побуд. от көҕүй = увлекать (своим примером); завлекать чём-л.; соблазнять на что-л.

1) обманывать, плутовать, мошенничать; албыннаан ыл = взять обманом что-л.; атыыһыт албыннаабатаҕына , иһэ ыалдьар посл. у купца, если не обманет, живот болит; 2) соблазнять, прельщать чём-л.; арыгынан албыннаа = соблазнить вином.

I 1) соблазнять, завлекать кого-л., кружить голову кому-л.; 2) отвлекать, сбивать с толку; 3) диал. стягивать, затягивать, зашивать (напр. дыру на одежде, вместо того, чтобы поставить заплату) # талаҕынан иирт = сплести что-л. из ивовых прутьев.
II взбивать (сливки, сметану).

туохт. Кими эмэ ымсыырда көһүн, тугунан эмэ ымсыырт. ☉ Завлекать, соблазнять кого-что-л.; заигрывать, кокетничать с кем-чем-л.
Ларьяна …… кини иннигэр көөчүктэнэр. Р. Баҕатаайыскай
Бурдук, будьуруйа буһан, кыһыл көмүс кырымахтаах күн анныгар көөчүктэннэ. М. Доҕордуурап
Кыыл таба чынарыйан, көөчүктэнэн куотарга дылы. А. Сыромятникова

I
туохт.
1. Таба суолтан туоратан бутуй, булкуй. ☉ Вводить в заблуждение, сбивать с толку, запутывать
[Ньукулай:] Арай мин сонунум диэн аҕам оҕонньор миигин үҥэн нэһилиэги иирдэн эрэр, бүгүн дьүүллүүр күннэрэ. А. Софронов
Онуоха эбии тойоно иирдэн кэбиһэн, көрүөҕүн да көрдөрбөт, саныаҕын да санаппат буоллаҕа үһү. Н. Заболоцкай. Холкуос тойотторун иирдэҥҥин холкуоһу үрэйтэрэргэр тиийбит үһүгүн. А. Федоров
2. сөбүлээб. Бэйэҕин сөбүлэтэн, таптатан, кими эмэ сиэри-майгыны кэһэргэ угуй. ☉ Влюбить в себя кого-л., соблазнять, вскружить, морочить голову кому-л.
Арай биирдэ, Быстахов эдэр кыыһы иирдибит диэн сурах институт иһигэр өрө үллэ түспүтэ. Н. Лугинов
Ыал олоҕун алдьатарга тиийдэ, кэргэннээх киһини иирдэн эрэр. М. Попов
Ол үөннээх иирпитин, эрбин былдьаан эрэрин ордугун собус-соруйан мин хааммын хамсатан, эйигин аны мунньах аайы хайгыырыгар күөмэйэ бүтэр буолбат дуо? Дьүөгэ Ааныстыырап
II
туохт. Сүөгэйи күүгэннириэр, хойдуор диэри ытыгынан булкуй (арыы оҥороору). ☉ Взбивать масло из сливок или сметаны
Биир сарсыарда туран, Таал-Таал эмээхсин икки ынаҕын сүөгэйин долбууруттан ылан, иирдэн талыгырата олордо. Саха фольк. Кэл, сүөгэйгин аҕалан иирт, тымныйан хаалыа. А. Софронов
Ити икки ардыгар ийэм сүөгэйин иирдэн бүтэрдэ. Н. Заболоцкай

туохт.
1. Кырдьыгы токурут, сымыйалаа. ☉ Искажать правду, намеренно обманывать, лгать
Үрүҥнэр, бэл, күрүүр күннэригэр биһигини албыннаабыттар ээт: кыргыһа бардыбыт диэн баран, күрээн хаалбыттар. П. Ойуунускай
Тоҕо бу албынныы олоробунуй? Кырдьыгынан кэпсээн биэрдэхпинэ... Софр. Данилов
Куттанан албыннаабакка кырдьыгынан көрдөрүүй: Этэрээтигэр саллаат-дьон төһөнүй? Күн Дьирибинэ
2. Угаайылаан, үктэтэн, киитэрэйдээн бэйэҥ сыалгын ситиһэ сатаа. ☉ Путем плутовства, обмана, мошенничества добиваться своей цели
Сыҕаайап норуоту албыннаан, Лухаҕа сымыйанан кыыһырбыта буоларын туһунан тыл эттэ. Амма Аччыгыйа
Кинилэри, хараҥа тыа дьонун, албыннаабыттар, кини уолугар тиийэ үктэппиттэрэ. Н. Заболоцкай
«Эн кыра дьону албыннаан ааккын билбэт гына байдыҥ», — диэн утары эттэ Друзьянов. М. Доҕордуурап
3. Ханнык эрэ буолбута буол, кубулун. ☉ Принимать (какой-л.) вид, притворяться
Хайа алы гынан, албыннаан, баар-суох баттаҕын үргээн ылан, сиргэ түһэрбэккэ эрэ, хоонньубар симпитим буоллар... П. Ойуунускай
Киһим миигин албыннаан утутаары, утуйбут буолан муннун тыаһата сытта. Амма Аччыгыйа
«Эн үрүҥҥүн дуу, кыһылгын дуу? Дьэ эт эрэ, үчүгэй оҕо буоллаҕыҥ дии»,— Хампаахап албыннаан ыйытта. Дьүөгэ Ааныстыырап
△ Ылыннарыылаахтык, сымнаҕастык этэн, тылгар киллэрэн түөкэйдээ, төбөтүн иирт. ☉ Своими мягкими увещеваниями вскружить голову кому-л.; соблазнять кого-л.
Албынныан быатыгар сыстаҥнаабыта, санаабын эрийэ охсубута түргэниэн. Дьүөгэ Ааныстыырап
Сүбэлээбиттэрин курдук кэпсэтэн, Манчаарыны албыннаан, дьиэбэр киллэриэх буоллум. МНН
Аан маҥнай, күнүс, Албынныырын саҕана, «Түүнүнэн түүлгэр киирэн, Күнүһүнэн атынан кэлэн, Көрөн барар буолуом», — дии-дии, Сырдыгынан сылаанньыта турбута. Саха нар. ыр. II
△ Тугунан эмэ сымыйа суолунан санааҕын аралдьыт, санааҕын минньит. ☉ Утешать себя чем-л. необычным, обманывать себя иллюзиями
[Маайа:] Аны эн миигин кэргэннээхпин диэмэ, мин даҕаны киһилээхпин диэн санаабын албынныам суоҕа. А. Софронов
Мин бэйэм бэйэбин албыннаан Минньигэс санаанан сүрэхпин сылытан, Кыра да сыһыаҥҥа, биир мэник ууралга Улахан суолтаны биэрэбин, быһыыта. Т. Сметанин