Якутские буквы:

Якутский → Русский

сорго

модальное сл. к несчастью, на беду; сорго оҥочо да суох эбит к несчастью, и лодки не оказалось.

муҥ-сор

сильная мука, безмерное страдание, пытка (моральная и физическая).

сор

  1. несчастье, горе, беда; хара сор несчастье, мука; сор быатыгар к несчастью; сору көр = хлебнуть горя, повидать горя; сор маһы кэрийбэт, кипини кэрийэр поел. горе ходит не по деревьям, а по людям; 2. в знач. нареч. диал. исключительно, превосходно, очень; сор ытааччы он превосходный стрелок; сор көрүгэс он очень зорок # сор суоллан= погибать, пропадать (обычно преждевременно, от несчастного случая).

сор-муҥ

мука, мучение, страдание.

Якутский → Якутский

сорго

аат сыһыан т. Саҥарааччы этиллэр санааны баар быһыыга-майгыга куһаҕан содуллаах диэн сыаналыырын көрдөрөр. Выражает субъективную отрицательную оценку высказываемой мысли как неудачного стечения обстоятельств (к несчастью)
Сорго, куһаҕан сымыйа буолбат. Софр. Данилов. Сорго, кэлин Красовскай бөлөҕөр провокатор киирэн, кистэлэҥинэн үлэлээччилэр сорохторун гестапоҕа тыллаан биэрбитэ. С. Смирнов (тылб.)

дьэ сор диэтэҕин

дьэ бэрт да өлүү доҕор диэн курдук
Дьэ сор диэтэҕиҥ. Бу кэриэтин ситэн сиэбитэ буоллар, күн эрэйин көрүөм суоҕа этэ. В. Ойуурускай

муҥ-сор

аат. Киһ и т уруг ун, өйү нсанаатын айгыратар улахан эрэй, кыһалҕа. Мука, безмерное страдание (моральное и физическое)
Бу кырдьаҕас көрүҥэр кинилиин муҥ-сор аргыстаспыта киһи хараҕар тутатына быраҕыллар. «ХС»

сор

  1. аат. Киһиэхэ эрэйдээхкыһалҕалаах быһыы, киһи эрэйдэнэр муҥа. Несчастье, страдание, мучение
    Дьол сор икки киһини кытта тэҥҥэ сылдьаллар (өс хоһ.). Билигин мин дьол туһунан таҥараҕа тиксэр кэриэтэ санаан ааһабын. Оттон сору хас хардыым аайы көрсөбүн. М. Доҕордуурап
    «Бу туох айыыбар сорго түбэһэн эрэбин?» — дии-дии, Сөдүөччүйэ ытамньыйда. М. Доҕордуурап
    2
    даҕ. суолт., сордоох диэн курдук. Саха боруодата диэн кырата-куйата, ааста эрэ диэн эмиэ сор сүөһү этэ. Н. Лугинов
    Субу сор олох Сотору сууллуо! Эллэй
    Бүгүҥҥү оркестр сөҥ, толуу дорҕоонун, Бүрүөһүн литавра бүтэй охсуутун Дьүөрэлии өйдөөҥ дуу, эһиги ыччаттар, Дьүдьэх, сор олохтоох өбүгэм ынчыгар. В. Сивцев
    Сор суоллаах — эрэйдээх-кыһалҕалаах олохтоох; дьоло суох. Несчастный, преследуемый несчастьем
    Сииккэ сиэлбит, хараҥаны ытыспыт сор суоллаах, уһун муҥнаах мин буоллум. С. Зверев
    Сол курдук, сур бөрө сокуона сокуоннаах, Сор суоллаах олоххо олоорпут биһиги. С. Васильев
    «Сор суоллаахтар, биирдэ күөх окко үктэммэккэ, күнтэн сүтэрбит буолуо», — диэтэ Сөдүөччүйэ. М. Доҕордуурап. Сор суолланна — быстах өлүүгэ өллө. Погибнуть, умереть преждевременно (обычно от несчастного случая)
    Суолтан тэйиччи, сыгынньах кырдалга, Сор суолламмыт хаһан эрэ көмүллүбүт. С. Тарасов
    Дьахтар бурдук ыһыыта бүтэрин аҕай кытта эмиэ сор суолламмыта. И. Никифоров
    1953 с. атырдьах ыйыгар кини [Бобков] эмиэ сор суолламмыта: ууга түһэн өлбүтэ. «ХС». Сорун (сор хаанын) сордоо — кими эрэ эрэйгэ тэп, улаханнык эрэйдээмуҥнаа. Мучить кого-л., причинять страдания кому-л. «Аат сүөһүтэ сорбун сордоон да эрэр!» — диэн ботугураабытынан, Микиитэ ынах кэнниттэн сүүрдэ. Амма Аччыгыйа
    Кини миигин куруутун ыстырыыстыыр, сорбун сордуур этэ. Н. Якутскай
    Кыра сылдьан иринньэҕэ, ыарыһаҕа — сор хааммын сордообута. В. Титов. Тоҕус сорунан — элбэх күүскүн, сыраҕын биэрэн туран, олус эрэйдэнэн. соотв. с горем пополам, с грехом пополам
    Атаҕым батыллыбытын тоҕус сорунан ороон, эмиэ сыылан истим. М. Доҕордуурап
    Куоһарыы [киһи аата] тоҕус сорунан чаанньык эрэ өрөрө. Н. Босиков
    Тоҥуу хаарынан бэрт бытааннык, ыарыыбын тулуйа-тулуйа тоҕус сорунан сыылан, түүнү быһа айаннаан, халлаан сырдыыта санчааһы буллум. И. Сосин
    ср. уйг. шор ‘несчастье; судьба, доля, участь’, бур. шоро ‘беда’, алт. шор ‘неудача’

