Якутские буквы:

Якутский → Якутский

суор-тураах

аат., сөбүлээб. Ол-бу өлүгүнэн аһылыктанар көтөр уопсай аата. ☉ Всякая птица, питающаяся падалью, птица-стервятник
Өлбүт дьон хааныгар дабдаҥнаспыт суордар-тураахтар өрө көтөн тахсаннар, хааҕырҕаһахааҕырҕаһа, төттөрү-таары көтөн суксуспуттара үһү. П. Ойуунускай
Туохха суор-тураах мунньуһуннаҕай? Өлүк сыттаҕа дуу? Болот Боотур
Биһиги өбүгэлэрбит өлүүгэ-сүтүүгэ суор-тураах буолан дабдаҥнаспатах дьон буолуохтаахтар. Н. Босиков
♦ Суор-тураах аһылыга буолар — сиргэ өлөр, уҥуоҕа хараллыбакка хаалар. ☉ Остаться непогребённым после смерти (букв. стать пищей для воронья)
Аҕыйах хонугунан икки адьырҕа баастара сүһүрэн, онтон устунан өрүттүбэккэ иккиэн эмиэ суор-тураах аһылыга буолаллар. Н. Лугинов
Өлүккүн балбааҕы кытта тиэйэн бөх тоҕор сиргэ таһааран быраҕыахпыт, суор-тураах аһылыга буолуоҥ. Е. Неймохов

Еще переводы:

суор

суор (Якутский → Английский)

n. raven; суор-тураах n. carrion-crows

тураах

тураах (Якутский → Английский)

n. crow; суор-тураах n. carrion-crows

дабдаҥнас

дабдаҥнас (Якутский → Якутский)

дабдаҥнаа диэнтэн холб. туһ. Өлбүт дьон хааныгар дабдаҥнаспыт суордар-тураахтар көтөн суксуспуттара. П. Ойуунускай

хооҕурҕас

хооҕурҕас (Якутский → Якутский)

хооҕурҕаа диэнтэн холб. туһ. Күрүө иһигэр кууруссалар утуйаары хооҕурҕаһаллар. Л. Попов
Чыычаахтар чыбыгырас саҥалара, суордар, тураахтар «хоох», «куух» дэһэн хооҕурҕаһаллара оҕолору үөрдэр. «Чолбон»

собулҕа

собулҕа (Якутский → Якутский)

аат. Ыран эбэтэр ыалдьан өлбүт сүөһү этэ. ☉ Падаль
Собулҕаҕа суор-тураах мустар, өлбүт киһи үбүн баай хомуйар (өс хоһ.). Кини билигин собулҕаҕа түспүт элиэҕэ маарынныыра. Л. Попов. Тукаам, тураахтар охтон өлбүт торбос собулҕатын сиэн эрдэхтэрэ дии… Бэс Дьарааһын

өлүктэ

өлүктэ (Якутский → Якутский)

аат. Хатарыллыбыт таба, тайах этэ. ☉ Вяленое мясо (преим. оленина, сохатина)
Буспут балыгын, тойбут арыытын, өлүктэтин сойботон барбыттар. И. Федосеев
2. көр өлүк I
1. 1,
2
Үс сүүс сыл олорбут, өлүктэ аһылыктаах Үрүҥ суордар, тураахтар Нэлэмэн ыраас ньуурдаах Ньидьили күөл үрдүнэн Тэлимнэһэ көтөллөр. М. Тимофеев

суксус

суксус (Якутский → Якутский)

суксуй диэнтэн холб. туһ. Өлбүт дьон хааныгар дабдаҥнаспыт суордар-тураахтар өрө көтөн тахсаннар хааҕырҕаһа-хааҕырҕаһа төттөрүтаары көтөн суксуспуттара үһү. П. Ойуунускай
[Туруйалар] тус хоту диэки көтөн суксуһа турдулар. И. Сосин
Отчуттар бары омурҕаннаан бүтэн …… суһал-суһаллык хаамсан суксуһа турдулар. А. Бэрияк

сэмнэх

сэмнэх (Якутский → Якутский)

аат. Туох эмэ алдьаммыта, илдьи тыытыллыбыта эбэтэр сытыйбытыттан хаалбыт тобоҕо. ☉ Останки чего-л., растерзанные в клочья, остатки добычи (хищников)
Байбаас кыыл сэмнэҕин курдуктар хараара сыталларын сулбу тардан ылла: умайбыт чылыгырыайка сэмнэҕэ. Софр. Данилов
Саһыл бултаспыт сиригэр, булдун сиэн баран ордорбут сэмнэҕэр төннөн сылдьааччы. ТСКБ
Мин дьиибэргээн били тэрили тула хаама сылдьан, ойуур кэтэҕэр суор-тураах сэмнэҕэ буолбут икки таба өлүгэр кэтиллэ түстүм. «Чолбон»
ср. монг. зэмдэг ‘изувеченный, изуродованный, искалеченный’

