смотреть очень ясными и круглыми глазами; мэкчиргэ тула көрөн эрэ-лиҥнэтэр сова посматривает во все стороны ясными и круглыми глазами.

сова || совиный; мэкчиргэ үрдүк тиит төбөтүн былдьаһарыгар дылы погов. подобно сове, старающейся сесть на вершину высокой лиственницы (о человеке, стремящемся к высокому положению в обществе, не имея к этому никаких оснований).

аат., түөлбэ. Хаар эбэ. ☉ Полярная сова
Хамныы түстэ хаппыт тиит чыпчаала, Хаачыгырыы олордо Хаар Эбэ — Ханчаала. Болот Боотур
Отон аһылыктаах мас көтөрдөрө аҕыйаатаҕына, ханчаала дьыалата хаахтыйар. «ХС»

аат., түөлбэ. Хотугу мэкчиргэ, хаар эбэ. ☉ Полярная сова
Сыгынньах систэр быыстарынан муус маҥан хапчаала, бүтүннүү кынат иччитэ буолан, аргыый көтөн налыҥныыр. Н. Заболоцкай

аат. Кыра кэрбээччилэринэн аһылыктанар, төбөтүн босхо кэриэтэ кэбэҕэстик эргичиҥнэтэринэн биллэр, түүн сырыылаах, улахан төгүрүк харахтаах, тыҥырахтаах көтөр. ☉ Сова
Үөт мэкчиргэтэ. Тиит мэкчиргэтэ. Кул гаахтаах мэкчиргэ.  Мэкчиргэ үрдүк тиит төбөтүн былдьаспытыгар дылы (өс ном.). Үс сэргэ турарыттан биирдэригэр мэкчиргэ моонньо суох баһа эргичиҥнээн, хараҕа эрилиҥнии олорор. Амма Аччыгыйа
ср. алт. мэчиртке, тув. межерген, бур. бэксэргэ ‘сова’

I союз.
уустук этиилэргэ араас суолтаны биэрэр тыл. Сказал, что он сделает - оҥоруом диэн эттэ. Понял, что сова полезна - мэкчиргэ туһалааҕын өйдөөтө. Сделано так, что не сломаешь - алдьаммат гына оҥоһуллубут
II мест.
туох, тугуй

сущ.
туох

сыһ. Мэкчиргэ курдук, мэкчиргэни санатардыы. ☉ Как сова, подобно сове
Сортуохап, Куонаан сирэйэ дьэс-алтан курдук дьэбидийэ түспүтүн, мыкыгыр төбөтө м э к ч и ргэлии лэкээриҥнии олорорун көрөн, т угу этэрин умнан, мух-мах буолла. А. Сыромятникова
Экскаватор хомуоһа Эрги чиҥниир мэкчиргэлии, Тааһы баһан Мас сыыналарга түҥэтэлиир. «ХС»

аат. Боруҥуйга үгүстүк көтөр, кутуйаҕынан аһылыктанар, хараҥаҕа киһи үрдүгэр түһэ сатыыр идэлээх мэкчиргэ көрүҥэ. ☉ Сова болотная
Түлүрбэх кыыл төргүүүлээх. Саха фольк. Налыы [киһи аата] биһикки түлүрбэх курдук түүн сырыыламмыппыт ыраатта. И. Никифоров
Ый быыһа хараҥа, Ытыс таһынар хараҥа! Үрүҥ таҥаска түһээрилэр Үөрдүһэллэр түлүрбэхтэр. Баал Хабырыыс
Ээ, мэкчиргэ — түлүрбэх күлүкүччүйэр эбит. Сэмээр Баһылай

аат. Кыра кэрбээччилэринэн аһылыктанар, мэкчиргэттэн быдан улахан, түүн сырыылаах тыҥырахтаах көтөр. ☉ Бородатая неясыть
Хаххан модьу атаҕын Хаппыт мастыы тыаһатар. Күннүк Уурастыырап
Хараҕа да сытыытынан Хаххаҥҥа тэҥнээх ким баарый? С. Васильев
Күнүскү көтөрдөр ылы-чып барбыттарын кэннэ, хараҥа буолуута түүҥҥү сиэмэх көтөрдөр: мэкчиргэлэр, модьугулар, өлбүргэлээхтэр, хахханнар бултуу тахсаллар. ББЕ З
ср. нен. ханебцё ‘сова’

сессия; РСФСР Верховнай Сове-тын сессията сессия Верховного Совета РСФСР; экзамен сессията экзаменационная сессия.