сор-муҥ

аат. Киһини улаханнык эрэйдиир быһыы, киһи олус эрэйдэнэр, муҥнанар туруга. Страдание, мучение, горе, беда
[Боккуо:] Аҕам, ийэм бааллара буоллар, ама бу курдук сору-муҥу көрөн сылдьар этиэм! А. Софронов
Сэрии ыһыах, көр-күүлэй буолбатах. Сэрии — сор-муҥ, өлүү. Софр. Данилов
Сор-муҥ бөҕөнү көрдүм, ытыырбар хараҕым уута уолла, санааргыырбар өйүмсанаам уоһунна. М. Доҕордуурап

эрэй-сор

аат. Улахан муҥу көрүү. Несчастье; проклятие
Ардах былытын курдук ыанньыйан, Аһыы-кутурҕан сүрэхпин буулаата, Эт бэйэбин, дууһабын хаарыйан Эрэй-сор дьыбарынан кууста. И. Егоров
Эрэй-сор эрийбит эдэркээн бэйэтэ Өлүүнү утары хайыста. П. Филиппов
Эрэйи-сору көрбүттэрэ: Муссерен таһыйбыта, полиция биир ый муҥнаабыта. Эрилик Эристиин

Русский → Якутский

сор

сущ
(мн. ч. нет)
сыыс, бөх.

сор

м. сыыс, бөх; вымести сор сыыһы харбаа; # вынести сор из избы дьиэ иһинээҕи иирсээни таска таһаар.


Еще переводы:

тоттугулааһын

тоттугулааһын (Якутский → Якутский)

тоттугулаа диэнтэн хай. аата. Ыччат буорту буолуутун сүрүн биричиинэтэ аччыктааһын, сорго-муҥҥа тэбиллии, атаҕастаныы буолбакка, төттөрүтүн, тоттугулааһын буолар. «Саха с.»

постичь

постичь (Русский → Якутский)

сов. 1. кого-что (понять) өйдөө, бил; постичь смысл чего-л. ис хоһоонун өйдөө; 2. кого тап, бул; его постигло несчастье кинини сор тапта, кини сорго түбэстэ.

