сиҥнэр диэнтэн хай
аата. Улуу, сырдык сыал — өстөөҕү сиҥнэрии, Уоттаах сулустуу, бу дьону сирдээтэ. Эллэй

дьэрэлий диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Бэргэһэҥ оҕуруота, Билэҥ оҕуруота Мичиҥниир, Дьэрэлиҥниир, - Күөх сулустуу, Кыһыл кыымныы. Л. Попов
Түүлүм эмиэ барыта оннук араас эгэлгэ өҥүнэн дьэрэлиҥнии оонньуур. П. Тобуруокап

туохт. Туохха эмэ табылын, дьоллон. ☉ Быть счастливым, удачливым в чём-л.
Түүр норуотугар эн ырыаҥ Сулустуу чаҕылыйара, Тойот батталын суулларан, Соргуланар суолу ыйара. Эллэй
Кыайбыт-хоппут, соргуламмыт Лэгиэн Кыычыкын оҥостуммут былаана, санаммыт баҕата туолбатаҕа. Күннүк Уурастыырап

I
курулаа I диэнтэн холб. туһ. Тиит маһын тэҥкэтэ, уһуктаах чыпчаалынан үрдүк күөх халлаан ньуурун аала турбатах абаккабыт баар эбит диэх курдук, куугунаһа, курулаһа, иҥиэттэ-иэдэйэ турдахтара үһү. Н. Неустроев
II
даҕ.
1. Күүстээх, биир тэҥ бүтэҥи тыастаах. ☉ Издающий глухой шум, проливной (дождь)
Курулас самыыр. — Дохсун буурҕа, курулас самыыр Диэн дуол тохтообоккобут, Чолбон сулустуу чаҕылыҥныыр Алмаас тааһы буллубут. Эллэй
2. Тохтор, сууллан түһэ турар (хол., кумах). ☉ Осыпающийся, сыпучий (напр., песок)
Курулас кумаҕынан көрбүт сыҥаһалаах үрдүк сыыр. П. Филиппов

I
туохт.
1. Халлааҥҥа сулус суулларын курдук субурус гынан аас (айылҕа көстүүтүн этэргэ). ☉ Падать с небес (о явлениях природы). Сулус сындыыстаан түстэ
□ Халлаантан сулустуу сындыыстаан Хаар буолан ытыскар түһүөҕүм. «ХС»
2. Сындыыһы тута оонньоо. ☉ Гоняться за стрекозой большого размера. Оҕолор сындыыстыы сылдьаллар
II
туохт. Муоста эбэтэр оҥкучах үрдүн систээ. ☉ Положить поперечную балку (для поддержания настила пола или ямы). Муостаны сындыыстаа
□ [Хаһыы] буора тохтубатын диэн икки өттүттэн сындыыстаан иһэллэр эбит. Багдарыын Сүлбэ

аат.
1. Уруучукаҕа олордон чэрэниилэнэн сурук суруйар оҥоһуулаах чараас тимир. ☉ Стальная пластинка для писания чернилами, перо. Уруучукалаах бөрүө
□ Комендант суруйа олорор уруучукатын остуолга талыр гына бырахта, онтон, сүр түргэнник сулбу тардан ылан бөрүөтүн одуулаһа-одуулаһа, эттэ: «Доҕоор, эйигиттэн Өтүөс Бүөтүрү ким ыйытта? Ыйытыллар боппуруоска эппиэттээ». Амма Аччыгыйа
Харандааһа, бөрүөтэ, Харыалаах да маһа суох — Атах киэбэ азбука Араас тыллаах суруга. Билээччи дьон хараҕар Барытын кэпсии сытар. С. Данилов
2. көсп., кин. Суруйааччы айар үлэтэ, суруйар үлэ. ☉ Символ творческого труда писателя
Бөрүөм төрүт нэһэ миэнэ Төрүөхпүттэн бэйэм киэнэ. Күннүк Уурастыырап
Баҕар, эдэр саас үтүөтэ Сууллар сулустуу сүтүөҕэ, Баҕар, тойуксут бөрүөтэ Ыллаан бүппэккэ бөтүөҕэ. Эллэй
Бүгүн бар дьоннорбун сирдээн, Чохороонунан буолбакка, Үтүө суолга бөрүөбүнэн Эркээйини охсуохтаахпын. Баал Хабырыыс
♦ Бөрүөтэ сытыы — сытыытык суруйар (бэргэн, сытыы тыллаах-өстөөх, түргэн публицист туһунан). ☉ (У него) острое перо (о публицисте, умеющем писать остро и оперативно). Ол суруналыыс бөрүөтэ сытыы буолааччы

1. даҕ. Иҥсэтиттэн, баһылыыр-көһүлүүр санаатыттан өлөрөрүн-өһөрөрүн да кэрэйбэт, сиэмэх. ☉ Алчный, как жаждущий крови хищный зверь
   Баай Баһыккалаах соллоҥноох мэнэгэйдэрэ Өлөксөөнү оннук ыйыстыбыта. Бэйэтин курдук хас да дьадаҥы дьоннору кытта ойуурга таһааран дьууктаан баран, барыларын биир ииҥҥэ көмпүттэрэ. Н. Кондаков
   Харабыллар — саамай соллоҥноох бандьыыттар. Н. Габышев
   Соллоҥноох өстөөх соллоҥ буулдьатыгар табыллан, Сорохпут олоҕо сулустуу суулбута ол онно. Л. Габышев
2. аат. суолт., эргэр., фольк. Абааһы. ☉ Абаасы (общее название злых духов)
   Соҕотох харахтаах соҕуруу уолун соллоҥнооҕун соруйан таһаараннар Орто дойду дьолун тохтордулар. Ньургун Боотур
   Дьэ, соҕуруу бөҕө соллоҥнооҕо, илиэһэй иҥсэлээҕэ! Эн тускар алдьархай атахтаныам, илдьиркэй илиилэниэм. ПЭК ОНЛЯ II
   Саха олоҥхолоро …… Аллараа дойду суостаах соллоҥноохторун кытта дойду айыы бухатыырдара охсуһууларын көрдөрөргө ананаллар. М. Тимофеев-Терёшкин