сов. и несов. сомоҕолос, бөҕөргөө.

аат. Бииргэ сомоҕолоһуу, ыкса түмсүү, доҕордоһуу. ☉ Братство, братание, содружество
Туругурдун норуоттар көҥүллэрэ, кинилэр бырааттаһыылара. Амма Аччыгыйа

даҕ. Элбэх бөдөҥ туораах курдуктар сомоҕолоспуттарыттан турар курдук лоппоруттаҕас ньуурдаах. ☉ Имеющий крупнозернистую поверхность
Суолу мэһэйдии сытар «Кырыыстаах таас» быдьырыттаҕас ойоҕоһо дьон сынньанаары өйөнөрүттэн килэрийэ элэйбит этэ. Н. Якутскай

дьүһ. туохт. Тустуспа туорах курдуктар сомоҕолоспуттарын курдук көрүҥнэн (хол., иэдьэгэй туһунан). ☉ Створаживаться, иметь зернистый вид (о молоке, твороге). Үүппүт иэдьэгэй буолан быдьырыйан тахсыбыт

буол диэнтэн хай
аата. Урукку өттүгэр норуоттар сэрии буолуутугар утары тэринэн сомоҕолоспут этилэр. Суорун Омоллоон
Мин санаабар, саамай куһаҕан быһыы — буруйа суох киһини уорбалааһын, мэлдьи итэҕэйбэт буолуу. Н. Лугинов

ж. 1. (по гл. консолидировать) сомоҕолоһуннарыы, бөҕөргөтүү; 2. (по гл. консолидироваться) сомоҕолоһуу, бөҕөр-гөөһүн.

сущ
(мн. ч. нет)
гранит (туорахтыы сомоҕолоспут кытаанах таас; араас тутууга туһаныллар)

даҕ. Кытаанах соҕус төгүрүктүҥү бытархай эттиктэр сомоҕолоспуттарыттан турар (хол., иэдьэгэйи, балык искэҕин эбэтэр олорго маарынныыр эттиктэри этиэххэ сөп). ☉ Зернистый (напр., о твороге, икре рыб и т. п.)
Иэдьэгэй курдук, быдьыгырас күөх былыттаах халлааҥҥа үргэл үмүөрүһэ дьиримнээтэ, араҕас сулус, сэттэ кытархай туочука буолан, тэһэ анньылынна. Л. Попов
«Өйөмү» диэн баар. Мууска киирэн баран истэххинэ, эмискэ түбэһиэххин сөп. Собо хатырыгын курдук быдьыгырас гына тоҥмут буолар. А. Сыромятникова
Бу хаппыыста (өҥнөөх хаппыыста) иэдьэгэйи тэлгэппит курдук быдьыгырас үрүҥ уонна кытаанах сүрэҕэ сибэкки модьу-таҕа атахтара симсэ үүммүттэриттэн үөскүүр. ФНС ОС

с. 1. (дружеское единение, союз) бииргэ сомоҕолоһуу, бииргэ түмсүү; содружество наций нациялар бииргэ сомоҕо-лоһуулара; 2. (общество, объединение) түмсүү; содружество художников художниктар түмсүүлэрэ.

аат.
1. Тыынар тыыннааҕы ыараханнык сүһүрдэр бэссэстибэ. ☉ Вещество, вызывающее отравление, яд
Сэппэрээк сибэккилэнэр кэмигэр ынырык куһаҕан дьааты таһаарар. ПНИ ЭД
Табахсыт дьон никотин дьаатынан сутуллаллар. ПНЕ СТ
Моҕой дьаатыттан медицинаҕа эмп оҥороллор. ББЕ З
2. көсп. Куһаҕан кэмэлдьи, кыдьык. ☉ Дурная привычка, порок
Бу курдук дьадаҥы, кыһалҕалаах буолар этиэм, хаарты дьаата баҕайы иҥэн хаалан, маннык олоххо олордоҕум. А. Софронов
Бу кэмҥэ бар дьон кылаас өстөөхтөрүн утары сомоҕолоһоллоругар биир суол сүрүн мэһэйинэн аҕа уустарынан атааннаһыы дьаата буолар. Амма Аччыгыйа
Төрөппүттэрэ өлөллөрүн кытта Григорий арыгы, хаарты дьаатыгар олус күүскэ ылларан баайыттан өлгөм-өлгөмнүк ыыталыыр буолбута. Д. Таас
3. үөхс. Куһаҕан саҥнаах киһи, баҕайы, дирээн. ☉ Подлый человек, мерзавец, негодяй
«Бу дьаат сирэйэ-хараҕа бэрт турбут ээ... Бадаҕа дьээдьэтин көмүскүүр ээ», - диэн саныысаныы хомсомуол сэкирэтээрэ тыл биэрдэ. П. Ойуунускай
Хата бэрт ыалга түбэһэн бэркэ олоруохпутун, ити полиция дьааттар таҥнары сүпсүйэн кэбистилэр. Эрилик Эристиин