аньыы

аньыы (Якутский → Якутский)

I
көр айыы («й» мурун дорҕ.)
«Аньыы! Ол эмиэ тугай?» — диэн хомойдо кинээс саҥата. Н. Заболоцкай
«Кукаам, солуута суох ытаама. Аньыы, дьоло суох буолуоҕуҥ», — диэтэ кини [ийэтэ Машаҕа]. М. Доҕордуурап
II
көр айыы («й» мурун дорҕ.)
Аньыыта суох дууһаны таҥара харайбыт. А. Софронов
Чэ, кэбис, аньыы үрдүгэр аньыыны оҥорор, үлүгэр үрдүгэр үлүгэри оҥорор сатаммат. П. Ойуунускай
Соруйан күрэппитим. Эһиэхэ холбоспут аньыыбын боруостаары. Амма Аччыгыйа
Күн ыраахтааҕыга буруйу, таҥараҕа аньыыны оҥостон эрэҕин. Күннүк Уурастыырап
Аньыыга киир (бар) көр айыыга киир (бар)
Эдэркээн кыргыттар «Аньыыга киирбэтэх ааппытын Алдьатыа, киртитиэ», — дэһэннэр, Кистээн кэпсэтэр эбиттэр. А. Бэрияк
Аньыы иннигэр көр айыы иннигэр. Ол бэтэринээр оҕону ыҥырбытым даа, аньыы иннигэр кэлиэ суоҕа. «ХС»
Аньыыны кистээбэккэ эттэххэ көр айыыны кистээбэккэ эттэххэ. Аньыыны кистээбэккэ эттэххэ, биирдэ хойутаан турардааххын. Аньыыта таайар (тардар) көр айыыта таайар (тардар). «Аньыылаах дууһаҕа — аньыыта таайдаҕа, дэлэ дьаабыламмат», — диэччилэр эмиэ бааллара. Күннүк Уурастыырап
Ханнык аньыым таайан бу айыылаах хара сорго хаптардамый? Суорун Омоллоон

тайахтаа

тайахтаа (Якутский → Якутский)

I
туохт. Тайаҕы бултас. Охотиться на лося
Эһэни көрдөҕүнэ — эһэлиэ, тайаҕы көрдөҕүнэ — тайахтыа. П. Ойуунускай
Биир күһүн биһиги, куолубутунан тайахтыы таҕыстыбыт. Амма Аччыгыйа
Күһүөрү соҕус иккиэ буолан Силээннээх үрэҕэр тайахтыы таҕыстыбыт. Т. Сметанин
II
туохт. Кимиэхэ эмэ тайаҕы биэр, тайахта туттар. Давать кому-л. посох, обеспечивать, вооружать кого-л. посохом
Улуу баайдары, Мин курдук, ким Муус дьолуо тайахтаан, Муус дьоҥкурууну состорон Суолга хаамтарыа баарай! С. Зверев
Муус тайахтаныы — умнаһыттыйыы, дьадайыы: «муус дьоҥкуо тайахтаабыта». КНЗ СПДьНь
Муус дьоҥку (дьолуо) тайах- таа — кими эмэ киһи аатыттан аһаран, сорго-муҥҥа, умнаһыт олоҕор тиэрт. Доводить кого-л. до нищенского существования, обрекать на несчастье, горе
Чоочо баай тойон абаҕам …… Муус дьоҥку тайахтаабыта, Муҥ бөҕөнү состорбута, Халҕаһа эҥээрдээбитэ, Хатырык сиэхтээбитэ, Хара хаанынан ытаппыта. Саха фольк. Улуу дойдуну Тумнары баттаабыт Улуу баайдары Мин курдук ким Муус дьолуо тайахтаан, муус дьоҥкурууну состорон Суолга хаамтарыа баарай! С. Зверев

холуоһа

холуоһа (Якутский → Якутский)

