аат., т.-х. Ортотунан тутаахтаах уһун укка олордуллубут дугалыы быһыылаах, сытыы биилээх оту охсорго туттуллар тимир тэрил. ☉ Коса. Хотууру таптай
□ Отчуттар бары омурҕаннаан бүтэн, табахтаан бараннар, хотуурдарын сүгэн, оттуур сирдэрин диэки хаамсан суксуһа турдулар. А. Бэрияк
Бүгүн манна [«Саһыл толооҥҥо»] Никифоров кинээс күүлэйигэр отучча киһи от охсон хотуурдара күн уотугар чаҕылыҥныыллар. М. Доҕордуурап
◊ Маҥнайгы (бастакы) хотуур көр маҥнайгы
Маҥнайгы хотуурга оттоммута, бастыҥ күөх от буолуо уонна бэрт кичэлинэн кэбиһиллибитэ, сытыйбата ити. А. Софронов
Маҥнайгы хотуур саҕана ала-тала ардахтаах этэ. И. Гоголев
Ньирэйи, төрүүр ынаҕы маҥнайгы хотуур отунан аһаталлара. «Чолбон». Хотуур ортото — сайын от охсор кэм ортото. ☉ Середина косовицы, сенокоса
Үбү-аһы кэрэйбэккэ, уонча эр бэрдин күннэһэн, хотуур ортотун кэнниттэн Амыдай уҥуоргу үрэхтэригэр таһаардахха табыллыыһы. Болот Боотур. Хотуур суола — отчут хотуурунан оту охсон, тэлэн барбыт суола. ☉ Прокос
Бу алаас кытыытынан үс-түөрт хотуур суола эрэ түһэр сүүнэ күөлэ билгэйэн турара. Далан. Хотуур түспэтэх (сирэ) — ото хаһан да охсуллубатах, оттонуллубатах (сир). ☉ Местность, на которой никогда не косили траву
Саасүйэ тухары токур хотуур түспэтэх, лаҕыыр лаҥха буолан хаалбыт сирдэр. М. Доҕордуурап
Ол өтөрүнэн оттоммотох, хотуур түһэн көрбөтөх, бүтүннүү сэтиэнэх саба үүммүт ходуһалаах дойду үһү. В. Протодьяконов. Хотуур тэһиинэ — хотуур тууратын төрдүнэн бөҕөргөтөн тартарыллыбыт синньигэс соҕус тимир. ☉ Тонкая металлическая пластина, приваренная к лезвию и тонкой части косы для дополнительной опоры
Ууска баран, тэһиин олортордохпутуна сөп буолсу. Амма Аччыгыйа. Хотуур хаалыыта — от охсор кэм бүтүүтэ. ☉ Конец косовицы, сенокоса
Хас да сыллааҕыта — хотуур хаалыыта биир сиргэ сүүрбэччэ хонукка оттообутум. Сэмээр Баһылай
ср. тув. кадыыр, монг. хадуур, бур. хажуур ‘коса’, бур. хадуур ‘серп’