прил. стратегическай (1. стратегиями сыһыаннаах; 2. сэрии уопсай сыалын ситиһэргэ суолталаах, байыаннай суолталаах; 3. перен. ханныкэмэ сүһүөх кэмҥэ уопсай сүрүн сыалы ситиһэргэ суолталаах).

ситимнээ диэнтэн хай
аата. Кини үлэлэрэ баай, сонун матырыйаалларынан, …… мындыр тойоннооһуннарынан, ситимнээһиннэринэн саха тылын чинчийээччилэргэ улахан туһалаахтар. СПА СТИ. Стратегическай былааны олоххо киллэрэргэ ситимнээһин суолтатын ситэ сыаналаабат буолар сатаммат. КА СОоО II–III

аат.
1. Сэриилэһии сатабыла, албаһа; сэриилэһии үөрэҕэ, ускуустубата. ☉ Наука о ведении боя, военная тактика
Бүгүҥҥүттэн ыла биһиги бары чаастарбытыгар таактыканы уларытарга. И. Гоголев
Сэриилэһии хаамыытыгар кыргыһыы таактыката эмиэ уларыйан, ордук тупсаҕай буолан испитэ. А. Данилов
Бэһис аармыйа ыстаабыгар үлэлии сылдьан кини [М.К. Аммосов] байыаннай дьыаланы уонна байыаннай таактыканы үөрэппитэ. П. Филиппов
Таһырдьа атах тыаһа иһиллэр. Ити байыаннай пехотнай училище үөрэнээччилэрэ …… таактыканы үөрэтэ бараллар. Т. Сметанин
2. көсп. Ханнык эмэ соругу ситиһэргэ туттуллар кыах-күүс, албас-ньыма бүтүннүүтэ. ☉ Совокупность средств, приёмов для достижения определённой цели, тактика
Куудараас [оҕус] таактыкатын уларытта, уҥуоҕунан намыһаҕын туһанар санаа киирдэ быһыылаах. Далан
Роман [тустуук] таактыкаҕа уонна тиэхиньикэҕэ биир да сыыһа-халты хамсаныыны таһаарбатаҕа. ПАК СБМ
Саахымакка таактыка — саахымат оонньуутун ньымаларынан — пиэскэлэри хамсатан, бөгүүрэлэри барыстаах сиргэ сайыннаран, атастаһан, комбинация оҥорон — стратегическай былааны олоххо киллэрии буолар. В. Панова (тылб.)

аат.
1. Ханнык эмэ сир, тутуу кумааҕыга оҥоһуллубут чөртүөһэ, схемата. ☉ План (чертеж, изображающий на плоскости какую-л. местность, сооружение). Москва былаана. СанктПетербург былаана. Дьокуускай былаанын схемата 1982 с. бэчээттэмитэ
□ Кыһыл этэрээти Дьокуускайдааҕы кистэлэҥ бойобуой дуруһууна боломуочунайа Иван Воинов көрсөр
Дьокуускайга кимэн киирии былаана манна сиһилии көрүллэр. Амма Аччыгыйа
2. Уһун болдьохтоох улахан үлэлэр оҥоһуллар бэрээдэктэрин, утумнарын-ситимнэрин уонна толоруллууларын болдьоҕун ыйар, эрдэттэн бэлэмнэммит дьаһаллар. ☉ План (система мероприятий, предусматривающая порядок, последовательность и сроки выполнения каких-л. работ). Биэс сыллаах былаан. Стратегическай былаан. ГОЭЛРО былаана. Судаарыстыбаннай былаан
□ Тыа сииги, сөрүүнү тутар буолан, кураайы дойдуларга ойуурдары үүннэрэр, айылҕаны уларытар улуу былааммыт үөскээбит эбит. Суорун Омоллоон
Дакылааппар …… биэс сыллаах былаан туһунан уонна кини соруктарын туһунан кэпсээн бардым. А. Бэрияк
Туох ханнык иннинэ, ити былааҥҥа киирбит титульнай тутуулар олоххо киириэхтээхтэр. Р. Кулаковскай
3. Туох эмэ хайдах буолан иһиэхтээҕин барыллааһын, сабаҕалааһын. ☉ План (предположение, предусматривающее ход, развитие чего-л.)
Абдуркулла, баар эрэ биир бүөмчү санаабыт былаана алдьаммытыттан курутуйбут киһи быһыытынан, сир диэки хайыһан олордо. Эрилик Эристиин
Лэгиэн Кыычыкын оҥостуммут былаана, санаммыт баҕата туолбатаҕа. Күннүк Уурастыырап
Эн чахчы баҕаҥ хоту «орто киһи» буолбуккун, ол эрээри эн орто учуутал буолар былааҥҥын бырах. Н. Лугинов
4. Тугу эмэ кэпсээһин кылгас сааһыламмыт барыла. ☉ План (краткая программа какого-л. изложения). Дакылаат былаана. Уруок былаана
□ Уруок былаанынан, хоһоону икки үөрэнээччи ааҕыахтаах этэ
Онуоха бириэмэ кыайан ордубата. Софр. Данилов
Салайааччылар матырыйаалы сирийэн үөрэтэр, силиэстийэ былаанын оҥорон, бэрт түргэнник ылсарга сорудахтаатылар. М. Попов
△ Туох эмэ (хол., ханнык эмэ сир: үрэх, алаас, сыһыы о. д. а.) көстөр быһыыта, омооно. ☉ Основные очертания (границы), ориентиры какой-л. местности (реки, аласа, поля и т. п.)
Өрүс халҕаһатын курдук логлоруттаҕас былыт үрдүнэн көтөн иһэллэр. Ханна да сир былаана, тыа-толоон омооно көстүбэт. Амма Аччыгыйа
Кычкин сир былаанын тосхойон кыраныыссаны туораабыт үспүйүөн хайаан даҕаны маннык сиринэн барыахтаах диэн, ирдээччи ыттаах пограничнигы илдьэ быһалаабыт. Н. Якутскай