аат. Сииктэн харыстыыр, хаатыҥка, бачыыҥка таһынан кэтиллэр эрэһиинэ атах таҥаһа. Низкая резиновая обувь, надеваемая поверх сапог, ботинок, для предохранения от сырости, галоши
Коля …… холуоһатын тумсун көрбөхтөөтө, ууллаары дьиппинийбит инчэҕэй хаары тэппэхтээтэ. Амма Аччыгыйа
Сотору Кеша холуоһанан саллыахайдаан тахсан, кирдээх уулаах солуурун тоҕон кэллэ. Н. Габышев
Быйыл күһүн сиэним уол оскуолаҕа киирэр, ийэтэ хаатыҥкатыгар холуоһа ылбата диэн ытыы-соҥуу бөҕө. Г. Николаева (тылб.)
Холуоһаҕа олорт (олорус) калька. — кими эмэ албыннаан кыбыстыылаах балаһыанньаҕа киллэр, куһаҕаҥҥа тэп. соотв. посадить в галошу
[Ньукулай] наар күрүөйэх олоҕо куһаҕанын, бэйэтэ тугу да билбэт, үөрэҕэ суох хараҥа буолан, куһаҕан киһи холуоһатыгар олорсон, эрэйгэ-сорго, саакка-суукка түбэспитин туһунан кэпсээхтиир. Г. Колесов
Кыраҕа албынныыр буоллаҕына улахаҥҥа олох даҕаны кураанах холуоһаҕа олордууһук. Р. Баҕатаайыскай
Биһиги өстөөҕү бэйэтин холуоһаҕа олордуохтаах этибит, кини албынын тута чуҥнаан, билэ охсуохтаахпыт. «ХС»

накаас

накаас (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Туох эмэ ыараханы, сору көрсүү, эрэй-муҥ. Мука, страдание, мучение
    Байбааскы курдук хамначчыт да киһиэхэ эргэ табыллан олорбутум буоллар, бу курдук хараҥа накааска, хара сорго олоруом суох этэ. П. Ойуунускай. Уон икки оҕобутуттан ордон хаалбыт Ньургуһуммут сүттэ, биһигини бу дойдуга тыыннаах накааһыгар хааллартаата. Дьүөгэ Ааныст ы ы р а п.
  3. Кимҥэ эмэ (хол., дьокутаакка, быыбарданааччыга) тугу эмэ толорорун туһугар ирдэниллэр сорудах, көрдөһүү. Наказ (поручение, обращение)
    [Иван Иванович:] Дьэ, билигин саҥа талар сууттарбытыгар үлэлэригэр накаас биэ рэрбит кэллэ. Ким тугу этиэн баҕарар баарый? П. Ойуунускай
    Үлэһиттэр норуодунай хонтуруол уорганнарыгар накаастары, сүбэлэри биэрэллэр, баар итэҕэстэри туоратарга этиилэри киллэрэллэр. «К»
    Депутатскай бөлөхтөр быыбардааччылар накаастарын, этиилэрин толорор иннигэр күннэтэ былааннаахтык үлэлииллэр. ПДИ КК
  4. сыһ. суолт., кэпс. Олус, наһаа. Слишком, очень
    Бу оҕолор баар буоланнар, ы а р ы й д а х п ы н а к ө р ө н - и с т э н к и һ и буолбутум, үөрэхпин бүтэрбитим. Дьэ, бу накаас үчүгэй оҕолор. АА ИБ
    Таҥара накааһа — улахан туох эмэ эрэйгэ киирии, сордонуу-эрэйдэнии. Му ка, жестокое страдание
    Сааһым тухары биирдэ сүрэҕим үөрэн күннээбиппин өйдөөбөппүн. Таҥара накааһа маннык ини… Оннук халыҥ айыыны оҥорбуппун да билбэппин. М. Доҕордуурап
    Уопсай тылы булбат атас түб э с т э ҕ и н э , таҥара накааһыгар угуоҕа. Р. Баҕатаайыскай
    русск. наказ
кыраман

кыраман (Якутский → Якутский)

