствует сытость
[Икки атахтаах] Илгэлээх үүтүн иһэн, Иһэ сиигирэн, Ириэнэх хааннанан Ийэ сирин кэриимнээтэ. Өксөкүлээх Өлөксөй. Түүтэ (түүтүн төбөтө) да сиигирбэт — тириппэт, көлөһүннэммэт. ☉ И пота на шерсти не заметишь (о выносливой лошади)
[Соноҕос] мантан өрөпкүөмҥэ диэри өкөчөҥ былаастаах тарайа сэлиинэн киирэн баран, көр, түүтүн да төбөтө сиигирбэт эбээт! Амма Аччыгыйа