стонать; охать, кряхтеть.

I охотиться с луком-самострелом.
II ахать, охать; ойкать; стонать.

побуд. от ынчыктаа =; ыарыыта ынчыктатар боль заставляет его стонать; он стонет от боли.

образн. жалобно стонать или выть (от боли, горя); ыарыытыттан ынчыктаан сыналыйар от сильной боли он жалобно стонет.

1) быть дружески настроенным, расположенным к кому-л.; 2) быть в хорошем расположении духа, быть в хорошем настроении; 3) ласкать, причитая; эбэтэ сиэнэ кыыһы кууһар , иэйэр бабушка обнимает внучку и ласкает, причитая; 4) жаловаться, стонать, стенать; ыарыһах айаккалыыр , иэйэр больной стонет (громко, жалобно).

туохт. Ыарыыланан «айыка» диэ; саҥа таһааран ынчыктаа. ☉ Ойкать, охать (от боли); стонать, стенать
Дьиэттэн тахсыбыт дьон бары ньыппарыммыт сиэхтэрин аллара тардыналлара, сирэйдэрин араастаан сөрүөһүннэри тутта-тутта айыкалыыллара. С. Сарыг-оол (тылб.)

туохт. Аҕылыырыҥ-мэҕилиириҥ быыһыгар дириҥник ыҥыргыыр саҥата таһаар. ☉ Стонать, прерывисто, тяжело дыша
Бу тыаһы-ууһу [мас талкы тыаһын] бэйэтин түөрт мүһэтин дьүккүөрдээх сыратынан оҥорон таһаарбыт Кыаһай оҕонньор ынчыктаан-бөтүөхтээн, кыараҕас балаҕан иһэ өрө сүпсүллэн хаалла. Эрилик Эристиин

побуд. от тиҥиргээ=; ыарыһах ынчыктаан тиҥиргэтэр больной глухо стонет.

совм.-взаимн. от сыналый=; ыарыһахтар ынчыктаан сыналыһаллар больные жалобно стонут (одновременно).

нареч. 1) тяжело, грузно; ыараханнык үктээн хаамар он ступает тяжело, грузно; 2) перен. тяжело, серьёзно, опасно; ыараханнык ыарыйда он тяжело заболел; 3) перен. обидно, оскорбительно; тягостно, неприятно; ыараханнык этэҕин тебя тягостно слушать; 4) перен. тяжело, тяжко; ыараханнык ынчыктаа тяжело стонать; 5) перен. дорого; ыараханнык атыылаа продать дорого.