равн.-кратн. от сукуй=; хааман сукуҥнаа медленно идти с печальным видом.

аат., түөлбэ. Үргүлдьү бэргэһэлээх саҕынньах, сукуй. ☉ Доха с капюшоном
Кылгас дундуук сонноох, хатыҥыр киһи. Н. Габышев
«Дундуук», «барчаакы» (саҕынньах араастара), чочум (тирии имитэр тимир) курдук олохтоох сир усулуобуйатыттан үөскээбит тыллар үгүстэр. Н. Заболоцкай

аат. Ойуулуур дьарыктаах киһи; уруһуйдьут. ☉ Мастер декоративно-прикладного искусства; художник-оформитель
Ойууһут [Кэтириис] тикпит саҕынньаҕа, сукуйа, этэрбэһэ ыраахха диэри сураҕырбыттар. Н. Босиков
Мин хаһыакка ойууһуппун. Н. Габышев
Арай эн үөрэппитиҥ Мындыр ойууһут буоларга, Нарын оһуордары буларга. П. Тобуруокап

дьүһ. туохт. Сукуйбут самнастыгас-сабыстыгас дьүһүннээх буол. ☉ Иметь жалкий, унылый вид
Кырдьаҕас хомбуой уйулҕата төбөтүн оройунан көттө. Тэрэччи тэбэ сылдьар «мааны» бытыга айаҕар саба түстэ, хараҕа көмүскэтин түгэҕэр саспыттыы тимирэн хаалла, саппыллан туран кэллэ. М. Доҕордуурап

сукуй I диэнтэн субул
көстүү. «Дьэ, буоллаҕа», — диэн кэбиспитэ оҕонньор уонна нөрүччү туттан тыаһа-ууһа суох үүтээнин диэки сукулдьуйбута. В. Яковлев
Кыыс иһирдьэ хоско киирэр аан диэки сукулдьуйда. «ХС»

сукуй I диэнтэн холб. туһ. Көстөкүүн уонна оҕонньор туох да саҥата суох иккиэн буруйдаах дуу, иэдээҥҥэ ылларбыт дуу дьон быһыытынан, сукуһан турдулар. Н. Заболоцкай
Дьонум ууну омурпут курдук саҥата суох сукуһан олороллор. В. Протодьяконов

көр биллэбиллибэт
Ол сылдьан дэриэбинэ ыала уу баһар сирдэрин чугаһыгар, хайа тоҕойун хоонньугар биллэр-биллибэт ыллык суол баарын булбутум. Н. Якутскай
Самыыр биллэр-биллибэт астан хаалла. Н. Габышев
[Катя] сэниэтэ эстибит курдук сукуйан олорон ытыһынан биллэр-биллибэт бигээн, Никита сыттыгын имэрийэр. Н. Лугинов

көр күрүмэ
[Хонооһой] Хара саһыл тыһа бэргэһэлээх, хара таба тыһа курумулаах …… киирэн, үтүлүктээх бэргэһэтин остуолга уурда. Күндэ
Үрдүк остоох хара таба тыһа курумутун аллара ньыппарынна. И. Данилов
Икки киһи сыарҕаттан түһэннэр, сирэйдэрин кырыатын тыс үтүлүктэринэн соттумахтаатылар, эҥээрэ суох сукуй саҕынньахтарын уһуллулар, куруму этэрбэстэрин тэбэннилэр уонна дьиэ диэки хаамтылар. В. Протодьяконов
Эрбэхтэй курумун буһаран, аан бастаан аал уотун иччитин, сирин-дойдутун иччилэрин аһатар. «Чолбон»

сукуй I диэнтэн көстө түһүү. Көхсүн этитэр, хомойонкуруйан сукус гына олорон баран, өттүгэстии түһэр. П. Ойуунускай
Мирон оҕонньор быраас хоһугар саҥата-иҥэтэ суох сукус гынан хаалла. «ХС»
Уолчаан быһа бэрэссэдээтэл дьиэтигэр тиийбитэ. Толло-толло кыһалҕа кыһайан, ааны аһан иһирдьэ сукус гына түспүтэ. «ХС»

сыһ., кэпс. Олус диэн, улаханнык. ☉ Страшно, ужасно, очень сильно (напр., волноваться, переживать)
Тротуар устун, …… төбөтүн сахсаа барааҕы үтүктэрдии тоҥхооруҥнатан, сүрдүк тиэтэйбит Тоҥхоорой Бааска иһэр эбит. Болот Боотур
Кутуйахтар алдьаммыт хороонноругар кэлэн баран сүрдүк айманнылар. Т. Сметанин
Джамиля, сүрдүк арбы-сарбы буолан, адьас сукуйан хаалбыт этэ. Ч. Айтматов (тылб.)