плотно соединённый, плотно пригнанный; ыпсааһыннаах аан хорошо пригнанная дверь.

I. прич. от спарить; 2. прил. (соединённый в пару) паараламмыт, хоһуламмыт, иккилии холбоммут.

страд. от холбоо = 1) соединяться, связываться, быть соединённым, связанным; 2) смешиваться, быть смешанным.

I м. штат (сорох буржуазной федеративной государстволар састааптарыгар киирэр государственной территориальной единица); Соединённые Штаты Америки Америка Холбоһуктаах Штаттара.

возвр.-страд. от холбоо = 1) соединяться, связываться; быть соединённым, связанным; атын атыгар холбонно его лошадь он присоединил к своей; 2) смешиваться, перемешиваться; быть смешанным.

I
туохт., поэт. Олус чэпчэкитик сиргэ барбах атаҕыҥ төбөтүнэн эрэ таарыйан үктэнэрдии хаамп. ☉ Ходить легкой походкой, едва касаясь земли
Уол бачыыҥкаларын төбөтүнэн дугуйан хаамар. Н. Габышев
Санаабар эйигин сынньатан тыаһа суох дугуйа хаамабын. «Чолбон»
Таня саһыгыраччы күлэ-күлэ, хааман дугуйда. «ХС»
II
даҕ., фольк. Туспа үөскээбит, ойдом оҥоһуулаах; туспа, ойдом. ☉ Существующий самостоятельно в ряду других подобных предметов, не соединенный, не сливающийся с другими в нечто целое, отдельный
[Этиҥ] итир былыт илдьиттээх, дугуй былыт олбохтоох. Өксөкүлээх Өлөксөй
Дугуй буорбуттан туоруур күнүм буолла. Д. Говоров
Үрүҥ Айыы Тойон саппахтаах айыы дугуй халлаан дойдулаах. ТТИГ КХКК

1. аат. Туора мас, буруус (хол., хаптаһыннары туттарарга). ☉ Поперечный брус (доска) для скрепления продольных досок
   Ким хайа иннинэ наарба үрдүгэр тэлгэтэ ууруллубут хаптаһыннары тоҕо дьулуруйан ыстаммыт Дабаан тойонун Богучевы Коля эндэппэккэ биллэ. Эрилик Эристиин
2. даҕ. суолт. Буруус мастан оҥоһуллубут, туттарыллыбыт. ☉ Соединённый, скреплённый поперечным брусом (доской)
   Үс-түөрт саһаан усталаах наарба о стуолга тимир куруускалар, тимир тэриэлкэлэр, мас ньуоскалар барчаланан сыталлар. Амма Аччыгыйа. Вадим Ионович тугу эрэ суруна олорон, наарба атахтаах сиэрдийэ остуол үрдүгэр, үлэһиттэрэ тутан киирбит иһиттэрин уурталаабыттарыгар, соһуйбут к у р д у к , күө-дьаа буола түстэ. Тумар ча
   русск. нарва

I
аат., эргэр. Ыраах сыалы дэлби тэбэр уһун киэҥ уостаах, икки көлүөһэлээх сэрии сэбэ. ☉ Артиллерийское орудие с длинным стволом, предназначенное для стрельбы по целям на большие расстояния, пушка
[Алаапыйа эмээхсин:] Тэргэнинэн, дьаадаранан, бэл диэтэр, бүтүн таас куораттары бүтүннүү кумах курдук үлтүрүтэ тэптэрэллэр үһү. П. Ойуунускай
Хаһан да тэргэн эстэн Оҕо уутун аймаабатын. И. Гоголев
Сэрии тиһэх тэргэнин тыаһа уурайарын кытта эмискэ сынньалаҥ, байылыат олох кэлбэтэҕэ. Эрчимэн
◊ Тэргэн саа көр саа
Тэргэн саа тигинээтэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Бу куорат тойотторо, Утары хааман киирэн Тэргэн саанан чиэс бэрдилэр. Саха нар. ыр. II
II
даҕ., эргэр. Улахан, бөдөҥ, толуу. ☉ Большой, крупный
Элбэх тэргэн тииттэрдээх, Эҕэрдэлээх эргэнэ хара тыа Эргиччи иилии үүнэн турар эбит. Күннүк Уурастыырап
Тэргэн тиит саҕа Дэгиэлээх игиилээх …… Сулуктуйбат Суодайа хара ууска Суорумньулаан ыытабын. Д. Говоров. Муҥутаабыт тэргэн ый Хомуһуннаах сырдыгыныы, Иэйиим күөдьүйэн, күүһүрэн, …… Унаар ырыа үөскүүр аргыый. Түһүлгэҕэ т.
◊ Тэргэн аартык көр аартык
Маҥнай биһиги тыраахтардар, массыыналар тибилийбит тэргэн аартыктарын устун испиппит. Далан
Тэргэн айан суола көр айан. Куоракка киирэр тэргэн айан суола кыһынын баҕас ыппыт охтуу сыыйыллар. В. Титов. Тэргэн бүөрэ көр бүөр
ср. др.-тюрк. теркин ‘соединённый, объединённый; собрание, скопление’, бур. тэргэд һара ‘полная луна’, эвенк. аткекаан тээрканни ‘полнолуние’