соһулун диэнтэн хай
аата. Хаһаайыстыбанньыктар …… кутурукка соһуллуу эҥин курдук буруйдааһыннарга түбэһимээри, тумна сатыылларын бэркэ билэр буолан, нарком бэйэтэ тас моһуоктары кэпсииргэ модьуйара. СОТА

1. сос диэнтэн атын. туһ. Аан аспыт уол эккирэтэн кэлэн, Хачыгыр этэрбэһин соһуллан иһэр быатыттан үктээтэ. Эрилик Эристиин
   Ураһа таһыгар атах соһуллар тыаһа иһилиннэ. Л. Попов
   Сыарҕаҕа соһуллубут дьиэ эркинин мастара суол куоһаҕар охсуллан ырыанан дыыгынаһаллар. М. Доҕордуурап
   Били соһуллан испит икки оҥочолор тимирэн, уон аҕыс киһиттэн улахан аҥаардара ууга түһэн, ыһыы-хаһыы, айдаан! ДСИТ
   Кырса көп түүлээх суп-суон кутуруга соһуллан мөлбөрөҥнүүр. Тэки Одулок (тылб.)
2. Сиринэн сыһылын (туох эмэ ыйана сылдьар уһуну этэргэ). ☉ Тянуться, волочиться, тащиться по земле (о чём-л. длинном)
   Дьаана сиринэн соһуллар сибэкки ойуулаах солко былааччыйалаах. В. Протодьяконов
3. көсп. Атын дьонтон быдан хаал, хаалыылаах буол (хол., үөрэххэ, үлэҕэ). ☉ Отставать от других, быть позади всех (напр., в учёбе, в работе)
   Биирдии эксээмэни иккилиитэ-үстүүтэ туттаран сордоноро. Оҕурдук соһуллан, көлөһүн-балаһын аллан үөрэҕин бүтэрбитэ. И. Бочкарёв
   «Биһиги удьуорга куттаҕас, кэнники соһулла сылдьар киһи суоҕа!» — диэтэ убайа кытаанахтык. Г. Колесов
   Нуучча тылыгар соһуллар, Омук тылыгар олуллар, Саха тылыгар саҥарбат, Сатаан даҕаны суруйбат. А. Кондратьев
4. көсп., кэпс. Атахтаргын соһон, мөлтөхтүк тирэнэн, бытааннык хаамп. ☉ Идти медленно, с трудом волоча ноги, брести, плестись, тащиться
   [Егор Егорович:] Хайа, бу эмиэ туохпут соһуллан киирдэ? Манна тоҕо кэллиҥ? С. Ефремов
   Онтуҥ [эмээхсин], хараҕа суох муҥнаах, уһуннук соһуллара буолуо. Кини киириэр диэри аччыктыаҥ. Айталын
   Оҕом сылайда. Сиэттиһэн иһэн соһуллан ылыталыыр буолла. «ХС»
   ♦ Кутурукка соһулун көр кутурук
   Ким дьиссипилиинэтэ, тэрээһинэ суох, ол былаанын, эбэһээтэлистибэтин толорбот, куоталаһыыга кутурукка соһуллар. «Кыым»
   Мэгэдьэк холкуостара оройуоҥҥа куруутун кэнники хаалан, кутурукка соһуллан испиттэрэ. НД ДК. Соһуллан хаалла — күүһэ, сэниэтэ баранна, олус мөлтөөтө, илиһиннэ. ☉ Окончательно выбиться из сил
   Дьааҥыга олороммун, биирдэ ыран суолга соһуллан хаала сыспыттаахпын. Сэмээр Баһылай
   Соҕотох маастарбыт В. Гурьев көбүөргэ туһунна буолан баран, өнүйбэтэ, соһуллан хаалла. «Кыым»
   «Уолаттар, олус омуннурумаҥ эрэ, хайа кэнникинэн соһуллан хаалаайыккытый», — Бочуот Балбаарата сэрэтэр. КАА АСС

туохт.
1. Нэһиилэ үҥүөхтээн тохтуу-тохтуу бытааннык сыҕарый. ☉ Передвигаться крайне медленно, еле тащиться, ползти
Үһүөн эмиэ охтор-охтубат икки ардынан баадыйалаатылар. Ити курдук сыһыллан-соһуллан дьиэлэригэр кэллилэр. П. Аввакумов
Дьаам Дьокуускайтан сүүрбэ сэттэ хонук устатыгар сыһыллан-соһуллан кэллэ. П. Филиппов
Сыһыллан-соһуллан чыпчаалга нэһиилэ тиийдим. И. Попова
2. көсп. Ханнык эмэ үлэни, үөрэҕи кыайбакка, ситиспэккэ онтон-мантан тардыстан нэһиилэ кутурукка хаалан ис, атыттарга хоттор. ☉ Отставать от других, тащиться, с трудом продвигаться вперёд
Кыыс син сыһыллан-соһуллан кылааһыттан тахсара. Н. Якутскай

1) страд. от сос=; 2) перен. разг. выбиваться из сил ; уһун хаамыыттан мин олох соһуллан хааллым от долгой ходьбы я окончательно выбился из сил.