сов. см. сознавать(ся).

узнавать, познавать; набираться знаний.

несов. 1. (обладать зрением) көр, хараххынан көр; 2. кого-что көр, харахтаа; я видел море мин муораны көрбүтүм; 3. кого (встречать) көр, көрүс; я видел в жизни много хороших людей мин олоҕум устатыгар элбзх үтүө дьону көрбүтүм; 4. что (наблюдать, испытывать) кер, керүс; я много видел в своей жизни мин үйэбэр элбэҕи көрсүбүтүм; 5. что (представлять) санаа, ойдөө, көр; я вижу его как живого кинини сибилигин тыыннаах курдук саныыбын; 6. что (сознавать) көр; я вижу свою ошибку алҕаһаабыппын көрөбүн; 7. в ком-чём (считать, находить) көр, өйдөө, аах; я не вижу в этом ничего плохого манна туох даҕаны куһаҕаны көрбөппүн; он видит в музыке своё призвание кини музыканы бэ-

туохт. Тугу эрэ сыыһа гыммыккын, оҥорбуккун билинэн хомой, сэмэлэнэ санаа. ☉ Испытывать сожаление, раскаяние по поводу содеянного
Олоҕу, өлөр күн кэллэҕинэ кэмсиммэт гына олоруохха наада. Софр. Данилов
Билигин дьиэбэр эбитим буоллар ону гыныам, маны оҥоруом хааллаҕа диэн, туой кэлбитин кэмсинэн тахсааччы. Күннүк Уурастыырап
Билбэт киһибин бүтэйдии сэмэлээбиппиттэн кэмсинэ санаатым. Н. Кондаков
ср. монг. гэмши ‘раскаиваться, сожалеть о совершившемся’, алт. кемзин ‘сознавать свою вину, раскаиваться’

нареч. разг. теһөлүү, хастыы; # почём я знаю? мин хантан билиэмий?

прил
суох. Отсутствующие ученики узнают завтра - суох үөрэнээччилэр сарсын билиэхтэрэ

многокр. от бил = 1 знать, узнавать (многих); ити дьону билитэлиибин я знаю всех этих людей.

флюгер; тыал хайысхатын флюгерынан бил = узнавать направление ветра по флюгеру.

узнавать по приметам; предугадывать, предсказывать; предчувствовать; курааны билгэлииллэр предсказывают засуху.

одобрять, признавать; мин эн эппиккин биһирээтим я одобрил то, что ты сказал.