I
даҕ.
1. Сиэрэ суох олус ыраах; наһаа ыраах уонна чиэски (үксүгэр ыраах, үрдүк, сир, дойду о. д. а. тыллары күүһүрдэн этэргэ тутлар). Дальний, далекий; чрезвычайно далекий (часто употр. как усилит
слово при определении расстояния до когочего-л., удаленности кого-чего-л.). Кыраман дойду. Кыраман сир. Кыраман ыраах дойду.  Мин тус хоту, Чыҥха хоту, Кыраман хоту Өһөстүк айаннаан испитим. И. Гоголев
Дохсун сүүрүктээх өрүс дэбилгэннээх долгуннарыгар төһө күндү баайы уһааран кыраман ыраахха кыйдыырыҥ буолуой? А. Федоров. Суланьа уһун суһуоҕун түөһүгэр түһэрэн, хайа кыраман оһуутугар баар буолбута. Н. Абыйчанин
Көрөбүн мин бүгүн былыты Кыраман үрдүктэн бэйэтин, Кылбаара тэлгэммитэ кэрэтин. М. Тимофеев
2. Олус өрдөөҕү, урукку, былыргы, быдан былыргы. Очень давний, давнишний
Итэҕэйиҥ, романтиктар, Мин хотугу кыраайбар Кыраман былыргыттан Көмүс муостаах таба баар. И. Гоголев
Бүгүн, кыраман дьыллар ааспыттарын да иһин, биһиги эһиги сэриигэ өлбүттэр сырдык мөссүөҥҥүтүн көрөр курдукпут. ЕП МИ
II
кыраман санаа (санаалаах) — хара, ыар (санаа). Злобный, мрачный, тяжелый (о мысли, намерении)
Кырыыстаах тыллаах, Кыраман санаалаах Кытай Бахсылааны уус Сириэдийбит-сиппит Сирэ-дойдута диэн бу эбит. П. Ойуунускай; кырамаҥҥа тур (этилин) — сорго, кырыыска, дьабыҥҥа (тур, этилин). На горе, на беду кому-л., к несчастью (сказать, сделать что-л.)
Түспүт төннүбэтэх, Барбыт эргийбэтэх, Кырыыска этиллибит, Кырамаҥҥа турбут булгунньах. П. Ойуунускай
Кырыыска турбут, Кырамаҥҥа этиллибит Кыыс Туйгун бухатыыр обургу …… Кэп туойуллан Түһэн иһэн ыллаабыт. Күннүк Уурастыырап

делать

делать (Русский → Якутский)

несов. 1. что (производить, изготовлять) оҥор, оҥорон таһазр; делать мебель миэбэллэ оҥор; 2. что и без доп. (действовать) оҥор, гын; не говорить надо, а делать саҥарар наадата суох, оҥоруохха наада; 3. что (выполнять) оҥор, толор; делать задачи задача-лары оҥор; делать уроки уруоктаргын толор; 4. что (совершать) оҥор (сороҕор туспа тылбаастаммат); делать сообщение иһитиннэриитэ оҥор; делать попытку холонон көр; делать подарок бэлэхтээ; делать обход (о враче) кэрий, кэрийэн көр; делать распоряжения дьаһалла оҥор; 5. что, разг. (заказывать или изготовлять для себя, для кого-л.) оҥортор, оьгоһун; я делаю себе костюм бэйэбэр көстүүм оҥорторобун; 6. (продвигаться) оҥор, бар; поезд делает семьдесят километров в час поезд чааска сэттэ уон километры барар; 7. кого кем (обращать, превращать) оҥор, гын (сороҕор туспа тылбаастаммат); это делает его счастливым ити кинини дьоллуур; делать кого-л. своим помощником кими эмэ бэйэҕэр көмөлөһөөччү гын; не делайте его несчастным кинини сорго киллэримэ; # делать вывод түмүктэ оҥор, түмүктээ; делать по-своему бэйэҥ билэргинэн оҥор; что делать! тугу гыныахха!; делать честь кому-л. 1) (оказывать уважение) чиэстээ, ытыгылаа; 2) (являться заслугой) чиэһэ буол, үтүөтэ буол; нечего делать тугу да гынар суох; от нечего делать тугу да гынара суох буолан, олоруо'х-тааҕар.

мучается

мучается (Русский → Якутский)

гл
муҥнанар, сор донор

несчастье

несчастье (Русский → Якутский)

сущ
сор, өлүү; иэдээн