таптар

таптар (Якутский → Якутский)

туохт. Буулдьаҕа эбэтэр туох эмэ табыытыгар түбэс; бааһыр. ☉ Попасться под что-л., брошенное или выпущенное из чего-л. кем-л.; быть раненым
Төһөлөөх кус-хаас таптаран баран, онно-манна тиийэн өлөн, суор-тураах аһылыга буоларый? Далан
[Түүлээх Уллуҥах] били тута сылдьар маһынан ыты туора охсон кууһуннарар. Ыт таптарар, орулуу түһэр, туора ойор. Суорун Омоллоон
Сылбырҕа бөрө таптарбатах, Сырбас гынан куотан биэрбит. С. Данилов
Доҕорум бэрбээкэйигэр таптаран ынчыктыы түспүтэ. М. Доҕордуурап
♦ Санаатын таптарбат — ким эмэ сөбүлүүрүн, сөпсүүрүн курдук буолбатах. ☉ Не по нраву, не по нутру, не угодить кому-л. «Марыына, оҕо тоҕо эрэ бүгүн санаатын таптарбатах, дьоҕойон, тумуулаабыт дуу, тугуй?» — диэн баран оҕонньор кыыс төбөтө итийбитин билээри ытыһынан имэрийбэхтээн көрдө. Н. Заболоцкай
Сорохтор туохтан эрэ санааларын таптарбакка кыҥкыйдыах курдук буолбуттара. «ХС»
Яков мэлдьи туохха да санаатын таптарбат, тугу барытын сирэ сылдьар идэлээҕэ. АМН ҮТӨ

улай

улай (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Дэлэй аһылыктаах күүлэй, малааһын. ☉ Гулянье, праздник с обильным угощением, пир
    Чулуу улайын уолбат ойбоно, Дьоллоох улайын маанылаах манчыыга. П. Ойуунускай
    Дьоно ол бэйэлээх улайтан ордорон оҕону көрө сылдьыахтара дуо?! Р. Кулаковскай
  3. эргэр. Бултаныллыбыт дэлэй ас-үөл, уйгу. ☉ Богатая добыча на охоте
    Уол оҕо улайа. ДСЯЯ
  4. түөлбэ., харыс т. Сиэмэх кыыл эбэтэр көтөр булда, аһылыга. ☉ Пища, добытая хищным зверем или птицей, добыча
    Суор-тураах улайа кынан. ПЭК СЯЯ
    Суор-тураах айаҕар суунар улайа буолаарыгын оҥостубут бэйэҕиний?! П. Ойуунускай
    [Эһэ арҕахтан тахсыбыт кэмигэр] ыырыгар түбэспит хамсыыр харамай, баҕар, ынах, сылгы да буоллун, кини улайа буолаллар. ПАК ЭТ
  5. даҕ. суолт., фольк. Саамай чулуу, бастыҥ, тутаах. ☉ Благодатный, наилучший, главный
    Орто туруу дойду Улай ньууругар Уллуҥаххынан дугуммакка — Алта атахтаах Араҥас үрдүттэн Айах атан кэпсэттиҥ! П. Ядрихинскай
    Олоҕура тиийэн кэлэр Орто туруу дойду киэнин Ойбонноох оройугар, Улай киэлитигэр Одун Биис оҕонньортон Укааһынан оҥоһуунан олохсуйбут. Күннүк Уурастыырап
    Бу дойду улай киинигэр, Улуу ньууругар Доргуйа баай тойон, Ньиргийэ баай хотун диэн Оҕонньордоох эмээхсин Унаар буруону субуйан, Олорбуттар эбит. С. Васильев
    [Түүн] Улуу халлаан Улай дьулайыгар Ууллан баран сойбут сулустары Умсары уурда. Н. Босиков
    ◊ Улай саас — оҕо киһи эт-сиин өттүнэн сайдыбыт, ол эрээри өйө-санаата ситэ илик кэмэ. ☉ Пора раннего физического развития (о молодом человеке, ещё не созревшем духовно)
    Уолҕамдьы, улай саас уурайда дэтэн, Ураты соргуну, кэскили билэн, Киирбитим хомуньуус баартыйатыгар, Кини кэккэтин ньыгыл халҕаһатыгар. П. Тобуруокап
    Мин улай сааспыттан иһим дэдэйиэҕинэн иһэн кэлбит үүтүм өлбөт мэҥэ ити бэйэтэ эбитин өрүкүйэ иһиттим. Н. Рыкунов
    Улай хаан — кыа хаан диэн курдук (көр кыа). Төһө эмэ сыра, эрэй бөҕөнөн улай кыһыл хааны да тоҕон, кэйээр биир илиигэ киирдэ. Н. Лугинов
    Улай хаанынан устар Охсуһуу улахана Хас да күн устата Хабырынна бу манна! И. Эртюков
    ср. халх., орд. улээ ‘добыча’